Coğrafi İşaretli Rize Baston Ekmeği ve Gastronomi Turizmi Potansiyeli (Geographically Indicated Rize Baston Bread and Its Potential for Gastronomy Tourism)

Gülsün YILDIRIM; Hümeyra KASAR

doi:10.21325/jotags.2025.1724

Yazarlar

Gülsün YILDIRIM
Hümeyra KASAR

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1724

Anahtar Kelimeler:

Coğrafi işaret- Rize Baston Ekmeği- Gastronomi turizmi- Kültürel miras- Geleneksel ekmek

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, coğrafi işaret almış yöresel bir ürün olan Rize baston ekmeğinin yerel halk ve üreticiler tarafından nasıl algılandığını incelemek ve bu ürünün gastronomi turizmi bağlamındaki potansiyelini ortaya koymaktır. Rize baston ekmeğinin üretim süreci, tüketici profili, tanınırlığı ve turizmle ilişkisi bağlamında elde edilen görüşler, ürünün gelecekteki kullanım alanlarına ve pazarlama stratejilerine ışık tutması açısından oldukça önemlidir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, etnografik araştırma tasarımı bağlamında yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler tematik içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Rize baston ekmeğinin köklü bir kültürel geçmişe ve geleneksel üretim tekniklerine sahip olmasına karşın, özellikle genç kuşaklar arasında tanınırlığının oldukça düşük olduğunu göstermektedir. Her ne kadar coğrafi işaretleme, kısmi bir farkındalık yaratmış olsa da, kapsamlı bir turizm stratejisi geliştirilmediği sürece bu katkının yetersiz kalacağı görülmektedir. Çalışma sonucunda, Rize baston ekmeğinin gastronomi turizmi aracılığıyla yeniden canlandırılmasının yalnızca ekonomik kalkınmaya değil, aynı zamanda kültürel mirasın sürdürülebilir biçimde aktarılmasına da önemli katkı sağlayacağı sonucuna varılmıştır.

Referanslar

Alıcı, K. & Badem, A. (2021). İç Anadolu’dan Bir Ekmek: Kızılcahamam Bazlaması, 5 Th Internatıonal West Asıa Congress Of Tourısm Research.

Anonim (2017). Coğrafi İşaretler ve Geleneksel Ürün Adı Amblem Yönetmeliği, 10 Aralık 2017 tarih ve 30285 sayılı Resmî Gazete, http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171229-8.htm Erişim tarihi: 24 Mayıs 2025.

Badem, A. & Fidan, E. (2025). Türkiye’nin Coğrafi İşaret Tescilli Ekşi Mayalı Ekmekleri Üzerine Bir Değerlendirme, Abant Sosyal Bilimler Dergisi 13(1).

Beer, S., Edwards, C. Fernandes, C. & Sampaio, F. (2002). Regional food cultures: ıntegral to the rural tourism product? A. M. Hjalager and G. Richards (Editörler), Tourism and gastronomy içinde, (s. 207-223). London: Routlendge Publishing.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.

Counihan, C.M. (1999). The anthropology of food and body: gender, meaning and power. New York: Routledge Publishing.

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.

Ellis, A., Park, E., Kim, S., & Yeoman, I. (2018). What is food tourism?. Tourism management, 68, 250-263.

Hjalager, A. M., & Richards, G. (Eds.). (2002). Tourism and gastronomy (Vol. 11). London: Routledge.

Ilbery, B. & Kneafsey, M. (2000). Producer constructions of quality in regional speciality food production: a case study from south west England, Journal of Rural Studies 16, 217–230.

Ilbery, B., Kneafsey, M. & Bamford, M. (2000). Protecting and promoting regional speciality food and drink products in the European Union, Outlook on Agriculture 29, 31–37.

Kivela, J., & Crotts, J. C. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy's influence on how tourists experience a destination. Journal of hospitality & tourism research, 30(3), 354-377.

Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1988). Criteria for Assessing Naturalistic Inquiries as Reports. ,the Annual Meeting of the American Educational Research Association (New Orleans, LA,).

Mondal, A. & Datta, A.K. (2008). Bread baking – a review, Journal of Food Engineering, 86, 465–474.

Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International journal of qualitative methods, 16(1), 1609406917733847.

Onat, G. (2022). Coğrafi İşaretli Ürünlerin İncelenmesi: Rize Örneği, Gastronomi Alanında Tematik Araştırmalar I, 64.

Özkaya, B. (2019). Ekmek, Editör: Anlı, E. ve Şanlıbaba, P. Fermente Gıdalar, mikrobiyoloji, teknoloji, sağlık. Nobel Yayıncılık.

Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (Vol. 3). Sage.

Pektaş, G. Ö. E., Kahraman, C., & Alkan, G. (2018). Türkiye’de Coğrafi İşaretler ve İhracat Pazarlaması Açısından Değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi. 23 (39), 65-82.

Pine, B. J., & Gilmore, J. H. (1999). The Experience Economy: Work Is Theatre & Every Business a Stage. Harvard Business Press.

Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2025). Coğrafi İşaretli Ürünler. https://rize.ktb.gov.tr/TR-256621/rize-baston-ekmek.html, Erişim tarihi: 20 Mayıs 2025.

Sinclair, D., & Marcus, C. (2015). Aborıgınal Food. The Routledge Handbook of Sustainable Food and Gastronomy, 76.

SMK (Sınai Mülkiyet Kanunu). (2016) Kanun Numarası: 6769, Kabul Tarihi: 22.12.2016, Resmî Gazete Tarihi: 10 Ocak 2017, Resmî Gazete Sayısı: 29944

Şahin, A. & Meral, Y. (2012). Türkiye’de Coğrafi İşaretleme ve Yöresel Ürünler, Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 5 (2): 88-92.

Şen, M. & Ekinci, E. (2020). Türkiye’de Üretilen Coğrafi İşaret ile Tescillenmiş Ekmek Çeşitleri Üzerine Bir Nitel Araştırma, Avrasya Turizm Araştırmaları Dergisi. 1(1), 32-41.

Tellström, R., Gustafsson, I. B., & Mossberg, L. (2006). Consuming heritage: The use of local food culture in branding. Place branding, 2(2), 130-143.

Türk Gıda Kodeksi. (2025).Türk Gıda Kodeksi Ekmek Ve Ekmek Çeşitleri Tebliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/01/20120104-6.htm, Erişim tarihi: 24 Mayıs 2025.

Türk Patent. (2025). Türk Patent Enstitüsü, Türkiye’nin Coğrafi İşaretleri, , https://ci.turkpatent.gov.tr/anasayfa. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2025.

Whatmore, S., Stassart, P. & Renting, H. (2003). What’s alternative about alternative food networks? Environment and Planning A 35, 389–391.

Winter, M. (2003). Embeddedness, the new food economy and defensive localism, Journal of Rural Studies, 19, 23–32.

Van der Ploeg, J. D., & Roep, D. (2003). Multifunctionality and rural development: the actual situation in Europe. Multifunctional agriculture: a new paradigm for European agriculture and rural development, 3, 37-54.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara:Seçkin Yayıncılık.