Sürdürülebilir Turizm Perspektifinde Permaturizmin Bolu'da Uygulanabilirliği Üzerine Bir Değerlendirme (An Evaluation of the Applicability of Permatourism in Bolu from a Sustainable Tourism Perspective)

Nail HOŞCAN

doi:10.21325/jotags.2025.1727

Yazarlar

Nail HOŞCAN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1727

Anahtar Kelimeler:

Sürdürülebilir turizm- Permakültür- Permaturizm- Bolu- Agroturizm

Öz

Bu çalışma, Bolu’da permaturizmin uygulanma potansiyelini ortaya koymayı, agroekolojik alt bölgelerle entegrasyonunu değerlendirmeyi ve bu yaklaşımın sürdürülebilir kırsal kalkınma, ekolojik koruma ve turizm çeşitliliğine katkılarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Permakültür, doğal kaynakların korunmasını, ekolojik dengenin gözetilmesini ve kendine yeterli üretim sistemlerinin kurulmasını amaçlayan bütüncül bir tasarım yaklaşımıdır. Permaturizm ise bu ilkeleri turizm alanına uyarlayarak doğa koruma, kırsal kalkınma, toplumsal katılım ve kültürel sürdürülebilirlik hedeflerini bir araya getiren yenilikçi bir modeldir. Çalışmada nitel yöntem tercih edilmiş, literatür taraması ve saha gözlemleriyle Bolu’nun ekolojik, tarımsal ve sosyo-ekonomik yapısı analiz edilmiştir. Bulgular, ilin %64’ünü kaplayan orman varlığı, zengin biyoçeşitliliği, endemik bitki türleri, büyük metropollere olan stratejik yakınlığı ve dört farklı agroekolojik alt bölgesiyle permaturizm için güçlü avantajlar sunduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle düşük verimliliği olan tarım arazilerinin permakültür çiftliklerine dönüştürülmesi, agroekolojik çeşitliliğin turizm faaliyetleriyle buluşturulması ve kırsal kalkınmaya doğrudan katkı sağlaması mümkündür. Ayrıca arıcılık, ekolojik eğitim programları, etnobotanik atölyeleri, organik üretim faaliyetleri, yerel ürünlerin pazarlanması ve doğa temelli deneyimsel turizm uygulamaları turizm çeşitliliğini artırarak yerel ekonomiyi güçlendirebilir. Çalışma, permaturizmin Bolu’da uygulanmasının göçü azaltabileceği, gençler ve kadınlar için yeni istihdam alanları yaratabileceği, toplumsal dayanışmayı güçlendireceği ve ilin sürdürülebilir turizm destinasyonu kimliğini pekiştireceği sonucuna ulaşmaktadır.

Referanslar

Akbaba, A. (2012). Destinasyon geliştirme ve küçük ölçekli turizm işletmeleri: Akçakoca üzerine bir inceleme [Destination development and small-scale tourism enterprises: A case study on Akçakoca]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 1–15.

Akesen, A., Ekizoğlu, A., & Yurdakul, S. (2002). Orman köylerini kalkındırma kooperatiflerinin sorunları ve çözüm yolları [Problems of forest village development cooperatives and solution proposals]. In I. Ulusal Orman Kooperatifleri Sempozyumu (pp. 75–87). Kastamonu.

Arıkan, İ., & Ünsever, İ. (2014). Turizm ekinoksu–tarım ekonomisi odaklı yörelerde turizmin gelişim modeli [Tourism equinox – A development model of tourism in regions focused on agricultural economy]. Eko-Gastronomi Dergisi, 1(1), 17–25.

Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı [BAKKA]. (2011). Zonguldak, Karabük, Bartın illeri turizm sektör analizi [Tourism sector analysis of Zonguldak, Karabük and Bartın provinces]. Zonguldak: BAKKA.

Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. (2025). Bolu’da tarımsal faaliyetlere ilişkin güncel durum [Current situation regarding agricultural activities in Bolu]. (Unpublished information note, obtained on March 21, 2025). Bolu.

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Bolu ili 2023 yılı çevre durum raporu [2023 environmental status report of Bolu province]. Bolu: İl Müdürlüğü, ÇED ve Çevre İzinleri Şube Müdürlüğü. Retrieved from https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/bolu_2023-icdr-20250225153513.pdf

Bolu Valiliği Tarım İl Müdürlüğü. (2003). Bolu tarım master planı [Bolu agricultural master plan]. Bolu: İl Tarım ve Kırsal Kalkınma Master Planlarının Hazırlanmasına Destek Projesi.

Bolu Ticaret İl Müdürlüğü. (2024). Bolu ili 2023 yılı ekonomik görünüm ve faaliyet raporu [2023 economic outlook and activity report of Bolu province]. Bolu: T.C. Bolu Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü.

