Turist Rehberi Adaylarının Kişilik Özellikleri ile Kültürel Zekâ Düzeyleri ve Mesleki Tutumları Arasındaki İlişki: Afyon Kocatepe Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma (The Relationship Between Tourist Guide Candidates’ Personality Traits and Cultural Intelligence Levels and Job Attitudes: A Study on Afyon Kocatepe University Students)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2020.668Anahtar Kelimeler:
Kişilik özellikleri- Kültürel zekâ- Mesleki tutum- Turist rehberi adaylarıÖz
Bu çalışmanın amacı turist rehberi adaylarının kişilik özellikleri ile kültürel zekâ düzeyleri ve mesleki tutumları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Çalışmada öncelikle literatür taraması yapılarak kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Veri toplama yöntemi olarak üç ölçekten (kişilik özellikleri, kültürel zeka (kültürel uyum) ve mesleki tutum yararlanılan bu çalışmanın evrenini 2019- 2020 eğitim öğretim yılı güz döneminde Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Fakültesinde öğrenim gören turizm rehberliği bölümü öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma tam sayım yöntemiyle yapılmıştır. Araştırmaya 4 sınıftan toplam 370 öğrenci katılmıştır. Veriler 25 Kasım – 31 Aralık 2019 tarihleri arasında çevrimiçi anket ile toplanmıştır. Araştırmanın sadece Afyon Kocatepe Üniversitesi Turizm Rehberliği bölümü öğrencileri üzerine gerçekleştirilmesi araştırmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Turizm rehberliği bölümü öğrencilerinin en fazla açıklık, en az nevrotik kişilik özelliklerine sahip oldukları, kültürel zeka (kültürel uyum) düzeylerinin iyi düzeyde olduğu ve mesleki tutumlarının orta düzeyin biraz üzerinde olduğu saptanmıştır. Turizm rehberliği öğrencilerinin kişilik özelliklerinden nevrotiklik boyutunun kültürel zeka (kültürel uyum) ve mesleki tutum ile anlamlı bir ilişki bulunmazken; diğer tüm değişkenler arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunmuştur.
Referanslar
Acaray, A. & Günsel, A. (2017). Beş faktör kişilik özellikleri, izlenim yönetimi taktikleri ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kamu çalışanları üzerine bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 16, 527-546.
Ang, S. & Inkpen, A. C. (2008). Cultural intelligence and offshore outsourcing success: a framework of firm-level intercultural capability. Decision Sciences, 39(3), 337-358.
Barrick, M. R. & Mount, M. K. (1991). The big five personality dimensions and job performance: a meta-analysis. Personnel Psychology, 44,1-26.
Bezirgan, B., Mercan, N. & Alamur, B. (2015). Turizm çalışanlarının kişilik özelliklerinin kültürel zekâları üzerindeki etkisi: edremit körfezi örneği. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 16-29.
Dagher, G. K. & Maamari, B. E. (2011). Personality traits and cultural intelligence: an empirical investigation. Paper presented at Advances in Business-Related Scientific Research Conference 2011 in Olbia (ABSRC 2011 Olbia), September 7 – 9, 2011, Olbia, Italy.
Dangmei, J. (2016). Cultural intelligence: bridging the cultural differences in the emerging markets. Indian Journal of Research, 5(9), 284-287.
Demir, G. (2015). Kültürel zekâ ve tükenmişlik ilişkisi: konaklama işletmelerinde bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
Devin, H. F. (2017). Investigating the relationship between big five personality traits and cultural intelligence on football coaches. Journal of De Gruyter - HSS, 6 (2), 116-131.
Dyne, L. V., Ang, S., Ng, K. Y., Rockstuhl, T., Tan, M. L. & Koh, C. (2012). Sub-Dimensions of the four factor model of cultural intelligence: expanding the conceptualization and measurement of cultural intelligence. Social and Personality Psychology Compass, 6(4), 295-313
Earley, P. C. & Ang, S. (2003). Cultural intelligence. California: Stanford Business Books.
Eser, S. (2017). Kişilik özelliklerinin mesleğe yönelik tutuma etkisinde öğrenme stilleri ve akademik motivasyonun aracılık rolü: lisans turizm rehberliği öğrencileri üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
Griffer, M. R. & Perlis, S. M. (2007). Developing cultural intelligence in preservice speech-language pathologists and educators. Communication Disorders Quarterly, 29 (1), 28-35.
İpek, S. (2015). Temel eğitimde görev yapan öğretmenlerin sınıf yönetimi öz-yeterlik inançları ve mesleki tutumları (Rize ili örneği). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Avrasya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.
Judge, T. A., & Cable, D. M. (1997). Applicant personality, organizational culture, and organization attraction. Personnel Psychology, 50, 359-394.
Kabakulak, A. (2018). Kişilik özelliklerinin mesleki tutum ve iş doyumuna etkisi: turist rehberleri üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
Kalaycı, Ş. (2017). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri, (8. Baskı). Ankara: Dinamik Akademi Dağıtım.
