Profesyonel Turist Rehberliği Mesleğinde Cinsiyet Ayrımcılığı: İzmir Rehberler Odasına Bağlı Çalışan Kadın Profesyonel Turist Rehberleri Üzerine Bir Araştırma (Gender Discrimination in the Professional Tourist Guiding Profession: A Study on Women Professional Tourist Guides Affiliated with the İzmir Tourist Guides Chamber)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1784Anahtar Kelimeler:
Profesyonel turist rehberliği- Cinsiyet ayrımcılığı- Kadın profesyonel turist rehberleri- İzmir Rehberler OdasıÖz
Bu çalışma, profesyonel turist rehberliği mesleğinde kadınların cinsiyet temelli ayrımcılığa maruz kalma durumlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Turizm sektörü kadın istihdamının yoğun olduğu alanlardan biri olmasına rağmen, kadın profesyonel turist rehberleri mesleklerini icra ederken çeşitli yapısal ve toplumsal engellerle karşılaşabilmektedir. Bu bağlamda araştırmada, İzmir Rehberler Odası’na (İZRO) bağlı olarak çalışan kadın profesyonel turist rehberlerin mesleki deneyimleri üzerinden cinsiyet ayrımcılığının varlığı ve biçimleri ele alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma deseni benimsenmiş; veri toplama tekniği olarak derinlemesine mülakat yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında on kadın profesyonel turist rehberi ile gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen veriler, içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, profesyonel turist rehberliği mesleğinde cinsiyet temelli ayrımcılığın görünür ve yapısal bir sorun olduğunu, kadın profesyonel turist rehberlerin mesleki süreçlerinde bu durumun kariyer planlamalarını ve çalışma koşullarını olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları doğrultusunda, kadın profesyonel turist rehberlerine yönelik ayrımcılığın azaltılmasına yönelik politikaların geliştirilmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliğini önceleyen kapsayıcı çalışma ortamlarının oluşturulması önerilmektedir.
Referanslar
Akbulut, O. (2006). Ege Bölgesindeki Profesyonel Turist Rehberlerinin Mesleki Sorunları ve Çözüm Önerilerine Yönelik Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
Alparslan, A. M., Çetinkaya Bozkurt, Ö. & Özgöz, A. (2015). İşletmelerde cinsiyet ayrımcılığı ve kadın çalışanların sorunları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(3), 66-81.
Arslan, A. & Şimşek, G. (2018). Kadın turist rehberlerinin yaşadıkları mesleki sorunlar: Aydın turist rehberleri örneği. Journal of Travel and Tourism Research, (13), 23-49.
Ateş, M., Kazan, İ. & Soybalı, H. H. (2022). Turist rehberliğinde ayrımcılık: kadın turist rehberlerine yönelik bir uygulama. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 5(1), 1-16.
Batman, O. (2003). Türkiye’deki profesyonel turist rehberlerinin mesleki sorunlarına yönelik bir araştırma. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 117-134.
Bayram, A. T. (2019). Türk turizm alan yazınında kadınlar üzerine yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi, Turizm ve Arastırma Dergisi, 8 (2): 56-77.
Beer, A. D., Rogerson, C. M., & Rogerson, J. M. (2014). Decent work in the South African tourism industry: Evidence from tourist guides. Urban Forum, 89-103.
Black, R. & Ham, S. (2005). Improving the quality of tour guiding: towards a model for tour guide certification. Journal of Ecotourism, 4(3), 178-195.
Bozkaya, G. (2013). Kadınların işgücüne katılımını belirleyen faktörler: Türkiye üzerine bir analiz. Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5): 69-89.
Çelik, A. & Altıntaş, V. (2017). İşgören bulma ve seçiminde cinsiyet ayrımcılığının etkisi: İzmir’deki A grubu seyahat acentalarına yönelik bir araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(1), 90-107.
Çelik, M. & Şahingöz, S. A. (2018). İş yaşamında cinsiyet ayrımcılığı: kadın aşçılar örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(Special Issue 3), 370-383.
Çiçek, B. & Çopur, Z. (2019). Bireylerin kadınların çalışmasına ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. International Journal of Eurasian Education and Culture (4), 1-21.
Dalkıranoğlu, T. (2006). Çalışma Yaşamında Kadın İşgücü Ve Cinsiyet Ayrımcılığı: Konaklama İşletmelerinde Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
Demirdelen Alrawadieh, D. (2021). Kadın turist rehberlerinin karşılaştıkları sorunların belirlenmesine yönelik bir araştırma. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 3(1), 1- 15.
Durmuş, A. E. (2001). Kadın ve Erkek Yöneticilerin Liderlik Davranışları Arasındaki Farklar, Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
Eker, N. & Zengin, B. (2016). Turizm rehberliği eğitimi müfredatlarının uygulama yeterliliğinin profesyonel turist rehberleri bakış açısıyla irdelenmesi. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 5(2), 4-19.
Erikli, S. (2020). Çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet ayrımcılığının görünümü. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 39-60.
Eser, S. & Şahin, S. (2021). Turist rehberliği mesleğinde yaşanan güncel sorunlar üzerine bir inceleme. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1344-1355.
Gazelci, M. (2022). Turist Rehberliği Meslek Uygulama Sorunları: Kadın Turist Rehberleri Perspektifi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ankara.
