Ebeveynlerin Çocuklarıyla Dışarıda Yeme Eğilimleri ve Yiyecek İçecek İşletmesi Tercihleri (Parents' Tendencies in Eating Out with Their Children and Their Food and Beverage Establishment Preferences)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1783Anahtar Kelimeler:
Dışarıda yemek- Yiyecek içecek işletmesi tercihi- Çocuk-dostu ağırlama- Çocuklu aile- Ev dışı tüketimÖz
Ebeveynlerin günlük hayatta çocuklarıyla dışarıda yeme motivasyonlarının ve yiyecek içecek işletmesi tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesinin amaçlandığı bu nitel araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Kolayda örnekleme ve kartopu örneklemeyle belirlenen 18 yaş altında çocuğa sahip olan 38 ebeveynle görüşülmüştür. Elde edilen veri Maxqda programı kullanılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgulara göre, araştırmaya katılan çocuklu aileler en çok masaya servis yapılan (alakart) restoranları, fast-food restoranları ve yiyecek içecek hizmeti sunan temalı eğlence merkezlerini tercih etmektedirler. Araştırma, ebeveynlerin en çok psiko-sosyal ihtiyaçlarını karşılamaya dönük amaçlarla çocuklarıyla birlikte yemeğe çıktıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca, çocukla dışarıda yeme söz konusu olduğunda ebeveynlerin mekân tercihinde belirleyici olan faktörlerin sırasıyla; restoran, menü/yemek, personel, çocuk dostu hizmetler ve fiyat olduğu ortaya konulmuştur. Çocuklu ailelerin dışarıda yeme davranışlarının anlaşılmasına katkı sağlayabileceği düşünülen araştırmanın ortaya koyduğu bulgulardan hareketle, aile pazarının hedeflendiği yiyecek içecek işletmelerine ürün, fiyat ve pazarlama iletişimi stratejileri açısından yol gösterebilecek birtakım öneriler getirilmiştir.
Referanslar
Akarçay, E., & Suğur, N. (2015). Dışarıda yemek: Eskişehir’de yeni orta sınıfın fast-food yeme-içme örüntüleri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(1), 1-29.
Akgündüz, Y., Akdağ, G., & Metin, U. (2019). Restoran seçimi kriterlerinin müşteri sadakatine etkisi: Mersin’de bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 1-14.
Alpar, R. (2014). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlilik güvenilirlik. Ankara: Detay Yayıncılık.
Arıker, Ç. (2012). Tüketicilerin restoran seçiminde kullandıkları seçim kriterleri ile demografik özellikleri arasındaki ilişki. Öneri Dergisi, 10(38), 11-31.
Aşık, N. A. (2019). Çocuklu ailelerin restoran seçimlerini etkileyen faktörler: İzmir’de bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 150-168.
Bayraktar, B., & Uçkaç, S. (2015). Kırgızistan Bişkek’te ailelerin satın alma kararlarında çocukların rolü. Manas Journal of Social Studies, 4(5), 212-229.
Bekar, A. & Gümüş Dönmez, F. (2016). Tüketicilerin dışarıda yemek yeme nedenlerine ilişkin bir değerlendirme. Social Sciences, 11(1), 1-15.
Belch, G. E., Belch, M. A., & Ceresino, G. (1985). Parental and teenage child influences in family decision making. Journal of Business Research, 13(2), 163-176.
Bilgin, N. (2014). Sosyal bilimlerde içerik analizi: Teknikler ve örnek çalışmalar. Siyasal Kitabevi: Ankara.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101
Canoğlu, M., & Ballı, E. (2018). Tüketicilerin kebap restoranı tercihlerini etkileyen faktörler–Adana örneği. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(1), 30-43.
Chen, Y. S., Lehto, X., Behnke, C., & Tang, C. H. (2016). Investigating children’s role in family dining-out choices: Evidence from a casual dining restaurant. Journal of Hospitality Marketing & Management, 25(6), 706-725.
Çakıcı, S., & Sünnetçioğlu, A. (2022). Dışarıda yemek yeme amaçlarında sosyal görünürlüğün etkisi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(2), 754-768.
Çakmak, A. Ç., & Çakır, M. (2013). 9-11 yaş arası ilköğretim öğrencilerinin ailedeki satın alma kararlarına etkileri: Karabük şehir merkezinde bir araştırma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 116-136.
