Gastronomi Destinasyonu Seçiminde Turist Tercihlerini Etkileyen Faktörlerin Tespiti: Afyonkarahisar, Gaziantep, Nevşehir ve Adana Örneği (Determınation of Factors Affecting Tourist Preferences in Selecting Gastronomy Destinations: The Example of Afyonkarahisar, Gaziantep, Nevşehir and Adana)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1720Anahtar Kelimeler:
Gastronomi- Gastronomi turizmi- Gastronomi destinasyonu- Turist tercihleriÖz
Gastronomi turizminin destinasyonlar üzerinde rekabetçilik olgusu üzerinde etkisinin artmasıyla beraber gastronomi turizminde destinasyon seçiminde turist tercihlerini etkileyen faktörlerin tespiti zorunlu bir hal almıştır. Destinasyonların yoğun rekabet ortamında, tüketiciyi iyi tanıyıp, satın alma kararını verirken nelere dikkat ettiğini bilmesi, onları rakiplerinden bir adım öne taşıyabilmektedir. Bu gerçekler ışığında çalışma, gastronomi destinasyonu seçiminde turist tercihlerini etkileyen faktörlerin Afyonkarahisar, Gaziantep, Nevşehir ve Adana özelinde belirlenebilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla çalışmada Afyonkarahisar, Gaziantep, Nevşehir ve Adana illerinde toplam 403 turiste anket uygulanmıştır. Ölçeğin güvenilirlik derecesi 0,977 ile ölçek yüksek derecede güvenilir olarak belirlenmiştir. Çalışmada toplanan verilere faktör analizi uygulanmış ve ölçek iki boyut altında toplanmıştır. Yapılan faktör analizi sonrasında cinsiyet, yaş, gelir durumu, eğitim durumu, medeni durum ve ankete katılım gösterilen iller arasında farklılık analizleri uygulanmıştır. Yapılan farklılık analizleri sonrasında cinsiyet ile her iki faktör boyutu arasında farklılık olduğu ve ankete katılım gösterilen iller arasında sadece faktör-2 boyutunda farklılık olduğu tespit edilmiştir.
Referanslar
Adana Gastronomi Şehri (2021). Adana mutfağı ve yemekleri. Erişim adresi https://www.adanagastronomi.com/tr/hakkinda.html
Adana Turizm Yatırım Rehberi (2015). T.C. Adana İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Adana.
Akmeşe, K.A. & Cihangir, İ.S. (2025). Yöresel mutfak kültürünün turistik bir destinasyon çekim unsuru olarak kullanılması: Niğde ili örneği. International Journal of Social and Humanities Sciences Research. 12 (118),863-880.
Barakazi, M. & Çakır, P.G. (2021). Turistlerin destinasyon tercih etme nedenlerinin ve gastronomik tüketim eğilimlerinin davranışsal niyetleri üzerindeki etkisi. Yönetim Bilimleri Dergisi /Journal of Administrative Sciences, 20 (43), 149-169.
Bayram, O. (2021) Gastronomi Destinasyonu Seçiminde Turist Tercihlerini Etkileyen Faktörler ve Gastronomi Destinasyonlarının Algılanan Performansı: Gaziantep, Adana, Hatay, Şanlıurfa ve Mardin Örnekleri (Yüksek Lisans Tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İşletmecilik ve Ticaret Anabilim Dalı, Muğla.
Björk, P. & Kauppinen-Räisänen, H. (2014). Culinary-Gastronomic tourism–a search for local food experiences. Nutrition & Food Science, 44(4), 294-309.
Büyüköztürk, Ş. (2002). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2017). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Yayınları.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. & Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi.
Fields, K. (2002). Demand for the gastronomy tourism product: motivational factors. Tourism and gastronomy, 4(2), 36-50.
Figini, P. & Vici, L. (2012). Off-season tourists and the cultural offer of a mass-tourism destination: The case of Rimini. Tourism Management, 33 (4), 825-839.
Giritlioğlu, İ., İpar, M. & Karakan, H. (2016). Gastronomi alanında UNESCO yaratıcı şehirler ağı üyeliğinin Gaziantep şehrine olası avantajları üzerine bir araştırma. 3rd International Congress on Social Sciences, China to Adriatic, Antalya., 69-80.
González, A.F., Curtis, C., Washburn, I.J. & Shirsat, A.R. (2019). Factors in tourists’ food decision processes: a US-based case study. Journal of Tourism Analysis: Revista de Análisis Turístico Vol. 27 No. 1, 2020 pp. 2-19.
Guzman, T. L,. J. M. H. Mogollon & E. D. Clemente. (2016). Culinary travel as new approach for cultural tourism. Turizam, 20 (1), 1-11.
