Sağlık Çalışanlarının Ötenazi Turizmine Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması (Attitude Scale Development Study of Healthcare Professionals Towards Euthanasia Tourism)

Aliye AKIN; Hakan Tahiri MUTLU; Adnan AKIN

doi:10.21325/jotags.2022.1146

Yazarlar

Aliye AKIN
Hakan Tahiri MUTLU
Adnan AKIN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1146

Anahtar Kelimeler:

Ötenazi turizmi- Sağlık çalışanları- Ölçek geliştirme- Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, sağlık çalışanlarının ötenazi turizmine ilişkin tutum düzeylerini belirlemeye yönelik beşli Likert tipi bir ölçek geliştirmektir. Hazırlanan çalışma, nicel araştırma yöntemi temel alınarak yürütülmüştür. Geliştirilmesi planlanan ölçek için alan yazın taraması sonrasında araştırmacılar tarafından oluşturulan 26 maddelik ölçek formu Bolu ili evreninde 257 sağlık çalışanına uygulanmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Geliştirilen ölçeğin yapı geçerliliğinin kontrolünde açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizleri; güvenirliğini belirlemek amacıyla da Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayı analizi kullanılmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0,94 olarak hesaplanmış toplam varyansın %67’sini açıkladığı belirlenmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda oluşturulan 26 maddelik ölçeğin üç faktörlü bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. Daha sonra yapısal eşitlik modellemesi yardımıyla doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, elde edilen uyum indeksi değerlerinin iyi uyum gösterdikleri belirlenerek model uyumunun sağlandığı tespit edilmiştir. Yapı geçerliliği sağlanan ölçeğin güvenirlik düzeyini ölçmek amacıyla yapılan analizde Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,958 olarak elde edilmiştir. Sonuç olarak geliştirilen sağlık çalışanlarının ötenazi turizmine karşı tutum ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu ortaya konulmuştur.

Referanslar

Akgül A. & Çevik O. (2003). Istatistiksel Analiz Teknikleri. Ankara: Emek Ofset.

Al-Alosi, H. (2016). A Time to fly and a time to die: Suicide tourism and assisted dying in Australia considered. Marquette Benefits and Social Welfare Law Review, 17(2), 257-284.

Amujo, O. C. & Otubanjo, O. (2012). Leveraging rebranding of “unattractive” nation brands to stimulate post-disaster tourism. Tourist Studies, 12(1), 87-105.

Ay, M. A. (2013). Hemşirelerin Ölüm, Ölümcül Hasta ve Ötenaziye İlişkin Tutumları (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Bilgin, N. G. (2013). Ötanazi: Tanım ve Tarihçe. Lokman Hekim Journal, 25-31.

Britannica Procon.org. (2002). https://euthanasia.procon.org/euthanasia-physician-assisted-suicide-pas-around-the-world/ (Erişim Tarihi: 20.09.2022).

Bolat, G. B. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Ötenaziye İlişkin Tutumları: İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Örneği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.

Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Yayınları.

Christou, P. A. (2021). Suicide tourism: Leiper's tourism system theoretical perspective. Tourism an International Interdisciplinary Journal, 69(2), 300-304.

Çoban, Ö., Dilek, S. E. & Harman, S. (2017). İntihar bir turizm türü olarak değerlendirilebilir mi? Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 7(1), 137-151.

Coşkun, A. & Mutlu H. T. (2017). Investigating high school students' use of extramural English: A scale development study. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6 (1), 571-590.

Ergin, D. Y. (1995). Ölçeklerde geçerlik ve güvenirlik. M.U. Atatürk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7, 125-148.

Gauthier, S., Mausbach, J., Reisch, T. & Bartsch, C. (2014). Suicide tourism: A pilot study on the Swiss phenomenon. Journal of Medical Ethics, 1–7. https://doi.org/10.1136/medethics-2014-102091.

Gorsuch, R. L. (2008). Factor Analysis. (Second Edition). New York: Psychology Press.

Gürcü, M., Varol, M., Kara, B. B. & Tengilimoğlu, D. (2016). A multidisciplinary approach to suicide tourism. Intenational Journal of Health Management and Tourism, 25-36.

Güven, M. (2017). Ötanazi hakkına dair genel bir değerlendirme. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 131, 31-56. https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php?pdf=0020890&lng=0.

Hair J. F ., Tatham R. L., Anderson R. E. & Black, W. (1998). Multivariate Data Analysis. New York: Prentice Hall.

Institut Européen de Bioéthique. (2022). https://www.ieb-eib.org/fr/actualite/fin-de-vie/euthanasie-et-suicide-assiste-8/?pays=be (Erişim Tarihi: 10.08.2022).

İnceoğlu, S. (1999). Ölme Hakkı. İstanbul: Ayrıntı Yayıncılık.

Kalaycı, Ş. (2010). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Ankara: Asil Yayınları.

Karagöz, Y., Mutlu, H. T., Sağır, S. & Celil, M. (2019). Kargo şirketi seçimini etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik ölçek geliştirilmesi: Sivas örneği. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(2).

Ladki, S. M., Hajjar, M. E., Nacouzi, Y., Nasereddine, L. & Mahmoud, N. (2016). Euthanasia services: the next health tourism wave. Intenational Journal of Health Management and Tourism, 1-16.

MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Zhang, S. & Hong, S. (1999). Sample size in factor analysis. Psychological Methods, 4, 84-99.

Maurach, R., Schroeder, F. C. & Maiwald, M. (2003). Strafrecht Besonderer Teil. Germany: Hiedelberg Teil Band.

Mevzuat Bilgi Sistemi (2022). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5237.pdf (Erişim Tarihi: 25.09.2022).

Naga, B., Bilal, S. H. & Mrayyan, M. T. (2013). Legal and ethical issues of euthanasia: Argumentative essay. The Middle East Journal, 7(5), 31-39.

Nakip, M. (2006). Pazarlama Araştırmaları: Teknikler ve SPSS Destekli Uygulamalar. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Oğuz, Y. N., Tepe, H., Örnek Büken, N. & Kırımsoy Kucur, D. (2005). Biyoetik Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.

Özen, M. & Şahin, M. E. (2010). Ötenazi. Ankara Barosu Dergisi, 68(4).

Patients Rights Council. (2022). https://www.patientsrightscouncil.org/site/luxembourg/ (Erişim Tarihi: 15.08.2022).

Singer, P. (2015). Pratik Etik. İstanbul: İthaki Yayınları.

Statista, (2022). https://www.statista.com/statistics/1098051/number-of-euthanasia-instances-registered-in-belgium/ (Erişim Tarihi: 15.09.2022).

Turanjanin, V. (2020). Death tourism in Europe: A potential problem in croatia. Forensic Research & Criminology International Journal, 8(1), 11‒13.

Velicer, W. F. & Fava, J. L. (1998). Effects of variable and subject sampling on factor pattern recovery. Psychological Methods, 3 (2), 231-251.

Yu, C. E., Wen, J. & Meng, F. (2020). Defining physician-assisted suicide tourism and travel. Journal of Hospitality & Tourism Research, 44(4), 1-10. https://doi.org/10.1177/1096348019899437.

Zhi, G. Y. J., Flaherty, G. T. & Hallahan, B. (2019). Final journeys: Exploring the realities of suicide tourism. Journal of Travel Medicine, 1–3. https://doi.org/10.1093/jtm/taz016.