Dikcius, V., Armenakyan, A., Urbonavicius, S., Jonyniene, G., & Gineikiene, J. (2014). The influence of children on family purchasing in Lithuania and Azerbaijan. Organizations and markets in emerging economies, 5(2), 79-96.
Ertürk, M. (2019a). Çocuklu ailelerin dışarıda yeme alışkanlıkları. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 18(4), 1592-1610.
Ertürk, M. (2019b). Çocukla Yemeğe Çıkmak: Ailelerin Bakışlarına Yönelik Nitel Bir Araştırma (Eating Out with Children: A Qualitative Research on Family Perspectives). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(2), 785-804.
Gül, A., Akbay, A. G. A. Ö., Özçiçek, A. G. C., Özel, A. G. R., & Akbay, C. (2003). Adana ili kentsel alanda ailelerin ev dışı gıda tüketimlerinin belirlenmesi. Ankara: Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü Yayınları.
Güler, O., Yayla, F., & Öztürk, M. (2021). Çocuklu ailelerin restoran seçim kriterleri ve hizmet kalitesi algıları: önem-performans analizi ile bir araştırma. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 16(61), 170-192.
Haynes, S. N., Richard, D., & Kubany, E. S. (1995). Content validity in psychological assessment: A functional approach to concepts and methods. Psychological assessment, 7(3), 238.
Isin, F. B., & Alkibay, S. (2011). Influence of children on purchasing decisions of well‐to‐do families. Young Consumers, 12(1), 39-52.
Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). A framework for marketing management. (6th ed.). London: Pearson Education Limited.
Kurnaz, A., & Şengül, S. (2019). Marmaris’i ziyaret eden yerli turistlerin kişisel özellikleri ile etnik restoranları seçim kriterleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi. Journal of Recreation and Tourism Research, 6(3), 306-316.
Labrecque, J., & Ricard, L. (2001). Children's influence on family decision-making: a restaurant study. Journal of Business Research, 54(2), 173-176.
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575.
Lugosi, P., Robinson, R. N., Golubovskaya, M., & Foley, L. (2016). The hospitality consumption experiences of parents and carers with children: A qualitative study of foodservice settings. International Journal of Hospitality Management, 54, 84-94.
Özdemir, B. (2010). Dışarıda yemek yeme olgusu: Kuramsal bir model önerisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(2), 218-232.
Özdemir, B., & Şahin, A. (2021). Kişisel değerlerin restoran seçimine etkisi: dışarıda yemek yeme motivasyonlarının aracılık rolü. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 16(63), 1256-1281.
Rubin, A., & Babbie, E. R. (2008). Research methods for social work. Belmond: Thomson Higher Education.
Saldana, J. (2024). Nitel Araştırmacılar için Kodlama El Kitabı. (A. Tüfekçi ve S.N. Şad, Çev. Ed.). Ankara: Pegem Akademi. (Orijinal eserin basım tarihi 2015).
Sevilmiş, A., & Yıldız, Ö. (2021). An approach for being able to use the options of calculating İnter-coder reliability manually and through software in qualitative research of education and training in sports. International Journal of Progressive Education, 17(2), 369-384.
Srividhya, N. (2014). Eating out of individuals- An analytical study. Business Management and Management Invention, 3(6), 30-44.
Swinyard, W. R., & Peng Sim, C. (1987). Perception of children's influence on family decision processes. Journal of Consumer Marketing, 4(1), 25-38.
Şen, A. (2023). Tüketicilerin dışarıda yemek yeme davranışlarında etkili olan unsurlar üzerine bir araştırma (A study on factors influencing consumers’ eating out behaviors). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(1), 298-316.
Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Temeloğlu, E., & Aksu, M. (2021). Çocuklu ailelerin restoran seçimini etkileyen faktörlerin incelenmesi: Çanakkale örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(45), 723-740.
Turan, O. (2023). Yiyecek içecek işletmelerinin pazarlanmasında çocuk menüleri: Üretici ve tüketici açısından değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Sakarya, Türkiye.
Yıldırım, Y., & Aslankaya, E. (2020). Kreşe giden 2-6 yaş arası çocukların ailelerin tatil kararları üzerindeki etkisi: Akçakoca örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 107-134.
Yıldırım, A. & Şimşek, Y. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Wiastuti, R. D., Mizutani, A. T., Wiyana, T., Adiati, M. P., & Rashid, B. (2024). The determinant factors of family dining out behaviours. Journal of Business on Hospitality and Tourism, 10(1), 352-371.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