Bulut, Z., & Yılmaz, S. (2008). Permaculture playgrounds as a new design approach for sustainable society. International Journal of Natural and Engineering Sciences, 2(2), 35–40.

Çetinkaya, S. (2015). Bolu şehrinin kuruluşu – gelişmesi ve fonksiyon alanları [The foundation, development, and functional areas of Bolu city]. (Unpublished Master’s thesis). Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karabük.

Çıkın, A., Çeken, H., & Uçar, M. (2009). Turizmin tarım sektörüne etkisi, agro-turizm ve ekonomik sonuçları [The impact of tourism on the agricultural sector, agro-tourism and its economic outcomes]. Tarım Ekonomisi Dergisi, 15(1), 1–8.

Döker, M. F. (2013). Karadeniz bölgesi: Türkiye’nin bölgeleri dersi 2012–2013 notu [Black Sea region: Notes of the course Regions of Turkey 2012–2013]. Sakarya: Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü.

Epuran, G., Tescasiu, B., Tecau, A.-S., Ivasciuc, I.-S., & Candrea, A.-N. (2021). Permaculture and downshifting – Sources of sustainable tourism development in rural areas. Sustainability, 13(230), 1–17. https://doi.org/10.3390/su13063230

Ferguson, R. S., & Lovell, S. T. (2014). Permaculture for agroecology: Design, movement, practice, and worldview. A review. Agronomy for Sustainable Development, 34(2), 251–274. https://doi.org/10.1007/s13593-013-0181-6

Hathaway, M. (2016). Agroecology and permaculture: Addressing key ecological problems by rethinking and redesigning agricultural systems. Journal of Environmental Studies and Sciences, 6(2), 239–250. https://doi.org/10.1007/s13412-015-0234-1

Hellier, P. (2019). Sustainable restaurant system and gastronomy. In S. K. Dixit (Ed.), The Routledge handbook of gastronomic tourism (pp. 270–278). London: Routledge.

Hemenway, T. (2018). Permakültür şehirde [Permaculture in the city] (A. Çiftçi, Trans.). İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.

Hoşcan, N. (2017). Seyahat acentelerinde sürdürülebilir pazarlama yaklaşımının kullanımı: Batı Karadeniz destinasyonu örneği [The use of sustainable marketing approach in travel agencies: The case of Western Black Sea destination]. (Unpublished doctoral dissertation). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Hoşcan, N. (2020). Seyahat endüstrisinde sürdürülebilir pazarlama yaklaşımı [Sustainable marketing approach in the travel industry]. In E. Karaçar (Ed.), Turizm Alanında Güncel Konular ve Araştırmalar [Current issues and research in tourism] (pp. 7–47). İstanbul: Çizgi Kitabevi.

Hoşcan, N., & Zenginbal, H. (2020). Mudurnu’da sürdürülebilir turizm gelişiminde etnobotanik [Ethnobotany in sustainable tourism development in Mudurnu]. Black Sea Journal of Engineering and Science, 3(4), 151–159.

Kara, S. (2023). Cumhuriyet Dönemi’nde bir turistik mekân projesi: Abant Gölü (1923–1950) [A tourism project in the Republican Era: Lake Abant (1923–1950)]. Atatürk Yolu Dergisi, 72, 200–223.

Karagöz, A., Zencirci, N., Tan, A., Takın, T., Köksel, H., Sürek, M., … Özbek, K. (2010). Bitki genetik kaynaklarının korunması ve kullanımı [Conservation and utilization of plant genetic resources]. In Türkiye Ziraat Mühendisliği VII. Teknik Kongresi Bildiriler Kitapçığı (pp. 155–177). Ankara: Türkiye Ziraat Mühendisleri Odası.

Kaya, D. S. (2019). XIX. yüzyılda Bolu şehrinin tarihi coğrafyası [The historical geography of Bolu city in the 19th century]. (Unpublished doctoral dissertation). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Kaypak, Ş. (2010). Ekolojik turizmin sürdürülebilirliği [The sustainability of ecological tourism]. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 2, 93–114.

Keleş, İ. (1997). Türkiye’de göç eğilimleri ve şehirleşme süreci [Migration trends and the process of urbanization in Turkey]. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 167–187.

Kuruoğlu, M. (2009). Türkiye inşaat sektörü hammadde haritası [Raw material map of the Turkish construction sector]. İstanbul: İTO Yayınları.

Lara, R. L. (2018). The role of ecotourism and permaculture in the governance of landscape resources: Proposal for the community of Rivera, Mexquitic, San Luis Potosí, Mexico. In R. L. Lara (Ed.), Philosophy of science of sustainability in transformation of communities towards local development: Concepts, contexts and case studies. Málaga, Spain: University of Málaga.

