Tüketicilerin Organik Gıda Satın Alma Davranışları ve Tutumlarına İlişkin Bir Değerlendirme (An Assessment of Consumers of Organic Food Purchase Behavior and Attitudes)

Ramazan İNAN; Aydan  BEKAR; Hakan URLU

doi:10.21325/jotags.2021.786

Yazarlar

Ramazan İNAN
Aydan BEKAR
Hakan URLU

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2021.786

Anahtar Kelimeler:

Organik gıda- Satın alma davranışı ve tutum

Öz

Dünyadaki nüfusun hızla artmasına paralel olarak gıda tüketiminin artmasıyla birlikte üreticiler birim alandan daha fazla verim elde etme çabası içerisine girmiştir. Aynı zamanda gıda üreticilerinin kullanmış oldukları kimyasal ilaçlar, suni gübreler, ekolojiye verilen zarar tüketicilerin konvansiyonel ürünlerden uzaklaşmasına neden olmuştur. Bununla birlikte tüketicilerin bilinçlenmesi, yaşam kalitelerini yükseltmek istemeleri, konvansiyonel ürünlerin insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve tüketicilerin çevreye karşı duyarlılığının artması organik gıdalara olan talebi arttırmaktadır. Bu araştırma, Muğla ilinde organik gıda satın alan tüketicilerin, satın alma davranışlarını ve tutumlarını incelemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma verileri 2019 yılı Mart-Kasım aylarında; yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. İstatistikler 492 veri seti ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların organik gıdaları tercih etmesinde etkili olan en önemli ilk üç faktör sırasıyla; ürünlerin sağlıklı olması, kimyasal madde içermemesi ve ürünlerin kalitesidir. En çok tercih edilen ürünler ise taze sebze ve meyveler, zeytinyağı ve yumurtadır. Diğer taraftan, ürünlerin oldukça pahalı olması, satış noktalarının yetersizliği, organik gıdaların diğerlerinden ayırt edilememesi katılımcıların karşılaştığı önemli sorunlardır.

Referanslar

Akgüngör, S., Miran, B., & Abay, C. (2010). Consumer willingness to pay for organic food in urban Turkey. Journal of International Food & Agribusiness Marketing, 22(3-4), 299- 313.

Aydogdu, M. H., & Kaya, F. (2020). Factors affecting consumers' consumption of organic foods: A case study in GAP-Şanlıurfa in Turkey. Journal of Agricultural Science & Technology, 22(2).

Bahşi, N., & Akça, A. D. (2019). Tüketicilerin organik tarım ürünlerine bakış açılarının belirlenmesi üzerine bir araştırma: Osmaniye ve Şanlıurfa illeri örneği. Tarim Ve Doga Dergisi, 22(1), 26.

Bai, L., Wang, M., & Gong, S. (2019). Understanding the antecedents of organic food purchases: The important roles of beliefs, subjective norms, and identity expressiveness. Sustainability, 11(11), 3045.

Bozyiğit, S., & Kılınç, G. (2019). Tüketicilerin sağlıklı gıda algıları ve tüketim davranışları: Keşifsel bir çalışma. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 201-229.

Bulut, E. (2018). İstanbul ili'nde organik gıda tüketimini etkileyen özellikler üzerine bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bursa.

Chen, M. F. (2007). Consumer attitudes and purchase intentions in relation to organic foods in Taiwan: Moderating effects of food-related personality traits. Food Quality and preference, 18(7), 1008-1021.

Çelik, S. (2013). Kimler, neden organik gıda satın alıyor? Bir alan araştırması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (30), 93-108.

Dangi, N., Gupta, S. K., & Narula, S. A. (2020). Consumer buying behaviour and purchase intention of organic food: a conceptual framework. Management of Environmental Quality: An International Journal.

Demiryürek, K. (2011). Organik tarım kavramı ve organik tarımın dünya ve Türkiye’deki durumu. GOÜ, Ziraat Fakültesi Dergisi, 28(1), 27-36.

Ergin, E. A., & Ozsacmaci, B. (2011). Turkish consumers perceptions and consumption of organic foods. African Journal of Business Management, 5(3), 910-914.

Eryılmaz, G. A., Demiryürek, K., & Emir, M. (2015). Avrupa Birliği ve Türkiye’de organik tarım ve gıda ürünlerine karşı tüketici davranışları. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 30(2), 199-206.

Eti İçli, G., Anıl, N. K., & Kılıç, B. (2016). Tüketicilerin organik gıda satın alma tercihlerini etkileyen faktörler. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 93-108.

Eti, H. S. (2014). Organik gıdaların pazarlanması ve organik gıdalara karşı tüketici tutum ve davranışları analizi (Doktora Tezi). Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.

Hakan, İ. N. C. İ., Karakaya, E., & Şengül, A. Y. (2017). Organik ürün tüketimini etkileyen faktörler (Diyarbakır ili örneği). KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20(2), 137-147.

