Kastamonu’da Yenilebilir Yabani Otların Belirlenmesi ve Geleneksel Mutfaktaki Kullanım Biçimlerinin Analizi (Identification of Edible Wild Herbs and Analysis of Their Traditional Culinary Uses in Kastamonu)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1767Anahtar Kelimeler:
Yenilebilir yabani otlar- Geleneksel mutfak- Kastamonu- Gastronomik mirasÖz
Bu çalışma, Kastamonu ilinde tüketilen yenilebilir yabani otların yerel mutfaklardaki kullanımını incelemektedir. Araştırmada nitel araştırma deseni benimsenmiş ve Kastamonu genelinde yer alan 29 yerleşim yerinden 58 katılımcı ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar kolayda örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemleriyle seçilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla, ses kayıtları ve yazılı notlar desteklenerek toplanmıştır. Katılımcılar K1–K58 şeklinde kodlanmış ve veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, Kastamonu’da 29 farklı familyaya ait 50 yenilebilir yabani ot türü tespit edilmiştir. Bu otların sulu yemekler, kavurma, salata, börek, sarma, bulgurlu ve pirinçli yemekler, bükme, bitki çayı, yoğurtlu yemekler, komposto ve şerbet gibi farklı formlarda tüketildiği belirlenmiştir. Yabani otlara ilişkin bilginin çoğunlukla geleneksel yollarla aktarıldığı; 40 yaş üzerindeki katılımcıların otları daha iyi tanıdığı, genç katılımcıların ise kırsal yaşamla daha az temas etmeleri nedeniyle bu konuda sınırlı bilgiye sahip olduğu görülmüştür. Çalışma, Kastamonu’nun yerel mutfak mirasının sürdürülebilirliğine katkı sunmaktadır.
Referanslar
Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., ve Yıldırım, E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. (6. Baskı). Sakarya Yayıncılık.
Bober, P. P. (2003). Antik ve orta çağda yemek kültürü. (1. Baskı). Kitap Yayınevi
Ceylan, F., ve Şahingöz, S. A. (2019). Yenilebilir otlar tüketim alışkanlığı: Düziçi örneği (Edible Herbs Habitual Consumption: Düziçi Example). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(3), 2204-2225.
Çetinkaya, N., ve Yıldız, S. (2018). Erzurum’un yenilebilir otları ve yemeklerde kullanım şekillerine yönelik bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 482-503.
Dogan, Y., Baslar, S., Ay, G., ve Mert, H. H. (2004). The use of wild edible plants in western and central Anatolia (Turkey). Economic botany, 58(4), 684-690.
Faydaoğlu, E., ve Sürücüoğlu, M. S. (2011). Geçmişten günümüze tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 11(1), 52-67.
Freedman, P. (2007). Yemek: Damak tadının tarihi. (N. Elhuseyni, Çev.). Oğlak Yayıncılık.
Günal, N. (2013). Keçiboynuzu (ceratonıa sılıgua L.) nun türkiye’deki Coğrafi Yayılışı, Ekolojik ve Floristik Özellikleri. Marmara Coğrafya Dergisi (2), 60-74
Gürsoy, D. (2013). Yiyelim içelim tarihini bilelim dünden bugüne gastronomi. (1. Baskı). Oğlak Yayıncılık.
Hilooğlu, M., ve Sözen, E. (2017). Investıgatıon of Rare EndemıC Verbascum Alyssıfolıum Boıss. ın Terms of Soıl-Plant Relatıonshıp. Anadolu University Journal of Science and Technology C - Life Sciences and Biotechnology, 6(1), 14-21.
Karabak, S. (2017). Economic and socio-cultural importance of edible wild species. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 27(2), 26-38.
Karaca, O. B., Yıldırım, O., ve Çakıcı, C. (2015). Gastronomi turizminde otlar, ot yemekleri ve sağlıkla ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 3(3), 27-42.
Karagöz, A., Özbek, K., ve Sarı, N. (2016). Türkiye’nin bitkisel biyolojik çeşitliliğinin korunması ve sürdürülebilir kullanımına ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 88-99.
Karaman, E. E., ve Sezgin, A. C. (2022). Çaşır (Ferula orientalis L.) bitkisi ve yöresel mutfaklarda kullanımı. Journal of Interdisciplinary Food Studies (Disiplinlerarası Gıda Çalışmaları Dergisi), 2(1), 51-61.
Kızılırmak, İ., Albayrak, A., ve Küçükali, S. (2014). Yöresel mutfağın kırsal turizm işletmelerinde uygulanması: Uzungöl örneği. International Journal of Social and Economic Sciences, 4(1), 75-83.
Özhan, V. ve Pehlivan, T. (2023). Wild Edible Plants of Mersin (Turkey) and Their Gastronomic Usage Types. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(4), 3484–3498.
Samancı, Ö. ve Bilgin, A. (2010). II. Mahmut döneminde İstanbul ve saray mutfağı. C. Yılmaz (Ed.), II. Mahmut yeniden yapılanma sürecinde İstanbul. içinde, (ss. 324-347), İstanbul.
Şenkul, Ç., ve Kaya, S. (2017). Türkiye endemik bitkilerinin coğrafi dağılışı. Türk Coğrafya Dergisi, (69), 109-120
Tunç, G. (2025). Yenilebilir yabani otların tespiti, yöre halkının ve yerel restoranların mutfakta kullanım yaygınlığı ve kullanım şekilleri: Kastamonu örneği [Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi]. Kastamonu Üniversitesi.
Urhan, Y., Ege, M. A., Öztürk, B., ve Elgin Cebe, G. (2016). Türkiye gıda bitkileri veritabanı. Ankara Eczacılık Fakültesi Dergisi, 40(2), 43-57.
URL-1 (2025). https://kastamonu.ktb.gov.tr/TR-63827/. Erişim tarihi: 17.12.2025
URL-2 (2025). htmlwww.tarımorman.gov.tr. Erişim tarihi: 01.10.2025
URL-3 (2025). http://cografyaharita.com/turkiye_mulki_idare_haritalari3.html
Yenipinar, U., Köşker, H., ve Karacaoğlu, S. (2014). Turizmde yerel yiyeceklerin önemi ve coğrafi işaretleme: Van otlu peyniri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 2(2), 13-23.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