Lara, R. L., Espinosa, R. R., & Vila, J. G. (2018). Sustainable tourism for community development. Málaga, Spain: University of Málaga.

Leung, Y.-F., Marion, J. L., & Farrell, T. A. (2008). The role of recreation ecology in sustainable tourism and ecotourism. In S. F. McCool & R. N. Moisey (Eds.), Tourism, recreation and sustainability: Linking culture and the environment (2nd ed., pp. 19–37). Oxfordshire: CABI.

Doğu Marmara Kalkınma Ajansı [MARKA]. (2018). Bolu yatırım destek ve tanıtım stratejisi [Bolu investment support and promotion strategy]. Kocaeli: MARKA.

Mollison, B. (2011). Permakültüre giriş [Introduction to permaculture]. İstanbul: Sinek Sekiz Yayınevi.

Moore, A., Johnson, M., Gbolagun, J., Miller, A., Rombouts, A., van der Ven, L., … Hall, G. B. (2018). Integrating agroecology and sustainable tourism: Applying geodesign to farm management in Aotearoa New Zealand. Journal of Sustainable Tourism, 26(9), 1543–1561. https://doi.org/10.1080/09669582.2018.1449845

Morgül, Ş. (2006). Trakya bölgesinde kırsal turizm potansiyelinin değerlendirilmesine ilişkin analiz: Kırklareli örneği [Analysis on the evaluation of rural tourism potential in Thrace region: The case of Kırklareli]. (Unpublished Master’s thesis). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.

Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2020). Tourism trends and policies 2020. Paris: OECD Publishing.

Okan, K. (1996). Akçakoca – dünü ve bugünü [Akçakoca – Past and present] (1st ed.). Ankara: İlke Yayınevi.

Özçağlar, A. (2015). Batı Karadeniz bölgesi: Türkiye’nin coğrafi bölgeleri II ders notları [Western Black Sea region: Lecture notes of Turkey’s geographical regions II]. Ankara: Ankara Üniversitesi, DTCF.

Permaculture Global. (2025, March 15). Worldwide permaculture projects. Retrieved from https://permacultureglobal.org/projects

Permakültür Araştırma Enstitüsü Türkiye [PRITR]. (2025, September 25). Permakültür toplulukları ve projeler [Permaculture communities and projects]. Retrieved from https://permakulturplatformu.org

Sarıkaya, M., & Zişan, K. F. (2007). Sürdürülebilir kalkınmada işletmenin rolü: Kurumsal vatandaşlık [The role of business in sustainable development: Corporate citizenship]. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 14(2), 221–233.

Tatar, S., & Olay, N. (2015). Agro-turizm kapsamında permakültür’ün uygulanabilirliği ve geliştirilmesi: Belentepe Permakültür Çiftliği örneği [Applicability of Permaculture and Development in the Context of Agro-tourism: Belentepe Permaculture Farm Case]. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi / International Journal of Social and Economic Sciences, 5(2), 29–34.

Think360. (2014). Yeşil badana [Greenwashing]. İstanbul: Think360.

Tosun, C. (2001). Challenges of sustainable tourism development in the developing world: The case of Turkey. Tourism Management, 22(3), 289–303. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(00)00060-1

Tunçkol, B. (2017). Bolu ili florasına katkılar [Contributions to the flora of Bolu province]. Mudurnulular Derneği Bülteni, 1, 68–73.

Türker, N., & Çetinkaya, A. (2010). Batı Karadeniz bölgesi ekoturizm olanaklarının araştırılması ve Batı Karadeniz bölgesinde ekoturizmin geliştirilmesi [Research on ecotourism opportunities in the Western Black Sea region and development of ecotourism in the region]. Karabük: TÜBİTAK.

Wearing, S., & Neil, J. (2009). Ecotourism: Impacts, potentials and possibilities? Oxford: Butterworth-Heinemann Publishers.

Wezel, A., & Jauneau, J. C. (2011). Agroecology – Interpretations, approaches and their links to nature conservation, rural development and ecotourism. In W. L. Campbell (Ed.), Integrating agriculture, conservation and ecotourism: Examples from the field (pp. 1–25). Dordrecht: Springer.

Wezel, A., Bellon, S., Doré, T., Francis, C., Vallod, D., & David, C. (2009). Agroecology as a science, a movement and a practice: A review. Agronomy for Sustainable Development, 29(4), 503–515. https://doi.org/10.1051/agro/2009004

Whitefield, P. (2000). Permaculture in a nutshell. Hyden House Limited: Permanent Publications.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in social sciences]. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Youell, R., & Wornell, R. (2005). Quality as a key driver in sustainable rural tourism business. In D. Hall, I. Kirkpatrick, & M. Mitchell (Eds.), Rural tourism and sustainable business (pp. 227–248). Toronto: Channel View Publications.