Macera Turizmi Çalışanlarının Mesleki Kişilik Yapılarının Gösterdikleri Duygusal Emek Üzerindeki Etkisi (The Effect of Adventure Tourism Employees' Professional Personality Structures on Their Emotional Labour)

Haydar ASAN; Hasan TAĞRAF

doi:10.63556/jotags.2026.1805

Yazarlar

Haydar ASAN
Hasan TAĞRAF

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1805

Anahtar Kelimeler:

Turizm- Mesleki kişilik- Duygusal emek

Öz

Risk, tehlike ve heyecan faktörlerini bünyesinde barındıran macera turizminde, çalışanların turistlerle kurduğu güvene dayalı ilişki ve sergiledikleri duygusal emek, hizmet kalitesini doğrudan etkilemektedir. Araştırmanın amacı, macera turizmi çalışanlarının mesleki kişilik yapılarına bağlı olarak gösterdikleri duygusal emeği incelemektir. Araştırma kapsamında, kolayda örnekleme yöntemiyle macera turizmi çalışanından anketler aracılığı ile veriler toplanmıştır. Türkiye genelinde rafting, dağcılık ve dalış vb. gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren 390 sektör çalışanından elde edilen veriler regresyon analizi ile test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; sosyal kişilik tipine sahip çalışanların derin ve doğal davranış sergileme eğilimlerinin yüksek olduğu, gerçekçi kişilik tipinin doğal davranışı pozitif etkilediği, geleneksel kişilik tipinin ise yüzeysel davranışı artırdığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yüksek risk ve etkileşim içeren macera turizminde, çalışanların kişilik özelliklerinin duygusal emek stratejileri üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğu ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda işletme yöneticilerine duygusal emeğin yönetimi, işe alım ve pozisyon eşleştirmelerinde kişilik özelliklerini dikkate almaları yönünde öneriler sunulmuştur.

Referanslar

Akdağ, G. (2011). Özel ilgi turizmi kapsamında Anamur mağaraları bir turistik ürün geliştirme. Türofed, 1–2.

Allport, G. W. (1937). Personality: A psychological interpretation. Henry Holt and Company.

Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2005). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Sakarya Kitabevi.

Andalucia. (2018). Climbing. http://www.andalucia.org/en/sports/sports/climbing/.

Anderson, L. (2014). There goes another little chip of your heart: Exploring the intersections of communication, emotional labor, and age [Doktora tezi, Purdue University].

Archer, J., & Syratt, G. (2012). Manual of travel agency practice. Routledge.

Ashforth, B., & Humphrey, R. (1993). Emotional labor in service roles: The influence of identity. Academy of Management Review, 18, 88–115.

ATDI. (2015). What is adventure tourism. https://www.adventureindex.travel/docs/atdi_2015.pdf.

Bailey, J. J., Gremler, D., & McCollough, M. A. (2001). Service encounter emotional value. Services Marketing Quarterly, 23, 1–24.

Basım, N., & Beğenirbaş, M. (2012). Çalışma yaşamında duygusal emek: Bir ölçek uyarlama çalışması. Journal of Management & Economics, 19, 77–90.

Brotheridge, C., & Lee, R. (2003). Development and validation of the emotional labour scale. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 76, 365–379.

Buckley, R. (2007). Adventure tourism products: Price, duration, size, skill, remoteness. Tourism Management, 28, 1428–1433.

Bullock, E. E., Andrews, L., Braud, J., & Reardon, R. C. (2009). Holland’s theory in an international context: Applicability of RIASEC structure and assessments. Career Planning and Adult Development Journal, 25, 29–58.

Ceyhan, E., Kayaoğlu, A., Bilgin, A., Cengiz, A. A., Cürün, F., Boz Semerci, A., & Ergeneli, A. (2017). Davranış bilimleri-II. Anadolu Üniversitesi Basımevi.

Choi, H.-M., Mohammad, A. A. A., & Kim, W. G. (2019). Understanding hotel frontline employees’ emotional intelligence, emotional labor, job stress, coping strategies and burnout. International Journal of Hospitality Management, 82, 199–208. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2019.05.002.

Chu, K. H.-L. (2002). The effects of emotional labor on employee work outcomes [Doktora tezi, Virginia Polytechnic Institute and State University].

Diener, E., Lucas, R., & Cummings, J. (2019). Personality traits. Introduction to Psychology, 16.1.

Diefendorff, J. M., Croyle, M. H., & Gosserand, R. H. (2005). The dimensionality and antecedents of emotional labor strategies. Journal of Vocational Behavior.

