Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Öğrencilerinin Yeme Davranışı Eğilimlerinin İncelenmesi: Şırnak Üniversitesi Örneği (Examining the Eating Behavior Tendencies of Students in the Department of Gastronomy and Culinary Arts: The Case of Şırnak University)

Rıdvan SOLMAZ

doi:10.21325/jotags.2025.1730

Yazarlar

Rıdvan SOLMAZ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1730

Anahtar Kelimeler:

Yeme davranışı- BKİ- Gastronomi- Üniversite öğrencileri

Öz

Bu çalışmada Şırnak Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü öğrencilerinin yeme davranışları ve bu davranışların demografik/davranışsal değişkenlerle ilişkileri araştırılmıştır. Çapraz kesitsel olarak yürütülen çalışmada Haziran 2025 döneminde 71 öğrenci gönüllü olarak anket formuna yanıt vermiştir. Veriler SPSS v.26 programı üzerinden analiz edilmiştir. Katılımcıların yeme eğilimlerini ölçmek üzere Karakuş vd. (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan 21 maddelik Üç Faktörlü Yeme Ölçeği kullanılmıştır. Örneklemde %69’u kadın, %31’i erkek öğrencilerden oluşmuş olup, katılımcıların %66,2’si normal BKİ (18,5-24,9) aralığındadır. Ki-kare analizleri; sigara/alkol kullanımı (p=0.049), vücut ağırlığı memnuniyeti (p=0,001) ve vücut ağırlığını koruma çabası (p=0.007) ile BKİ arasında anlamlı ilişki göstermiştir. Bağımsız örneklemler t-testinde cinsiyete göre yeme davranışı alt boyutlarında anlamlı fark bulunmazken, vücut ağırlığını koruma çabası gösteren öğrencilerin bilişsel kısıtlama puanları anlamlı bulunmuştur (t(69)=6.036; p<0.001). Tek yönlü varyans analizinde ise barınma türü, öğün atlama ve vücut ağırlığı memnuniyeti değişkenlerinin yeme davranışı alt boyutlarına etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Ancak sigara/alkol tüketim durumu bilişsel kısıtlama puanları arasında anlamlı farklar ortaya koymuştur (F(2.68)=3.852; p=0.026).

Referanslar

Altınbaş, E., & Ünveren, A. (2024). Öğretmenlerin beden algısı ve yeme tutumları arasındaki ilişki. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(S1), 24–34.

Altundağ, Ö. Ö., & Atik, S. (2024). Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü öğrencilerinin yeme davranışı eğilimleri: Karabük Üniversitesi örneği. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 14(1), 13–30.

Amiri, S., & Behnezhad, S. (2019). Obesity and anxiety symptoms: A systematic review and meta-analysis. Neuropsychiatrie, 33(2), 72–89. https://doi.org/10.1007/s40211-019-0302-9

Çapaş, M., & Çavdar, M. (2023). Sosyal medyanın üniversite öğrencilerinin yeme tutum ve davranışlarına olan etkisi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 32(2), 284–291.

Dakin, C., Beaulieu, K., Hopkins, M., Gibbons, C., Finlayson, G., & Stubbs, R. J. (2023). Do eating behavior traits predict energy intake and body mass index? A systematic review and meta‐analysis. Obesity Reviews, 24(1), e13515. https://doi.org/10.1111/obr.13515

Deveci, B., Deveci, B., & Avcıkurt, C. (2017). Yeme davranışı: Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencileri üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(3), 123–139.

Hair, J. F., Black, W.C., Babin, B.J. & Anderson, R.E. (2019). Multivariate Data Analysis (8th ed.). Cengage.

Hunot, C., Fildes, A., Croker, H., Llewellyn, C. H., Wardle, J., & Beeken, R. J. (2016). Appetitive traits and relationships with BMI in adults: Development of the Adult Eating Behaviour Questionnaire. Appetite, 105, 356–363. https://doi.org/10.1016/j.appet.2016.06.007

Karakuş, S. Ş., Yıldırım, H., & Büyüköztürk, Ş. (2016). Üç faktörlü yeme ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(3), 229–237. https://doi.org/10.5455/pmb.1-1446540396

Kalaycı, Ş. (2016). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım.

