Dönüştürücü Seyahat Deneyimi Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması (Adaptation of the Transformative Travel Experience Scale into Turkish: Validity and Reliability Study)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1812Anahtar Kelimeler:
Dönüştürücü seyahat deneyimi- Ölçek uyarlama- Geçerlilik- GüvenilirlikÖz
Bu çalışmanın amacı, Soulard, McGehee ve Knollenberg, (2021) tarafından geliştirilen Dönüştürücü Seyahat Deneyimi Ölçeğini Türkçeye uyarlamaktır. Ölçek Türkçeye çevrilmiş ve kapsam geçerliliği uzman değerlendirmeleriyle sağlanmıştır. Madde analizlerinden sonra, yapı geçerliği Açıklayıcı Faktör Analizi kullanılarak incelenmiş ve modelin veriye uyumu Doğrulayıcı Faktör Analizi aracılığıyla doğrulanmıştır. Uyarlanan ölçeğin, içsel tutarlılık, güvenilirlik, yakınsak ve ıraksak geçerlilikleri tatmin edici düzeyde sonuçlar göstermiştir. Bulgular, Batı kültürel bağlamında geliştirilen ölçekte yer alan “Kafa Karıştırıcı İkilem” kavramının Türk gezginler için eşdeğer bir anlamının bulunmadığını göstermiştir. Bu sonuç, Batı kültürlerinde baskın olan rasyonel–bilişsel süreçlerin Batı dışı bağlamlarda her zaman geçerli olmayabileceği görüşünü desteklemektedir. Turistlerin dönüştürücü deneyimlerinin uyarlanmış bu ölçekle ölçülmesi, kültüre duyarlı turizm ürünleri ve destinasyonlarının tasarımı ile pazarlanmasına yönelik değerli içgörüler sunabilir. Gelecekteki araştırmalar için, katılımcıların sosyo-kültürel çevrelerini, duygusal süreçlerini ve örtük öğrenme deneyimlerini ele alan maddelerin ölçeğe dahil edilmesi önerilmektedir.
Referanslar
Akpınar, B. (2010). Transformatif öğrenme kuramı: dönüşerek ve değişerek öğrenme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 185–198.
Aksu, G., Eser, M. T., & Güzeller, C. O. (2017). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile yapısal eşitlik modeli uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
Aksu, G., Reyhanlıoğlu, Ç., & Eser, M. T. (2021). Jamovi ile veri analizi. Ankara: Pegem Akademi.
Akyurt, H., & Göktaş, S. (2020). Turistik ürün çeşitlendirilmesi bakımından dönüşümsel seyahat: Türkiye’deki potansiyel dönüşümsel seyahat destinasyonlarının belirlenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 6(59), 1268–1281.
Alpar, R. (2017). Çok değişkenli istatistiksel yöntemler. Ankara: Detay Yayıncılık.
Ayre, C., & Scally, A. J. (2014). Critical values for Lawshe’s content validity ratio. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47(1), 79–86. https://doi.org/10.1177/0748175613513808
Brauer, K., Ranger, J., & Ziegler, M. (2023). Confirmatory factor analyses in psychological test adaptation and development. Psychological Test Adaptation and Development, 4(1), 4–12. https://doi.org/10.1027/2698-1866/a000034
Brown, L. (2013). Tourism: a catalyst for existential authenticity. Annals of Tourism Research, 40(1), 176–190. https://doi.org/10.1016/j.annals.2012.08.004
Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research. New York: The Guilford Press.
Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789756802748
Coghlan, A., & Weiler, B. (2018). Examining transformative processes in volunteer tourism. Current Issues in Tourism, 21(5), 567–582. https://doi.org/10.1080/13683500.2015.1102209
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi.
Demir, M. (2021). Jamovi ve Jasp programı ile temel ve ileri düzey nicel veri analizi. Ankara: Pegem Akademi.
DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2022). Scale development: theory and applications. Los Angeles: SAGE Publications.
Dirlik, O. (2022). Yönetim çalışmalarında kullanılan ulusal kültür modellerinin karşılaştırılması. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(1), 115–136. https://doi.org/10.17541/optimum.1017014
Fabrigar, L. R., & Wegener, D. T. (2012). Exploratory factor analysis. New York: Oxford University Press.