Furnham, A. (2001). Vocational preference and P–O fit: Reflections on Holland’s theory of vocational choice. Applied Psychology, 50, 5–29.

Giddy, J. K. (2018). A profile of commercial adventure tourism participants in South Africa. Anatolia, 29, 40–51.

Gökdeniz, İ., & Merdan, E. (2011). Kişilik ile kariyer seçimi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3, 23–36.

Grandey, A. A. (2000). Emotion regulation in the workplace: A new way to conceptualize emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 5(1), 95–110. https://doi.org/10.1037/1076-8998.5.1.95.

Groth, M., Hennig-Thurau, T., & Walsh, G. (2009). Customer reactions to emotional labor: The roles of employee acting strategies and customer detection accuracy. Academy of Management Journal, 52, 958–974.

Gülbahar, O. (2009). 1990’lardan günümüze Türkiye’de kitle turizminin gelişimi ve alternatif yönelimler. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14.

Hair, J., Black, W., Babin, B., & Anderson, R. (2014). Multivariate data analysis. Pearson.

Hochschild, A. R. (2003). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.

Holland, J. L. (1959). A theory of vocational choice. Journal of Counseling Psychology, 6(1), 35–45.

Hussain, S. (2012). Personality and career choices. African Journal of Business Management, 6(6), 2255–2260.

Kaya, U., & Özhan, Ç. K. (2012). Duygusal emek ve tükenmişlik ilişkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma. Çalışma İlişkileri Dergisi, 3(2).

Kruml, S., & Geddes, D. (2000a). Catching fire without burning out: Is there an ideal way to perform emotional labor. Emotions in the workplace: Research, theory and practice (ss. 177–188).

Lu, Y., Wu, W., Mei, G., Zhao, S., Zhou, H., Li, D., & Pan, D. (2019). Surface acting or deep acting, who need more effortful? A study on emotional labor using functional near-infrared spectroscopy. Frontiers in Human Neuroscience, 13, 151.

McKay, T. (2018). An analysis of the South African adventure tourism industry. An International Journal of Tourism and Hospitality Research, 29(4).

Morris, J. A., & Feldman, D. C. (1996). The dimensions, antecedents, and consequences of emotional labor. Academy of Management Review, 21(4), 986–1010.

Nauta, M. M. (2010). The development, evolution and status of Holland’s theory of vocational personalities: Reflections and future directions for counseling psychology. Journal of Counseling Psychology, 57, 11–22.

Osipow, S. H. (1968). Theories of career development (ss. 220–233).

Rayman, J., & Atanasoff, L. (1999). Holland’s theory and career intervention: The power of the hexagon. Journal of Vocational Behavior, 55, 114–126.

Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2013). Organizational behavior. Pearson Education Limited.

Schultz, D. P., & Schultz, S. E. (2016). Theories of personality. Cengage Learning.

Spencer, S., & Rupp, D. E. (2009). Angry, guilty and conflicted: Injustice toward coworkers heightens emotional labor through cognitive and emotional mechanisms. Journal of Applied Psychology, 94, 429–444.

Swarbrooke, J., Beard, C., Leckie, S., & Pomfret, G. (2003). Adventure tourism: The new frontier. Routledge.

Taysı, K., & Canbaz, S. (2017). Yardımcı muhasebe elemanlarının iş doyum düzeylerinin tespit edilmesine yönelik bir araştırma: İstanbul örneği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19, 1050–1065.

Temizkan, S. P., & Arslan, E. (2021). Duygusal emeğin turist rehberlerinin iş tatmini üzerindeki etkisinin incelenmesi. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 10(2), 4–21.

Vasileiou, M., Tsartas, P., & Stogiannidou, M. (2016). Wellness tourism: Integrating special interest tourism within the Greek tourism market. Tourismos, 11(3), 210–226.

Wang, C. (2020). Managing emotional labor for service quality: A cross-level analysis among hotel employees. International Journal of Hospitality Management, 88, 102396. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2019.102396.

Wharton, A. S. (1999). The psychosocial consequences of emotional labor. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 561, 158–176.

Yoo, J. (2016). Perceived customer participation and work engagement: The path through emotional labor. International Journal of Bank Marketing, 34, 1009–1024.

Yurdugül, H. (2020). Faktör analizinde KMO ve Bartlett testleri neyi ölçer. http://yunus.hacettepe.edu.tr/~yurdugul/3/indir/Kuresellik.pdf.