Yavaş Şehir Yerel Halkının Turizmin Etkilerine Yönelik Algılamaları: Ahlat, Arapgir, Kemaliye ve Uzundere Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma (The perceptions of Cittaslow Local People's Regarding Impacts of Tourism: A Comparative Study on Ahlat, Arapgir, Kemaliye and Uzundere)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1769Anahtar Kelimeler:
Yavaş şehir- Yerel halk- Turizmin etkileri- Doğu Anadolu BölgesiÖz
Yavaş turizm, çevreye duyarlılığı ve yerel halkın yararını önceleyen yaklaşımıyla sürdürülebilir turizme katkı sağlamaktadır. Giderek artan popülaritesiyle ‘‘yavaş şehir’’ hareketine katılan destinasyonlar arasında hem uzun süreli turizm deneyimi olan hem de ilk kez turizmle tanışan şehirler bulunmaktadır. Bu kapsamda, yavaş şehir unvanına sahip yerlerde turizmin etkilerine dair yerel halkın algıları önemli bir araştırma konusudur. Dolayısıyla araştırma, Doğu Anadolu Bölgesinde ‘‘cittaslow’’ üyesi Ahlat, Arapgir, Kemaliye ve Uzundere'de yaşayan yerel halkın turizmin etkilerine yönelik algılarını karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kolayda örnekleme yöntemiyle 411 kişiden anket yoluyla veri toplanmış; analizler için güvenirlik analizi, doğrulayıcı faktör analizi, t-testi analizi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Dört destinasyonda da genel algılar olumlu yöndedir. Uzundere halkı turizmin etkilerini en olumlu algılayan kitledir. Ahlat halkı ekonomik etkileri en düşük düzeyde algılarken, Uzundere halkının sosyo-kültürel algıları Arapgir ve Kemaliye halklarından daha yüksektir. Kemaliye halkı ise çevresel etkileri Ahlat halkına göre daha olumlu değerlendirmiştir. Analizler, yerel halkın turizme yönelik algılarında değişkenler açısından farklılıklar olduğunu göstermiştir.
Referanslar
Abdollahzadeh, G., & Sharifzadeh, A. (2014). Rural residents' perceptions toward tourism development: A study from Iran. International Journal of Tourism Research, 16(2), 126-136.
Akkaşoğlu, S., Tekbalkan, M., Zeybek-Yılmaz, E., & Ulama, Ş. (2019). The perspectives of local residents on rural tourism: The case of Samsun Kızılırmak Delta. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 40, 295–310.
Aksu, M., & Görman, N. (2019). Yerel Halkın Cittaslow Hareketi Bağlamında Turizm Algısı: Seferihisar ve Gökçeada’da Bir Araştırma1. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 457-471.
Alaeddinoğlu, F. (2007). Van halkının turisti ve turizmi algılama şekli. Coğrafi Bilimler Dergisi, 5(1), 1–16.
Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2019). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Sakarya Yayıncılık.
Ambrož, M. (2008). Attitudes of local residents towards the development of tourism in Slovenia: The case of the Primorska, Dolenjska, Gorenjska and Ljubljana regions. Anthropological notebooks, 14(1).
Andereck, K. L., & Vogt, C. A. (2000). The relationship between residents’ attitudes toward tourism and tourism development options. Journal of Travel Research, 39(1), 27-36.
Ap, J., & Crompton, J. L. (1998). Developing and testing a tourism impact scale. Journal of Travel Research, 37(2), 120-130.
Avcıkurt, C. (2017). Turizm Sosyolojisi. Detay Yayıncılık. Ankara.
Batman, O., Türkay, O., & Ulama, Ş. (2018). Turizmde politika ve stratejiler (Değişim Yayınları). İstanbul.
Bentler, P. M. (1990). Comparative fit indexes in structural models. Psychological Bulletin, 107(2), 238-246.
Boğan, E., & Dedeoğlu, B. B. (2018). Yerel halkın turizmin etkilerine yönelik algılamalarına ilişkin karşılaştırmalı bir çalışma: Alanya ve Sapanca örneği. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 10(2), 26-41.
Boğan, E., & Sarıışık, M. (2016). Yerel halkın turizm faaliyetlerine yönelik görüş ve algılamalarının belirlenmesi üzerine Alanya’da bir araştırma. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), 325-342.
Butler, R. W. (1980). The concept of a tourist area cycle of evolution: Implications for management of resources. Canadian geographer, 24(1), 5-12.
Büyükkuru, M. (2019). Turizmin etkilerinin yerel halk ve diğer paydaşlar tarafından değerlendirilmesine yönelik karşılaştırmalı bir araştırma: Nevşehir örneği (Doktora tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı.
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. Routledge.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Routledge.
Coşkun, R., Altunışık, R. & Yıldırım E. (2019). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı (10. Baskı). Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
Çetin, T. (2009). Beypazarı’nda turist-yerli halk etkileşimi ve turizmin sosyal, kültürel ve ekonomik etkileri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 9(1), 15-32.
Çiçek, D., & Sarı, Y. (2018). Yerel halkın turizme olan desteği: Türkiye’deki sakin şehirler üzerine bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 29(2), 185-196.
Doxey, G. V. (1975). Theory of visitor-resident irritants, methodology and research inferences: The impact of tourism. In Sixth Annual Conference of the Travel Research Association, San Diego, USA.
Elovich, M. A. (2012). Becoming Cittaslow: A city's journey to becoming a Cittaslow member. California Polytechnic State University.
George, D. (2011). SPSS for Windows step by step: A simple study guide and reference, 17.0 update, 10/e. Pearson Education India.
