Ulusal Gastronomik Coğrafi İşaretli Ürünlerin Uçak İçi İkrâm Menülerinde Kullanımı (Usage of National Gastronomic Geographic Indication Products in In-flight Catering Menus)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2020.639Anahtar Kelimeler:
Gastronomi- Coğrafi işaretli ürünler- Uçak içi ikram- Türk Hava Yolları- TürkiyeÖz
Havacılık sektöründe yaşanan yoğun rekabet, hava yolları firmalarını; ürün çeşitlendirme ve ürün farklılaştırma çalışmalarına odaklanmalarını zorunlu kılmaktadır. Rekabetin en yoğun yaşandığı alanladan biri de hava yolları ikram menüleridir. Bu çalışmada, Türk Patent ve Marka Kurumunca tescilli ulusal gastronomik coğrafi işaretli ürünlerin, uçakiçi ikram menülerinde kullanımının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, başta Türk Hava Yolları (THY) olmak üzere diğer hava yolları firmaları ve ikram hizmetleri sağlayıcısı işletmeleri, Türkiye’nin tescilli gastronomik coğrafi işaretli ürünlerini kullanmaya teşvik etmesi açısından önem taşımaktadır. Çalışma, nitel araştırmalar kapsamında olup, doküman incelemesine dayalı olarak gerçekleştirilen betimsel analizlere dayanmaktadır. Araştırma örneklemini, THY web sayfasında yer alan uçak içi ikram hizmetleri menüleri, Avrupa Komisyonu web sayfasındaki coğrafi işaretli ürünleri ile Türk Patent ve Marka Kurumu, coğrafi işaretli ürünler portalındaki tescilli coğrafi işaretli ürünler oluşturmuştur. Araştırmada, Türkiye’de tescilli 382 ulusal gastronomik coğrafi işaretli ürün bulunduğu, önemli bir kısmının hava yolları ikram menülerinde kullanım potansiyeli taşıdığı ancak THY uçak içi ikram menülerinde söz konusu ürünlerin kullanımının olmadığı, son yıllarda Türkiye’nin uluslararası tescil başvuru çalışmalarının arttığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Referanslar
ACA_Airline Catering Association. https://www.aca.catering/ (Erişim Tarihi: 03.04.2020).
Aktaş, A. & Özdemir, B. (2005). Otel işletmelerinde mutfak yönetimi, 1.Baskı, Ankara: Detay Yayıncılık.
An, M. & Noh, Y. (2009). Airline customer satisfaction and loyalty: Impact of ın-flight service quality. Service Business, 3,:293–307.
ATAG_Air Transport Action Group. https://www.atag.org/facts-figures.html, (Erişim Tarihi:03.04.2020).
Avrupa Komisyonu. https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/food-safety-and-quality/certification/quality-labels/geographical-indications-register/# (Erişim Tarihi: 16.08.2020).
Blanca-Alcubilla, G.; Bala, A.; de Castro, N., Colome, R. & Fullana-i Palmer, P. (2020). Is the reusable tableware the best option? Analysis of the aviation catering sector with a life cycle approach. Science of the Total Environment, 708: 135121.
Coğrafi İşaret Portalı. Veri tabanı, https://www.ci.gov.tr/veri-tabani, (Erişim Tarihi: 16.08.2020).
Dennis, N. (2007). End of the free lunch? The responses of traditional european airlines to the low-cost carrier threat. Journal of Air Transport Management, 3: 311–321.
Fu, Y. (2019). An ıntegrated approach to catering supplier selection using AHP-ARAS-MCGP methodology. Journal of Air Transport Management, 75:164–169.
Gevers, F. (1997). Topical issues of the protection of geographical indications, WIPO Symposium, No: 760, Eger.
Gökovalı, Ü. (2007). Coğrafi işaretler ve ekonomik etkileri: Türkiye örneği. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2): 141-160.
Grout, A. & Speakman, E. M. (2020). In-flight transmission of foodborne disease: How can airlines ımprove?. Travel Medicine and Infectious Disease, 33: 101558.
Gürçayır Teke, S. (2016). Türk ve Macar mutfaklarında yemeklerin ‘gelenekselliği’ ve ‘sürdürülebilirliği. Tatların Ortak Dünyası: Türk Macar Ortak Yemek Kültürü Calıştay Bildirileri Kitabı (Ed.: Hoppal, M., Oğuz, M.Ö. ve Ölçer Özünel, E.). Ankara: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yayınları. 83-90.
Gürel, E.; Arslan Zafer, G., Nabalı, B. & Ayyıldız, B. (2016). Coğrafi işaretlerin kırsal kalkınma açısından değerlendirilmesi: Tokat ili örneği. XII. Tarım Ekonomisi Kongresi, 1049-1058.
Han, H.; Hyun, S. S., & Kim, W. (2014). In-flight service performance and passenger loyalty: A cross-national (China/Korea) study of travelers using low-cost carriers. Journal of Travel & Tourism Marketing,31: 589–609.
Hazarhun, E. & Tepeci, M. (2018). Coğrafi işarete sahip olan yöresel ürün ve yemeklerin Manisa'nın gastronomi turizminin gelişimine katkısı. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2: 371-389.
Höpperger, M. (1999). International protection of geographical ındications – The present situation and prospects for future developments, WIPO Symposium, Somerset West.
