Gastronomi Turizminde Gelişmişlik Göstergeleri Ölçeği: Geliştirilmesi, Geçerliliği ve Güvenilirliği

Sibel OĞUZ; Kamil UNUR

Yazarlar

Sibel OĞUZ
Kamil UNUR

Anahtar Kelimeler:

Gastronomi- Gastronomi turizmi- Ölçek geliştirme- Gastronomi turizmi gelişmişlik göstergeleri ölçeği

Öz

Ülkeleri, bölgeleri ve hatta destinasyonları diğerlerinden ayıran ve rekabet avantajı sağlayabilen
ürünler gastronomi ürünleridir. Ancak, sadece gastronomi ürünlerinin varlığı ve çeşitliliği bölgeyi
turistler tarafından tercih edilen bir varış yeri yapmak için yeterli olmamakta, gastronomi turizminin
gelişimi için tüm paydaşların ve bölge gastronomi imajının da bu hedeflere ulaşmada destekleyici
unsurlar olması gerekmektedir. Bu nedenledir ki gastronomi turizmi gelişmişlik düzeyinin tespiti
stratejik bir öneme sahiptir. Bu araştırmada, gastronomi turizmi gelişmişlik düzeyini ölçmede
kullanılabilecek bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Öncelikle literatürden elde edilen 53 maddelik ölçek
katılıyorum/katılmıyorum şeklinde düzenlenmiştir. Amaç her bir sorunun geçerliliğinin analiz
edilmesidir. Türkiye’de gastronomi konusunda uzmanlıkları ile ön plana çıkan isimlerden, turizm
eğitimi veren üniversitelerde yiyecek içecek konusunda uzmanlaşmış akademisyenlerden,
gastronomi ve gastronomi turizmi hakkında detaylı bilgiye sahip olduğu düşünülen “gastronomi
uzmanı” olarak varsayılan katılımcılara gönderilmiştir. 15.01.2015 ile 06.09.2015 tarihleri arasında
toplam 300 katılımcıya ulaştırılmış ve 121 (n=121) katılımcıdan toplanan veriler analiz edilerek 64
maddelik gastronomi turizmi gelişmişlik göstergeleri tespit edilmiştir. 64 maddelik ölçek 10.09.2015
ile 10.11.2015 tarihleri arasında 62 kişi ile yüz yüze görüşme yapılarak ön teste tabi tutulmuştur.
Son olarak temel araştırma verileri gastronomi turizmine ilişkin stratejilerin geliştirilmesinde karar
alma mekanizmalarını etkileme güçleri dikkate alınarak paydaşlardan en az bir kişinin bu konuda
uzman olduğu varsayılarak 290 katılımcı ile yüz yüze ve 42 katılımcı (n=332) ile web tabanlı anket
uygulaması şeklinde yedi ilde uygulanmıştır. Elde edilen veriler faktör analizine tabi tutularak 46
maddeden oluşan 12 faktör elde edilmiştir. Geçerlik çalışması söz konusu ölçeğin gastronomi
turizminde gelişmişlik düzeyini ölçmede kullanılabilecek, geçerli ve güvenilir bir araç olduğu
belirlenmiştir.

Referanslar

Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., ve Yıldırım, E. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.

Askegaard, S., ve Kjeldgaard, D. (2007). Here, there, and everywhere: place branding and gastronomical globalization in a macromarketing perspective. Journal of Macromarketing, 27 (2), 138-147.

Boyne, S., ve Hall, D. (2004). Place promotion through food and tourism: Rural branding and the role of websites. Place Branding and Public Diplomacy, 1(1), 80-92.

Chaney S., ve Ryan, C. (2012). Analyzing the evolution of singapore’s world gourmet summit: an example of gastronomic tourism. International Journal of Hospitality Management, 31, 309-318.

Chiru, C., Ciuchete, S. G., ve Moraru, L. C. (2011). The ecological dimension of gastronomic tourism risks & galobal trends in the age of crisis. Quality-Access To Success.

Ciğerim, N. (2001). Türk mutfak kültürü üzerine araştırmalar: Batı ve Türk mutfağı'nın gelişimi, etkileşimi ve yiyecek içecek hizmetlerinde türk mutfağının yerine bir bakış. Yayın 28, 58.

Cohen, E., ve Avieli, N. (2004). Food in tourism: attraction and impediment. Annals of Tourism Research, 31 (4), 755-778.

Correia, A., Moital, M., Da Costa, C. F., ve Peres, R. (2008). The determinants of gastronomic tourists' satisfaction: A second order factor analysis. Journal of foodservice, 19 (3), 164-176.

Çetin, Ş. (1993). Turizm endüstrisine mutfak elemanı yetiştirmeye yönelik eğitim programlarının değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.

Çağlı, I. B. (2012). Türkiye’de yerel kültürün turizm odaklı kalkınmadaki rolü: Gastronomi turizmi örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.

Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS VE LISREL uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi.