Getz, D. (1994). Residents' attitudes towards tourism: A longitudinal study in Spey Valley, Scotland. Tourism Management, 15(4), 247-258.
Güneş, E., & Alagöz, G. (2018). Yerel halkın turizm algısı: Erzincan’da bir araştırma. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 409-442.
Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Güven, E. (2013). Yavaş güzeldir: "Yavaş yemek"ten "yavaş medya"ya hızlı tüketime dair bir çözüm önerisi. Selçuk İletişim, 7(1), 113-121.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson.
Hançer, Ş., & Mancı, A. R. (2017). A Research on the Determination of Residents’ Perception About Tourism in Diyarbakir. Journal of tourism and Gastronomy Studies, 5(4), 70-91.
Honoré, C. (2005). In praise of slowness: Challenging the cult of speed (Vol. 97800). HarperOne.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55.
İnanır, A., Demir, O., & Karaca, E. (2024). Hediyelik Eşya İşletmelerinin Kültür Turizmi Bağlamında Değerlendirilmesine Yönelik İstanbul İlinde Bir Araştırma. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 13(2), 320-340.
Johnson, J. D., Snepenger, D. J., & Akis, S. (1994). Residents' perceptions of tourism development. Annals of Tourism Research, 21(3), 629-642. https://doi.org/10.1016/0160-7383(94)90001-7
Karakaş, A., & Şengün, H. İ. (2017). Yerel halkın turizm faaliyetlerine yönelik tutumları. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(15), 183-202.
Kızılırmak, İ., & Aliyev, J. (2025). Yerel Halkın Turizme Yönelik Algısı ve Desteği: Bakü Örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 36(1).
Kodaş, D., Öztürk, E., & Deniz, S. (2021). Turizmin etkilerine yönelik yerel halkın algıları, turizm gelişim desteği ve yaşam tatmini ilişkisi: Mardin odaklı bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(4), 2613-2629.
Kozak, N., Kozak, M. ve Kozak, M. (2015). Genel turizm: ilkeler-kavramlar. Ankara: Detay yayıncılık.
Kurnaz, H. A., & İpar, M. S. (2020). Yavaş şehir Akyaka’da aşırı turizm olgusunun esnafın bakış açısıyla değerlendirilmesi. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 2(1), 39-55.
Lepp, A. (2007). Residents’ attitudes towards tourism in Bigodi village, Uganda. Tourism management, 28(3), 876-885.
Long, P. T., Perdue, R. R., & Allen, L. (1990). Rural resident tourism perceptions and attitudes by community level of tourism. Journal of travel research, 28(3), 3-9.
Madrigal, R. (1995). Residents' perceptions and the role of government. Annals of tourism research, 22(1), 86-102.
Mason, P., & Cheyne, J. (2000). Residents’ attitudes to proposed tourism development. Annals of tourism research, 27(2), 391-411.
McCool, S. F., & Martin, S. R. (1994). Community attachment and attitudes toward tourism development. Journal of Travel research, 32(3), 29-34.
Meydan, S. (1998). Sürdürülebilir turizm gelişimi ve güney Antalya turizm gelişim projesi alanına yönelik bir anket uygulaması sonuçları. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 82-95.
Özdamar, M. (2019). Turizmin Gelişmişlik Düzeyine Göre Yerel Halkın Turizm Algısı: Alanya-Erdek ve Kalecik'te Karşılaştırmalı Bir Araştırma. (Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi).
Özdemir, M., & Kervankıran, İ. (2011). Turizm ve turizmin etkileri konusunda yerel halkın yaklaşımlarının belirlenmesi: Afyonkarahisar örneği. Marmara Coğrafya Dergisi, (24), 1-25.
Özgürel, G., & Avcıkurt, C. (2018). Yavaş yemek (Slow Food) hareketinin yerli turistler (akademisyenler) tarafından algılanışı. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(4), 568-587.
Parkins, W. (2004). Out of time: Fast subjects and slow living. Time & Society, 13(2-3), 363-382.
Pizam, A. (1978). Tourism's impacts: The social costs to the destination community as perceived by its residents. Journal of travel research, 16(4), 8-12.
Ramseook-Munhurrun, P., & Naidoo, P. (2011). Residents’ attitudes toward perceived tourism benefits. International journal of management and marketing research, 4(3), 45-56.
Şengel, Ü., & Şahin, A. B. (2025). Yerel Halkın Turizm Algısı: Farklı Turizm Türleri Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 9(2), 10-28.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
Türker, G. Ö., & Türker, A. (2014). Yerel halkın turizm etkilerini algılama düzeyi turizm desteğini nasıl etkiler: Dalyan destinasyonu örneği. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 4(1), 81-98.
Ural, A. ve Kılıç, İ. (2018) Bilimsel Araştırma Süreci ve SPSS ile Veri Analizi. 5. Baskı, (Detay Yayıncılık, Ankara).
Yıldız, S., Alan, P. G., & Özcan, İ. (2011, September). The scale of tourism's economic, socio-cultural and environmental effects on local people: Developing scale, reliability and validity study. In 2011 IEEE International Conference on Quality and Reliability (pp. 230-234). IEEE.
Yüksel, F., Esen, F. Ö., Kılıç, B., & Akçay, S. (2020). Paydaşların gözüyle yavaş şehir Akyaka’da aşırı turizm. Turizm Akademik Dergisi, 7(1), 257-268.
Cittaslow Türkiye. (2025, Ocak 12). Üye kentler. https://cittaslowturkiye.org/tr/uye-kentler/
Cittaslow (2025, Ocak 12). Cittaslow. https://www.cittaslow.org/citta-slow
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