Karroubi, M., Hadinejad, A. & Mahmoudzadeh, S. M. (2014). A study on relationship between cultural intelligence and cross-cultural adjustment in tour management. Management Science Letters, 4(6), 1233–1244.
Kebabcı, V. (2016). Kişilik ve kültürel zeka arasındaki ilişki: havayolu çalışanları üzerine bir çalışma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kement, Ü., Çavuşoğlu, S. & Uslu, S. (2019). Turizm eğitimi gören öğrencilerin kişilik özelliklerinin kültürel zekâ düzeylerine etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 30 (1), 57-68.
Korkmaz, G. (2009). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin okul yaşam kalitesini algılama düzeyleri ve mesleki tutumlarının incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Kusluvan, S. & Kusluvan, Z. (2000). Perceptions and attitudes of undergraduate tourism students towards working in the tourism industry in Turkey. Tourism Management, 21, 251-269.
McCrae, R. R. & Costa, P. T. (1989). Reinterpreting the Myers-Briggs type indicator from the perspective of the five-factor model of personality. Journal of Personality, 57, 17–40.
Özdevecioğlu, M. (2002). Kamu ve özel sektör yöneticileri arasındaki davranışsal çalışma koşulları ve kişilik farklılıklarının belirlenmesine yönelik bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19, 115-134.
Özoğul, G. (2017). Profesyonel turist rehberlerinin kişilik özellikleri ile mesleki bağlılık arasındaki ilişki üzerine psikolojik sermayenin aracılık etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
Pelit, E. & Kabakulak, A. (2019). Turizm rehberliği öğrencilerinin mesleki tutumlarının kariyer yapma istekleri üzerine etkisi: Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği. Presented at the Innovation and Global Issues Congres V, Ankara.
Pelit, E., Keleş, Y. & Kılıç, İ. (2015). Otel işletmeleri yöneticilerinin kişilik özellikleri ile çatışma yönetme yöntemleri arasındaki ilişki. Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, 1 (1), 3-19.
Roney, S. A. & Öztin P. (2007). Career perceptions of undergraduate tourism students: a case study in Turkey. Journal of Hospitality, Leisure, Sport and Tourism Education, 6 (1), 4-17.
Sandıkçı, M. (2011). Beden eğitimi öğretmen adayları ile diğer öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum ve öz-yeterlik algıları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.
Smith, M. M., Sherr, S. B., Vidovic, V., Saklofske, D. H., Stoeber, J. & Benoit, A. (2019). Perfectionism and the five-factor model of personality: a meta-analytic review. Personality and Social Psychology Review, 23 (4), 367–390.
Şahin, S. & Acun, A. (2016). Turizm rehberliği öğrencilerinin mesleğe yönelik tutumları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15 (2), 563-580. doi:10.21547/jss.256711.
Terzi, A. R. & Tezci, E. (2007). Necatibey Eğitim Fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 52 (52), 593-614.
Thomas, D. C. & Inkson, K. (2017). Cultural intelligence: surviving and thriving in the global village. Broadway: Berrett-Koehler Publishers.
Tokmak, İ., Turgut, H. & Öktem, Ş. (2013). Turizm ve otelcilik öğrencilerinin sosyotropik-otonomik kişilik özelliklerinin iletişim becerilerine etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 24(1), 83-95.
Tolga, Ö., Korkmaz, H. & Atay, L. (2015). Lisans düzeyindeki turist rehberliği öğrencilerinin mesleki tutumlarına yönelik bir araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 12 (2), 26-41.
TUREB, (2020). Raporlar, rehber istatistikleri, Retrieved from http://tureb.org.tr/tr/RehberIstatistik/
Tuzcuoğlu, S. (1994). Meslek seçimi ve önemi. Eğitim Bilimleri Dergisi, 6 (6), 265-280.
Ulusoy Yıldırım, H. & Köroğlu, Ö. (2019). Turist rehberlerinin kültürel zekâ düzeyi ve özyeterlilik inançlarının hizmet sunumuna etkisi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (1), 328 – 347.
Ural, A. & Kılıç, İ. (2018). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi (5. Baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
Viswesvaran, C. & Ones, D. S. (2000). Measurement error in “big fıve factors” personality assessment: reliability generalization across studies and measures. Educational and Psychological Measurement,60(2), 224-235.
Weinstein, T. A. R., Capitanio, J. P. & Gosling, S. D. (2008). Personality in animals. In O. P. John, R. W. Robins & L. A. Pervin (Eds.), Handbook of personality: theory and research (pp. 328- 350), New York: The Guilford Press.
WFTGA. (2020). Tourist guiding, what is a tourist guide? Retrieved from http://www.wftga.org/tourist-guiding/what-tourist-guide
Yeşil, S. (2009). Kültürel farklılıkların yönetimi ve alternatif bir strateji: kültürel zekâ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(16): 100-131.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.