Jones, P. (2004). Flight catering, (2.edition). Oxford: Elsevier Butterworth-Heinemann.
Kan, M.; Gülçubuk, B. Kan, A., & Küçükçongar, M. (2010). Coğrafi işaret olarak Karaman Divle tulum peyniri. KMÜ Sosyal ve Ekonomi̇k Araştirmalar Dergi̇si,12(19): 15-23.
Karaosmanoğlu, K. (2017). Uçak içi yiyecek hizmetinin müşteri memnuniyetine etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.
Kim, S.; Kim, I., & Hyun, S. S. (2016). First-class In-flight services and advertising effectiveness: Antecedents of customer-centric ınnovativeness and brand loyalty in the United States (US) Airline Industry. Journal of Travel & Tourism Marketing, 33: 118–140.
Mercan, Ş. O., & Üzülmez, M. (2014). Coğrafi işaretlerin bölgesel turizm gelişimindeki önemi: Çanakkale ili örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(2): 67-94.
Messner, W. (2016). The ımpact of an aircraft's service environment on perceptions of ın-flight food quality. Journal of Air Transport Management, 53: 123-130.
Orhan, A. (2010). Yerel değerlerin turizm ürününe dönüştürülmesinde coğrafi işaretlerin kullanımı: İzmit pişmaniyesi örneği. Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(2): 243-254.
Ölçer Özünel, E. (2016). Yenilebilir miraslar: Somut olmayan kültürel mirasın korunması ve çok uluslu mutfak politikaları. Tatların Ortak Dünyası: Türk Macar Ortak Yemek Kültürü Calıştay Bildirileri Kitabı (Ed.: Hoppal, M., Oğuz, M.Ö. ve Ölçer Özünel, E.). Ankara: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yayınları. 25-30.
Ragnekar, D. (2004). The socio-economics of geographical ındications: A review of empirical evidence from Europe”. UNCTAD-ICTSD Project on Intellectual Property Rights and Sustainable Development, Issue Paper. No.8, France.
Redpath, N., O’Connell, J.F. & Warnock-Smith, D. (2017). The strategic ımpact of airline group diversification: The cases of Emirates and Lufthansa. Journal of Air Transport Management, 67: 121–138.
Sel, Ç.; Pınarbaşı, M., Soysal, M., & Çimen, M. (2017). A green model for the catering ındustry under demand uncertainty. Journal of Cleaner Production. 167:459-472.
SMK_Sınai Mülkiyet Kanunu (2016). http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6769.pdf, (Erişim Tarihi: 10.05.2020).
Şahin, S. Z. (2019a). Törensel yemeklerin gastronomik coğrafi işaretli ürünler olarak kullanımı: İskilip dolması örneğ. Turizm Araştırmaları (Ed.: Alaeddinoğlu Faruk, Özer Songül, Şahin Sedat, Arslan Kalay, Hacer), Çanakkale: Paradigma Akademi. 531-552.
Şahin, S. Z. (2019b). Çorum mutfağının gastronomi turizmi potansiyeli. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(4): 2550-2565.
Sun, Z., Wang, S., Xiong, W., & Huang, L. (2012). Protection of Geographical ındication and ıntangible cultural heritage of the Chinese food product resources, Asian Agricultural Research, USA-China Science and Culture Media Corporation, 4(12):1-6.
Teuber, R. (2011). Consumers and producers expextations toward geographical ındications. British Food Journal, 113(17): 900-918.
Thamagasorn, M., & Pharino, C. (2019). An Analysis of food waste from a flight catering business for sustainable food waste management: A case study of halal food production process. Journal of Clear Production, 228: 845-855.
Türk Hava Yolları. Yıllık Faaliyet Raporu_2019. https://investor.turkishairlines.com/tr/mali-ve-operasyonel-veriler/yillik-raporlar, (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
Türk Hava Yolları. Uçuş Deneyimi_Uçak İçi İkram, https://www.turkishairlines.com/tr-eg/ucak-bileti/ucus-deneyimi/ucak-ici-ikram/index.html, (Erişim Tarihi: 04/05/2020).
Ubertazzi, B. (2017). EU geographical ındications and ıntangible cultural heritage. International Review of Intellectual Property and Competition Law. 48(1): 562–587.
Vatansever D., Yıldız, N. (2017). Coğrafi işaretlerin bölgesel turizm açısından değerlendirilmesi: Muğla örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 62: 511-523.
Yalçıner, U. G. (2000). Türkiye’de coğrafi işaretlerin tescil işlemlerinin tamamlanmasının önemi, Finansal Forum, Ankara.
Yenipınar, U.; Köşker, H. & Karacaoğlu, S. (2014). Turizmde yerel yiyeceklerin önemi ve coğrafi işaretleme: Van otlu peyniri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2):13-23.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, (8.Baskı), Ankara: Seçkin Yayınları.
Yıldız Coşkun, A. (2001). Coğrafi işaretler, Türk Patent Enstitüsü Uzmanlık Tezi, Ankara, https://www.ci.gov.tr/uploads/files/asu.pdf (Erişim Tarihi: 04.04.2020).
Zuluğ, A. (2010). Coğrafi işaretli gıdalara ilişkin tüketici tercihleri üzerine bir araştırma: İstanbul örneği. Doktora Tezi, İzmir: Ege Üniversitesi.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
