Yerli ve Yabancı Yiyeceklerde Markalı ve Markasız Ürünlerin Duyusal Analizi, Tüketici Tercihleri (Sensory Analysis of Branded and Unbranded Products in Domestic and Foreign Foods, Consumer Preferences)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1815Anahtar Kelimeler:
Gastronomi- Duyusal analiz- Hamburger menü- Fast food- Marka etkisi- Kültürel tercihlerÖz
Tüketicilerin duyusal değerlendirmeleri, ürün tercihleri ve satın alma davranışları üzerinde doğrudan etkili olan önemli bir faktördür. Bu çalışma, 63 katılımcı ile nicel araştırma yöntemleri kullanılarak tüketicilerin duyusal değerlendirmelerinin marka algısı üzerindeki etkisini incelemektedir. Araştırma, yerli ve yabancı hamburger menülerinin markalı ve markasız sunumlarının duyusal özellikler açısından farklılık gösterip göstermediğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Katılımcılar; hamburger, patates kızartması ve kola örneklerini menşe (yerli-yabancı) ve marka durumu (markalı-markasız) bakımından değerlendirmiştir. Duyusal analiz; lezzet, koku, doku, ağızda bıraktığı his ve genel kabul edilebilirlik kriterlerine göre gerçekleştirilmiştir. Veriler frekans analizi ve bağımsız örneklem t-testi ile analiz edilmiştir. Bulgular, yerli ve yabancı kolanın duyusal değerlendirmelerinde cinsiyetin anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ve kadın ile erkek katılımcılar arasında tat algısında belirgin farklılıklar bulunduğunu göstermiştir. Buna karşılık patates kızartmasında cinsiyete dayalı anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Ayrıca yerli ürünlerin lezzet ve genel kabul edilebilirlikte daha yüksek puan alması, tüketici tercihlerinin kültürel yakınlık ve duygusal bağlarla ilişkili olabileceğini düşünülmektedir. Karma tat profillerine sahip ürünlerin incelenmesi çalışmanın literatüre katkısını güçlendirmektedir.
Referanslar
Altuğ Onoğur, T. & Elmacı Y. (2019). Gıdalarda Duyusal Değerlendirme, Sidas Yayıncılık.
Bailey, K., Ford, H. & Norton, V. (2023). Ensuring sustainability in sensory sciences, Food Science And Technology, 37(1), 18- 22, https://doi.org/10.1002/fsat.3701_5.x
Bland, J. M. & Altman, D. G. (1997). Statistics notes: Cronbach’s alpha. BMJ, 314(7080), 572–572. doi:10.1136/bmj.314.7080.572
Brown, L., Edwards, J. & Hartwell, H. (2010). A taste of the unfamiliar. Understanding the meanings attached to food by international postgraduate students in England. Appetite, 54(1), 202–207. https://doi.org/10.1016/j.appet.2009.11.001
Drewnowski, A. (1997). Taste Preferences and Food Intake. Annual Review of Nutrition, 17, 237-253. http://dx.doi.org/doi:10.1146/annurev.nutr.17.1.237
Ektiren, D., Güneş, S. & Vardin, H. (2020). Siirt ve Çevresinde Üretilen Otlu Peynirlerin Fizikokimyasal, Mikrobiyolojik ve Duyusal Özelliklerinin Belirlenmesi. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 5(3), 260-267. https://doi.org/10.46578/humder.775365
Enes, K., Yavuz, G., & Ercik, C. (2022). Yöresel yemeklerin standardize edilmesi ve kabul edilebilirliğinin ölçülmesi; Mersin Örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 249-263. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1161347
Ercik, C. (2025). Kıbrıs Mutfağında Molehiya Yemeğinin Duyusal Özellikleri: İçerik Varyasyonlarının Değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1076-1094. https://doi.org/10.17755/esosder.1564586
Ercik, C. (2024). Farklı peynir kombinasyonlarının San Sebastian Cheesecake’in duyusal özellikleri üzerindeki etkisi: Bir duyusal analiz çalışması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(4), 1880-1900. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1522160
Faircloth, J. B., Capella, L. M. & Alford, B. L. (2001). The Effect of Brand Attitude and Brand Image on Brand Equity. Journal of Marketing Theory and Practice, 9(3), 61–75. doi:10.1080/10696679.2001.11501897
Fieldhouse, P. (2013). Food and nutrition: customs and culture, Springer.