Folmer, A., Tengxiage, A., Kadijk, H., & Wright, A. J. (2019). Exploring Chinese millennials’ experiential and transformative travel: a case study of mountain bikers in Tibet. Journal of Tourism Futures, 5(2), 142–156. https://doi.org/10.1108/JTF-02-2019-0018
Gilpin-Jackson, Y. (2014). Resonance as transformative learning moment: the key to transformation in sociocultural and posttrauma contexts. Journal of Transformative Education, 12(1), 95–119. https://doi.org/10.1177/1541344614541547
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate Data Analysis. Hampshire: Cengace Learning.
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing cultures: the Hofstede model in context. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1), 1–26. https://doi.org/10.9707/2307-0919.1014
Karagöz, Y. (2016). SPSS 23 ve AMOS 23 uygulamalı istatistiksel analizler. Ankara: Nobel Akademik.
Karakaya Özyer, K. (2021). Ölçek geliştirme ve güvenirlik analizleri: Jamovi uygulaması. Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR], 6(5), 1330–1384. https://doi.org/10.30622/tarr.1004560
Karaman, M. (2023). Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi: kavramsal bir çalışma. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(1), 47–63. https://doi.org/10.29131/uiibd.1279602
Kirillova, K., Lehto, X., & Cai, L. (2017a). Tourism and existential transformation: an empirical investigation. Journal of Travel Research, 56(5), 638–650. https://doi.org/10.1177/0047287516650277
Kirillova, K., Lehto, X., & Cai, L. (2017b). What triggers transformative tourism experiences? Tourism Recreation Research, 42(4), 498–511. https://doi.org/10.1080/02508281.2017.1342349
Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford Press.
Kottler, J. A. (1998). Transformative travel. The Futurist, April, 24–28.
Lean, G. L. (2009). Transformative travel: inspiring sustainability. Içinde R. Bushell & P. J. Sheldon (Ed.), Wellness and tourism: mind, body, spirit, place. New York: Cognizant Communication.
Mani, G., & Jose, S. (2020). Solo travel: a transformative experience for women. Empower-the Journal of Social Work, 1(1), 44–56.
Merriam, S. B. (2018). Adult learning theory. Içinde K. Illeris (Ed.), Contemporary theories of learning-learning theorists...in their own words (ss. 83–96). London: Routlage.
Mezirow, J. (2003). Transformative learning as discourse. Journal of Transformative Education, 1(1), 58–63. https://doi.org/10.1177/1541344603252172
Mezirow, J. (2018). Transformative learning theory. Içinde K. Illeris (Ed.), Contemporary theories of learning-learning theorists...in their own words (ss. 114–128). London: Routlage.
Özçelik, Ö. M., & Ömüriş, E. (2020). Dönüşümsel seyahat: Kaçkar dağları milli parkı örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 31(2), 172–182.
Pung, J. M., & Chiappa, G. Del. (2020). An exploratory and qualitative study on the meaning of transformative tourism and its facilitators and inhibitors. European Journal of Tourism Research, 24(2020), 1–21.
Reisinger, Y. (2013). Transformational tourism: tourist perspectives. Içinde Transformational Tourism: Tourist Perspectives. Wallingford: CABI. https://doi.org/10.5860/choice.51-1567
Reisinger, Y. (2015). Transformational tourism: host perspectives. Wallingford: CABI.
Soulard, J., McGehee, N., & Knollenberg, W. (2021). Developing and testing the transformative travel experience scale (TTES). Journal of Travel Research, 60(5), 923–946. https://doi.org/10.1177/0047287520919511
Taylor, E. W. (2000). Fostering Mezirow’s transformative learning theory in the adult education classroom: a critical review. Canadian Journal for the Study of Adult Education, 14(2), 1–28. https://doi.org/10.56105/cjsae.v14i2.1929
Taylor, E. W. (2001). Transformative learning theory: a neurobiological perspective of the role of emotions and unconscious ways of knowing. International Journal of Lifelong Education, 20(3), 218–236. https://doi.org/10.1080/02601370110036064
Yıldırım, H., Uysal Saraç, M., & Büyüköztürk, Ş. (2018). Farklı örneklem büyüklüğü ve dağılımı koşullarında WLS ve Robust WLS yöntemlerinin karşılaştırılması. İlköğretim Online, 17(1), 431–439. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.413794
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