Hutcheson, G., & Sofroniou, N. (1999). The multivariate social scientist: Introductory statistics using generalized linear modelsSage Publications, Thousand Oaks, CA.

İçli, Eti, G., Anıl, N. K., & Kılıç, B. (2016). Tüketicilerin organik gıda satın alma tercihlerini etkileyen faktörler. Kırklareli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 93-108.

İnci, H., Karakaya, E., & Şengül, A . (2017). Organik ürün tüketimini etkileyen faktörler (Diyarbakır ili örneği) . KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20 (2), 137-147

Katt, F., & Meixner, O. (2020). A systematic review of drivers influencing consumer willingness to pay for organic food. Trends in Food Science & Technology.

Kranjac, M., Vapa-Tankosic, J., & Knežević, M. (2017). Profile of organic food consumers. Economics of agriculture, 64(2), 497-514.

Mulder, R. Mark & Liu, L. Richu (2017). Consumer awareness and motivation for organic food consumption: Exploring the environmental and health considerations surrounding the production of organic food; understanding perspectives on organic products from the consumer, producer and retailer. In Deciphering Organic Foods: A Comprehensive Guide to Organic Food Consumption”(Karaklas I, Muehling D (Eds) (pp. 1-27). Nova Publishing.

Özer Canarslan, N., & Yılmaz Uz, C. (2019). Annelerin ve hamilelerin organik gıda satın alma davranışları. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 18(1).

Paull, J. (2006). The farm as organism: The foundational idea of organic agriculture. Elementals: Journal of Bio-Dynamics Tasmania, (80), 14-18.

Rana, J., & Paul, J. (2017). Consumer behavior and purchase intention for organic food: A review and research agenda. Journal of Retailing and Consumer Services, 38, 157-165.

Sadiq, M., Paul, J., & Bharti, K. (2020). Dispositional traits and organic food consumption. Journal of Cleaner Production, 121961.

Schifferstein, H. N., & Ophuis, P. A. O. (1998). Health-related determinants of organic food consumption in the Netherlands. Food quality and Preference, 9(3), 119-133.

Seçer, I. (2018). Psikolojik test geliştirme ve uyarlama süreci. SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara:Anı Yayıncılık, 2. Baskı.

Ustaahmetoğlu, E., & Toklu, İ. T. (2015). Organik gıda satın alma niyetinde tutum, sağlık bilinci ve gıda güvenliğinin etkisi üzerine bir araştırma. AİBÜ-İİBF Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi.

Willer, H., & Lernoud, J. (2019). The world of organic agriculture. Statistics and emerging trends 2019 (pp. 1-336). Research Institute of Organic Agriculture FiBL and IFOAM Organics International.

Willer, H., Lernoud, J., & Kemper, L. (2018). The world of organic agriculture 2018: Summary. In The World of Organic Agriculture. Statistics and Emerging Trends 2018 (pp. 22-31). Research Institute of Organic Agriculture FiBL and IFOAM-Organics International.

Williams, P. R., & Hammitt, J. K. (2001). Perceived risks of conventional and organic produce: Pesticides, pathogens, and natural toxins. Risk Analysis, 21(2), 319-330.

Yener, D., & Taşçıoğlu, M. (2020). Algılanan risk ve yenilikçiliğin tüketici direnci üzerindeki etkisi: Ebeveynlerin organik gıdalara karşı tutumları. Uluslararası Yönetim İktisat Ve İşletme Dergisi, 16(2), 429-441.

Zakowska-Biemans, S. (2011). Polish consumer food choices and beliefs about organic food. British Food Journal, 113(1), 122-137.

https://statistics.fibl.org/world/areaworld.html?tx_statisticdata_pi1%5Bcontroller%5D=Element2Item&cHash=f367262839ab9ca2e7ac1f333fbb1ca2 [Erişim Tarihi: 01.06.2020]

https://statistics.fibl.org/world/operatorworld.html?tx_statisticdata_pi1%5Bcontroller%5D=Element2Item&cHash=935c97b37cdd0875056cdac4686d0079 [Erişim Tarihi: 01.06.2020]

https://statistics.fibl.org/world/retail-sales world.html?tx_statisticdata_pi1%5Bcontroller%5D=Element2Item&cHash=35a0fcd89ae099d2ff14fe1ddb38a1aa

https://statistics.fibl.org/world/retail-sales world.html?tx_statisticdata_pi1%5Bcontroller%5D=Element2Item&cHash=35a0fcd89ae099d2ff14fe1ddb38a1aa [Erişim Tarihi: 01.06.2020]

https://www.diatek.com.tr/Makale-Yontem/Organik-Tarim-Urunlerinin-Ambalajlanmasi-ve-Etiketlenmesi_3516_3516_3516.htm [Erişim Tarihi: 01.06.2020]

https://www.ifoam.bio/why-organic/shaping-agriculture/four-principles-organic

http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1001 [Erişim Tarihi: 03.06.2020]

https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Organik-Tarim/Istatistikler [Erişim Tarihi:29.09.2020]