Gezen, T. & Köroğlu, Ö. (2014). Turizm eğitimi alan öğrencilerin kariyer seçimine etki eden kariyer çapalarının belirlenmesine yönelik bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 213-234.
Güner, U., Kalkan, P., Öz, Y., Özsoy, E. C. & Söyle, F. (2011). Türkiye’de cinsel yönelim veya cinsiyet kimliği temelinde ayrımcılığın izlenmesi raporu. İstanbul, Turkey: İnsan Hakları Hukuku Uygulama Ve Araştırma Merkezi, Istanbul University. https://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/media/uploads/2015/02/24/Cinsel_Yonelim_veya_Cinsiyet_Kimligi_Izleme_Raporu.pdf
Güzel, F. Ö., Türker, A. & Şahin, İ. (2014). Profesyonel turist rehberlerinin algıladıkları mesleki engelleri belirlemeye yönelik bir araştırma. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 173-190.
İlhan, Y. & Soybalı, H. H. (2018). Turist rehberlerinin mesleki sorunları üzerine bir araştırma. Turist Rehberliği Dergisi, 1(1), 13-23.
Karabıyık, İ. (2012). Türkiye'de çalışma hayatında kadın istihdamı. Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, XXXII(I), 231-260.
Karaçar, E. (2018). Turizm sektöründe kadın ve eşitlik/ayrımcılık. G. Erkol Bayram, A. T. Bayram, Ö. Altunöz Sürücü (Ed.), Turizm ve Kadın. İçinde. Detay Yayıncılık.
Karakaş, B. (2018). Turist rehberlerinin mesleki sorunları ve çözüm önerileri: İstanbul örneği (Master's thesis, Balikesir University (Turkey)).
Karamustafa, K. & Kılıçhan, B. (2024). Türkiye'de profesyonel turist rehberliği mesleğinde uzmanlaşma: bölgelerin mevcut durumu ve geleceğe dönük öneriler (specialization in professional tourist guiding profession in turkey: current situation of the regions and future recommendations). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1), 266-289.
Karatepe, S. & Arıbaş, N. N. (2017). İş Hayatında kadın yöneticilere ilişkin cinsiyet ayrımcılığı: Türkiye için bir değerlendirme. Yasama Dergisi, (31), 7-23.
Kocacık, F. & Gökkaya, V. B. (2005). Türkiye'de çalışan kadınlar ve sorunları. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), 195-2019.
Köroğlu, Ö. (2011). İş Doyumu Ve Motivasyon Düzeylerini Etkileyen Faktörlerin Performansla İlişkisi: Turist Rehberleri Üzerine Bir Araştırma, Yayımlanmış doktora tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
Leclerc, D. & Martin, J. N. (2004). Tour guide communication competence: French, German and American tourists, perceptions. International Journal of Intercultural Relations, 28(3-4), 181-200.
Özen, Y. & Gül, A. (2007). Sosyal ve Eğitim Bilimleri Araştırmalarında Evren- Örneklem Sorunu. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi. (15): 394-422.
Parlaktuna, İ. (2010). Türkiye'de cinsiyete dayalı mesleki ayrımcılığın analizi/analysis of gender-based occupational discrimination in Turkey. Ege Akademik Bakis, 10(4), 1217.
Pelit, E. & Katırcıoğlu, E. (2018). Turist rehberliği mesleğinde taraflar açısından yaşanan sorunlar üzerine bir değerlendirme. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 1(2), 74-94.
Sánchez, J. L. R., Caruso, N. N. M., Guarín, L. V. P. A. F., Muñoz, E. C. & Nicholls, J. F. G. (2022). Evolution of women in the Spanish labor market of the tourism ındustry. Procedia Computer Science, 203, 615-620.
Sayın, E. (2011). Kadın girişimcilerin sorunlarının betimleyici analizi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3 (1), 23-32.
Solmaz, C. (2020). Türkiye’de Yönetimde Kadın Olmak: Turizm Sektörüne Yönelik Bir Durum Çalışması. Doktora tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
Soyak, N. (2021). Toplumsal Cinsiyet Perspektifi Bağlamında Türkiye Kamu Sektöründe Analık İzinlerinin Tarihsel Gelişimi: Kadın Ve Çalışma Hayatı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ankara.
Tureb, (2025). https://www.tureb.org.tr/RehberIstatistik (Erişim Tarihi: 19.11.2025).
Unwto & BM Kadınları, 2011. https://l24.im/5ABp (Erişim Tarihi: 19.03.2025).
Ural, A. & Kılıç, İ. (2006). Bilimsel Araştırma Süreci ve Spss ile Veri Analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Ünlüönen, K. & Şahin, S. Z. (2011). Turizmde istihdam. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(37), 1-25.
Weiler, B. & Ham, S. H. (2002). Tour guide training: a model for sustainable capacity building ın developing countries. Journal of Sustainable Tourism, 10(1), 52-69.
Yazıcıoğlu, İ., Tokmak, C. & Uzun, S. (2008). Turist rehberlerinin rehberlik mesleğine bakışı. Üniversite ve Toplum Dergisi, 8 (2), 1-19.
Zeyneloğlu, S. (2008). Ankara’da Hemşirelik Öğrenimi Gören Üniversite Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Rollerine İlişkin Tutumları, Yayımlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