Karlsson, J., Persson, L. O., Sjöström, L., & Sullivan, M. (2000). Psychometric properties and factor structure of the Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ) in obese men and women: Results from the Swedish Obese Subjects (SOS) study. International Journal of Obesity, 24(12), 1715–1725. https://doi.org/10.1038/sj.ijo.0801460

Kılıç, G., Samar, B. Ş., Akkuş, K., & Sütcü, G. S. T. (2022). Beden kitle indeksindeki artış ile yeme farkındalığı, problem çözme becerileri ve duygudurum belirtileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Studies in Psychology, 42(3), 611-642.

Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling. The Guilford Press.

Konttinen, H., Männistö, S., Sarlio-Lähteenkorva, S., Silventoinen, K., & Haukkala, A. (2010). Emotional eating, depressive symptoms and self-reported food consumption. A population-based study. Appetite, 54(3), 473-479.

Kurnaz, A. (2019). Üniversite seçimini etkileyen faktörler: Aşçılık ve gastronomi öğrencileri üzerine bir araştırma. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 612–627.

Legenbauer, T., Thiemann, P., & Vocks, S. (2014). Body image disturbance in children and adolescents with eating disorders. Zeitschrift für Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapie, 42(1), 51–59.

Löffler, A., Luck, T., Then, F. S., Luppa, M., Sikorski, C., Kovacs, P., Tönjes, A., Böttcher, Y., Breitfeld, J., Horstmann, A., Löffler, M., Engel, C., Thiery, J., Stumvoll, M., & Riedel-Heller, S. G. (2015). Age- and gender-specific norms for the German version of the Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ). Appetite, 91, 241–247. https://doi.org/10.1016/j.appet.2015.04.044

Macht, M. (2008). How emotions affect eating: A five-way model. Appetite, 50(1), 1–11. https://doi.org/10.1016/j.appet.2007.07.002

Öney, B., & Şişman, Z. (2022). Beslenmede güncel bir yaklaşım: Yeme farkındalığı. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(2), 416-427.

Öztürk, S., & İncedere, A. (2021). Hemşirelik lisans öğrencilerinin yeme tutum özellikleri ile alkol ve madde bağımlılık riskleri arasındaki ilişki. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 12(3), 237-244.

Pintado-Cucarella, S., & Rodríguez-Salgado, P. (2016). Mindful eating and its relationship with body mass index, binge eating, anxiety and negative affect. Journal of Behavior, Health & Social Issues, 8(2), 19-24.

Peterson, R. A. (2000). A meta-analysis of variance accounted for and factor loadings in exploratory factor analysis. Marketing letters, 11(3), 261-275.

Rogers, J. M., Ferrari, M., Mosely, K., Lang, C. P., & Brennan, L. (2017). Mindfulness‐based interventions for adults who are overweight or obese: a meta‐analysis of physical and psychological health outcomes. Obesity reviews, 18(1), 51-67.

Santarossa, S., & Woodruff, S. J. (2017). # SocialMedia: Exploring the relationship of social networking sites on body image, self-esteem, and eating disorders. Social Media + Society, 3(2). https://doi.org/10.1177/2056305117704407

Schäfer, J. Ö., Naumann, E., Holmes, E. A., Tuschen-Caffier, B., & Samson, A. C. (2017). Emotion regulation strategies in depressive and anxiety symptoms in youth: A meta-analytic review. Journal of Youth and Adolescence, 46(2), 261–276. https://doi.org/10.1007/s10964-016-0585-0

Siyez, D. M., & Uzbaş, A. (2006). Bir grup üniversite öğrencisinin anoreksik yeme tutumları ile aile yapısı arasındaki ilişki. Yeni Symposium Dergisi, 44(1), 37–43.

Solmaz, R. (2025). Gastronomi ve mutfak sanatları bölümü. In N. Kozak (Ed.), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari-bolumu (Erişim tarihi: 05.07.2025).

WHO, (2025). Body mass index (BMI). https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/topic-details/GHO/body-mass-index (Erişim tarihi: 04.09.2025).

Yıldız, A., & Fakılı, F. E. (2023). Yeme Farkındalığının Ağırlık Yönetimiyle İlişkisi. Sağlık Bilimleri ve Klinik Araştırmaları Dergisi, 2(1), 32-40.