Gül, K. & Gül, M. (2016). Fast Food Restoranlarda Marka Değeri: Balıkesir’deki Yerli ve Yabancı Menşeli Markalara Yönelik Kıyaslama. Anatolia: Turizm Çalışmaları Dergisi, 27(2), Güz: 258- 272, 201, doi: 10.17123/atad.vol27iss20003
Gürgen, A., Değirmenci, A. & Yıldız, S. (2019). Bazı Yabani ve Kültür Mantarı Turşularının Duyusal Analizleri. Journal of the Institute of Science and Technology, 9(1), 302-309. https://doi.org/10.21597/jist.463601
Jiang, B., Tsao, R., Li, Y. & Miao, M. (2014). Food Safety: Food Analysis Technologies/Techniques. Encyclopedia of Agriculture and Food Systems, 273–288. doi:10.1016/b978-0-444-52512-3.00052-8
Karaman, K. (2020). Osmanlı Mutfağından Günümüze Aynı İsimle Gelen Seçilmiş Et Yemeklerinin İçerik İncelemesi ve Duyusal Analizi: Balıkesir Örneği, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Keller, K. L. (1993). Conceptualizing, measuring, and managing customer-based brand equity. Journal of Marketing, 57(1), 1–22. https://doi.org/10.2307/1252054
Kocabulut, Ö. & Albayrak, T. (2019). The effects of mood and personality type on service quality perception and customer satisfaction. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 13(1), 98- 112, doi: 10.1108/ijcthr-08-2018-0102
Koubaa, Y. & Eleuch, A. (2020). Gender effects on odor-induced taste enhancement and subsequent food consumption. Journal of Consumer Marketing, 37(5), 511–519. doi:10.1108/jcm-02-2019-3091
Lassar, W., Mittal, B. & Sharma, A. (1995) Measuring Customer-Based Brand Equity. Journal of Consumer Marketing, 12, 11-19. Retrieved from https://www.emerald.com/jcm/article-abstract/12/4/11/187853/Measuring-customer-based-brand-equity?redirectedFrom=fulltext
Li, W., Fu, T. & Huang, Z. (2016) Will Consumers’ Learning Motivation Affect Their Brand Loyalty? Research on Moderating Role of Brand Cognition. American Journal of Industrial and Business Management, 6, 1075-1084. doi: 10.4236/ajibm.2016.611101
Michon, C., O’sullivan, M. G., Delahunty, C. M. & Kerry, J. P. (2009). The Investigation Of Gender-Related Sensitivity Differences In Food Perceptıon. Journal Of Sensory Studies, 24(6), 922–937. Doi:10.1111/J.1745-459x.2009.00245.X
Miişoğlu, D. & Hayoğlu, İ. (2005). Tat Eşik Değerlerinin Algılanması, Tanınması ve Derecelendirilmesi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 9(2): 29-35. Retrieved from https://www.sarapoburu.com/wp-content/uploads/2011/07/Tat-esik-degerlerinin-algilanmasi.pdf
Olgun, M., Budak Başçiftçi, Z., Ayter, N. G. & Aydın, D. (2017). Farklı Özellikteki Ekmeklik Çeşitlerinin Duyusal Analizler Yönünden Değerlendirilmesi. Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(2), 47-54. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/521151
Peryam, D. R. & Pilgrim, F. J. (1957). Hedonic Scale Method for Measuring Food Preferences. Food Technology, 11(9), 9-14. Retrieved from https://www.semanticscholar.org/paper/Hedonic-scale-method-of-measuring-food-preferences.-Peryam-Pilgrim/8d80e0ff893b76b508dfc3358ffcb16aef326c94
Piana, M. L., Oddo, L. P., Declerck, C. G., Bogdanov, S., Bentabol,
A. & Bruneau, E. (2004). Sensory analysis applied to honey: state of the art. Apidologie, 35(1), 26-37, https://doi.org/10.1051/apido:2004048
Ruiz-Capillas, C. & Herrero, A. M. (2021). Sensory Analysis and Consumer Research in New Product Development. Foods (Basel, Switzerland), 10(3), 582. https://doi.org/10.3390/foods10030582
Stone, H. & Sidel, J. L. (2004). Sensory Evaluation Practices (Third Ed.), Introduction to Sensory Evaluation, (pp. 1- 19), Elsevier Academic Press.
Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
Tavakol, M. & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach's alpha. International journal of medical education, 2, 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
Truong, N., Nisar, T., Knox, D. & Prabhakar, G., P. (2017). The influences of cleanliness and employee attributes on perceived service quality in restaurants in a developing country, International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 11(4), 608-627, https://doi.org/10.1108/IJCTHR-11-2016-0111.
Özel, K. (2018). Moleküler Mutfak Tekniklerinden: Kapsülleştirme, Tütsüleme, Sous-Vide, Soğuk Pişirme-Sıvı Azot Tekniklerinin Duyusal Analiz Yöntemiyle İncelenerek Örnek Standart Reçetelerin Hazırlanması, Yüksek Lisans Tezi. Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=QPClzvBevUK7HcxTWvoF1Q&no=xwXv1Mz2ZzDnHMgXDkt53A
Yan, B. (2019) Research on the Influence of Customer Perceived Value on Brand Equity. American Journal of Industrial and Business Management, 9, 609-626. doi: 10.4236/ajibm.2019.93042
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