Fox, R. (2007). Reinventing the gastronomic identity of croatian tourist destinations. Hospitality Management, 26, 546–559.

Gössling, S., Garrod, B., Aall, C., Hille, J., ve Peeters, P. (2011). Food management in tourism: Reducing tourism’s carbon ‘foodprint’. Tourism Management, 32 (3), 534-543.

Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe-yöntem-analiz. Ankara: Seçkin

Hacıoğlu, N., Girgin G. K., ve Giritlioğlu İ. (2009). Yiyecek-içecek işletmelerinin pazarlama faaliyetlerinde yöresel mutfakların kullanımı - Balıkesir örneği. III. Ulusal Gastronomi Sempozyumu Bildirileri. Antalya.

Hall, M., ve Mitchell, R. (2001). Wine tourism in the Mediterranean: A tool for restructuring and development. Thunderbird International Business Review, 42 (4): 445- 465.

Hall M. C. ve Mitchell R. (2001). Wine and food tourism, N. Douglas Editörlüğünde, Special Interest Tourism: Context And Cases, S:307-329, Brisbane, Australia: John Wiley And Sons.

Hall, M. ve Sharples, L. (2003). The consumption of experiences or the experience of consumption? An ıntroduction to the tourism of taste. Food Tourism Around The World, London: Buttenvorth Heinemann, 1-25.

Henderson, Joan C. (2009). Food tourism reviewed. British Food Journal, Vol:111, No:4, 317-326.

Hjalager, A. M. ve Richards, G. (Eds) (2002). Tourism and gastronomy. London: Routledge.

Horng, J. T. S. ve Tsai, Chen-Tsang S. (2012). Culinary tourism strategic development: An Asia-Pacifıc perspective. International Journal of Tourism Research Int. J. Tourism Res. 14, 40-55.

Horng, J. T. S. ve Tsai, Chen-Tsang S. (2012). Constructing indicators of culinary tourism strategy: An application of resource-based theory. Journal of Travel & Tourism Marketing, 29, 796-816.

Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.

Kivela, J. and Crotts J. (2006), Tourism and Gastronomy: Gastronomy's Influence on How Tourists Experience a Destination, Journal of Hospitality & Tourism Research 2006 30: 354

Khoo, S. L. ve Badarulzaman, N. (2014). Factors determining George town as a city of gastronomy. Tourism Planning and Development, Vol. 11, No. 4, 371–386.

Marzella, D. A. (2008). Culinary tourism: does your destination have potential. Travel Marketing Decisions.

Özdamar, K. (2011). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Eskişehir: Kaan Kitabevi.

Quan, S.and Wang, N. (2004). Towards a structural model of the tourist experience: an illustration from food experiences in Tourism. Tourism Management. 25, 3, 297-305.

Rand, G.E. ve Heat, E. (2006). Towards a framework for food tourism as an element of destination marketing. Current Issues in Tourism, Vol:9, No:3, 206-234.

Richards, G. (2002). Gastronomy: An essential ingredient in tourism production and consumption. Tourism and Gastronomy, London: Routledge

Santich, B. (2004). The study of gastronomy and ıts relevance to hospitality education and training. Hospitality Management, Vol. 23.

Shenoy, S. S. (2005). Food tourism and the culinary tourist. Yayınlanmamış doktora tezi. Graduate School of Clemson University, USA.

Silkes, C., A., K.; Cai, L. A. ve Lehto, X.Y. (2008). Conceptualizing festival-based culinary tourism in rural destinations. Food And Wine Festivals And Eventsaround The World. Hungary: Elsevier.

Sims, R. (2009). Food, place and authenticity: Local food and the sustainable tourism experience. Journal of Sustainable Tourism, 17:3, 321-336.

Smith S. L. J. And Xıao, H. (2008). Culinary tourism supply chains: a preliminary examination, Journal of Travel Research, 46: 290.

TÜRSAB, Gastronomi Turizmi Raporu, (2015). Türkiye Seyehat Acnteleri Birliği Yayınları.

UNWTO, (2012), Global Report on Food Tourism, http://cf.cdn.unwto.org/sites/all/files/pdf/global_report_on_food_tourism.pdf (Erişim Tarihi: 16.02.2017).

Uygur, Meydan S. ve Baykan, E. (2007), Kültür Turizmi ve turizmin kültürel varlıklar üzerindeki etkileri. Ticaret ve Turizm Egitim Fakültesi Dergisi, Sayı: 2.

Wolf, E. (2006). Culinary tourism the hidden harvest. Abd- Lowa: Kendall/Hunt Publishing Company.

Yüncü, H. R. (2010). Sürdürülebilir turizm açısından gastronomi turizmi ve Perşembe Yaylası. 10. AybastıKabataş Kurultayı Aybastı-Kabataş Kurultayı Yayınları No: 11 Detay: Anatolia Akademik Yayıncılık Ltd.Şti., Ankara.