Hall M. C. & Mitchell R. (2001). Wine and food tourism, N. Douglas Editörlüğünde, Special Interest Tourism: Context And Cases, S:307-329, Brisbane, Australia: John Wiley And Sons.
Horng, J.-S., (Simon) Tsai, C.-T. (2010). Government websites for promoting East Asian culinary tourism: A cross national analysis, Tourism Management, 31(1), 74-85.
Jang, S. & Cai, L. A. (2002), Travel motivations and destination choice: A study of British outbound market. Journal of Travel & Tourism Marketing, 13(3), 111-133.
Karakaş, D. & Sarı Çallı, D. (2023). Adana ilinin gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi (Evaluation of Adana Province in terms of Gastronomy Tourism). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(1), 671–694.
Karataş, M., Aksu, B. F. & Deniz, G. (2023). UNESCO yaratıcı şehri Gaziantep’in gastronomi turizmi cazibe unsurları. Turizm ve İşletme Bilimleri Dergisi, 3(1), 105-125.
Karamustafa, K., Birdir, K. & Kılıçhan, R. (2016), Gastronomik akımlar çerçevesinde gıda tüketim ölçeği. Journal of Consumer and Consumption Research, 8(2), 29.
Kızıldemir, Ö. & Sarıışık, M. (2018). Turist harcamalarının bölgesel kalkınmaya ekonomik etkileri: Adana örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(2), 128-142.
Kim, Y. H., B. K. Goh & Yuan, J. (2010). Development of a multi-dimensional scale for measuring food tourist motivations. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 11(1), 56-71.
Kivela, J. & Crotts J. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy's influence on how tourists experience a destination. Journal o f Hospitality and Tourism Research, 30: 354
Kivela, J. & Crotts, J. C. (2005), Gastronomy tourism: A meaningful travel market segment. Journal of Culinary Science and Technology, 4(2-3). 39-55.
Kovalenko, A., Dias, Á., Pereira, L. & Simões, A. (2023). Gastronomic experience and consumer behavior: analyzing the ınfluence on destination ımage. Foods, 12(315), 1-24.
Long, L. M. (2004), Culinary tourism. Lexington: The University Press of Kentucky.
Mutlu, H. & Sandıkçı, M. (2022). Gastronomi envanteri oluşturulması: Gastronomi şehri Afyonkarahisar örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(2), 1168-1195.
Nakip, M. (2003). Pazarlama araştırmaları teknikler ve (SPSS destekli) uygulamalar. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Phau, I., Quintal, V. & Shanka, T. (2014). Examining a consumption values theory approach of young tourists toward destination choice intentions. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research.
Polat, M. (2020). Yöresel yemek imajının destinasyon tercihine etkisi. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 183-194.
Rand, G.E. & Heat, E. (2006). Towards a framework for food tourism as an element of destination marketing. Current Issues in Tourism, Vol:9, No:3, 206-234.
Richards, G. (2002). Gastronomy: An essential ingredient in tourism production and consumption. Tourism and Gastronomy, London: Routledge.
Sánchez-Cañizares, S. M. & López-Guzmán, T. (2012). Gastronomy as a Tourism Resource: Profile of The Culinary Tourist. Current Issues in Tourism,15(3): 229-245.
Santich, B. (2004). The study of gastronomy and ıts relevance to hospitality education and training. Hospitality Management, Vol.23.
Scarpato, R. (2002). Gastronomy as a tourist product: the perspective of gastronomy studies. Tourism and Gastronomy, Edit. Anne-Mette Hjalager, Greg Richards, London: Routledge.
Seddighi, H. R.& Theocharous, A. L. (2002). A model of tourism destination choice: a theoretical and empirical analysis. Tourism management, 23(5), 475-487
Şahin, E. & Ünlüönen, K. (2023). Adana’nın Unesco yaratıcı şehirler ağı gastronomi teması kapsamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 9(2), 1204–1231.
Şahin Perçin, N., Keskin, E., Örgün, E. & Erol, G. (2019). Gastronomik bir değer olarak Nevşehir mutfağı. 4. Uluslararası Gastronomi Turizmi Araştırmaları Kongresi,19-21.09.2019, Nevşehir.
Toksöz, D. & Aras, S. (2016). Turistlerin seyahat motivasyonlarında yöresel mutfağın rolü. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 174-189.
Zain, N. A. M., Zahari, M. S. M. & Hanafiah, M. H. M. (2018). Food and tourism destination image: Moderating effect of local food consumption. e-Review of Tourism Research, 15(1).
https://afyon.ktb.gov.tr/TR-63518/gastronomi-sehri-afyonkarahisar.html/ Erişim Tarihi: 14.03.2025.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
