Yerel Kalkınmanın Bir Aracı Olarak Kültür Turizmi ve Kültür Rotaları: Vezirköprü Yöresi Örneği (Cultural Tourism and Cultural Routes as an Instrument of Local Development: The Case of Vezirköprü Area)

Seyfullah GÜL; Ali YILMAZ

doi:10.21325/jotags.2020.638

Yazarlar

Seyfullah GÜL
Ali YILMAZ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2020.638

Anahtar Kelimeler:

Sürdürülebilir turizm- Kültür turizmi- Kültür rotaları- Samsun- Vezirköprü

Öz

Türkiye, dünya ortak mirasının zengin ve etkileyici örneklerini sunan birçok kültür rotasına sahiptir. Bu rotalar ekonomik, sosyal, çevresel ve kültürel etkileri ile sürdürülebilir yerel kalkınma için önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu çalışma, kültürel turizm ürünü olarak Vezirköprü (Samsun) yöresi örneğinde geliştirilebilecek yerel kültür rotalarına odaklanmaktadır. Başlangıçta kültür rotalarının temel özellikleri açıklanıp bu rotaların gelişimini etkileyen ana faktörler ortaya konulmuştur. Çalışma ile kültür ve turizm arasındaki ilişki bağlamında Vezirköprü yöresinin doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin kültür rotaları yardımıyla turistik bir ürün olarak sunulması ve kültürel mirasın daha görünür hale getirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada "Kültürel Rota Planlama Modeli" yöntemi kullanılmıştır. Bu model; (1) altyapı, (2) bakış, (3) planlama ve (4) yönetim aşamalarından oluşmaktadır. Çalışma sonucunda Kültürel Rota Planlama Modeli kullanılarak Vezirköprü yöresinde yerel düzeyde beş kültür rotasının kurgulaması yapılmıştır. Ayrıca bu rotalardan Kunduz Dağı Rotası'nın ulusal Gastronomi Rotasına, Nerik-Şahinkaya Kanyonu Rotası'nın ise ulusal Hitit Rotasına entegre edilebileceği sonucuna varılmıştır.

Referanslar

Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü (2012). Kültür rotalarına ilişkin genişletilmiş kısmi anlaşması tesis eden CM/RES (2010) 53 sayılı karar. Retrieved from https://www2.tbmm.gov.tr/d24/1/1-0686.pdf

Bekker-Nielsen, T., Czichon, R., Høgel, C., Kıvrak, B., Majbom, J. M., Sauer, V., Sørensen, S.L., Sauer, V., & Winther-Jacobsen, K. (2015). Neoklaudiopolis Antik Kenti (Vezirköprü-Samsun): Tarihsel ve Arkeolojik Rehber. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.

Campolo, D., Bombino, G., & Meduri, T. (2016). Cultural landscape and cultural routes: infrastructure role and indigenous knowledge for a sustainable development of inland areas. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 223, 576-582.

Cojocariu, S. (2015). The development of cultural routes: a valuable asset for Romania. Procedia Economics and Finance, 32, 959-967.

Council of Europe (2015). Europe Cultural Routes. Retrieved from http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/culture/routes/jewish_en.asp

Council of Europe (2019a). Cultural Routes: newsroom: The Council of Europe certifies 5 new Cultural Routes. Retrieved from https://www.coe.int/en/web/cultural-routes/-/the-council-of-europe-certifies-5-new-cultural-routes

Council of Europe (2019b). 50 years of the European Cultural Convention. Retrieved from https://www.coe.int/t/dg4/CulturalConvention/Source/Bilan50_EN.pdf

Council of Europe (2020a). Cultural tourism. Retrieved from https://ec.europa.eu/growth/sectors/tourism/offer/cultural_en

Council of Europe (2020b). Cultural Routes: Cultural Routes of the Council of Europe programme. Retrieved from https://www.coe.int/en/web/cultural-routes/about

Council of Europe (2020c). The Enlarged Partial Agreement on Cultural Routes of the Council of Europe. Retrieved from https://www.coe.int/en/web/cultural-routes/epa-member-states

Council of Europe (2020d). Cultural Routes of the Council of Europe: Cultural Routes. Retrieved from https://www.euro-access.eu/programm/cultural_routes_of_the_ council_of_europe

ÇEKÜL (2015). Kültür rotaları planlama rehberi. Tarihi Kentler Birliği Yayınları, Kılavuz Kitapçıklar Dizisi 3. İstanbul: Stil Matbaa.

Demirel, E. (2010). Hitit yürüyüş parkurları. İstanbul: Pegasus Yayınevi.

Demirel, E. (2012). Kızılırmak havzası gastronomi ve yürüyüş yolu. Çorum: Çorum İl Özel İdaresi Yayınları.

Devereux, C., & Carnegıe, E. (2006). Pilgrimage: journeying beyond self. Tourism Recreation Research, 31, 47-49.

Di Pietro, L., Mungion, R. G., & Renzi, M.F. (2013). Cultural technology district: a model for local and regional development. Current Issues in Tourism, 16(1), 1-17. Retrieved from https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/13683500.2013.789006?needAccess=true

Doğaner, S. (2013). Türkiye kültür turizmi. Sosyologca Kitaplar Dizisi-13. İstanbul: Doğu Kitapevi.

Emekli, G. (2006). Coğrafya, kültür ve turizm: Kültürel turizm. Ege Coğrafya Dergisi,15, 51-59.

Fang, K., & Zimmerman, S. (2015). Public transport service optimization and system integration. China transport topics; no. 14. Washington, DC: World Bank Group

Global Sustainable Tourism Council (2020). The global baseline standards sustainable travel and tourism. Retrieved from https://www.gstcouncil.org/gstc-criteria/

Görmüş, S. (2017). Kültürel peyzaj değerlerini korumak için yeni bir yaklaşım: kültürel rotalar. Plant Peyzaj ve Süs Bitkiciliği Dergisi, 25, 123-130.

Günal, V., Alaeddinoğlu, F., & Şahinalp, M.S. (2009). Türkiye’ye yönelik kültürel turizm turları ve başlıca güzergâhlar. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 275–298.

Güvenç, B. (1994). İnsan ve kültür (6. baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.

ICOMOS (2015). Kültür rotaları. Retrieved from http://www.icomos-ciic.org/INDEX_ingl.htm

İğci, N., & Kıvrak, B. (Ed.). (2008). Geçmişten günümüze Vezirköprü. Vezirköprü Kaymakamlığı yayınları.

Khovanova-Rubicondo, K. (2011). Impact of European Cultural Routes on SMEs’ innovation and competitiveness. Strasbourg: Council of Europe Publishing (provisional). Retrieved from http://ec. europa. eu/enterprise/sectors/tourism/cultural-routes/pavia-2012/index_en. htm.

Kong-jian, L. W. Y. (2005). New direction in the conservation of world heritage: Cultural routes (cultural itineraries)[J]. Urban Problems, 4.

Kültür Rotaları Derneği (2019a). Hitit yolu. Retrieved from http://cultureroutesinturkey.com/tr/hitit-yolu/

Kültür Rotaları Derneği (2019b). Gastronomi yolu. Retrieved from http://cultureroutesinturkey.com/tr/gastronomi-yolu/

Kültür Rotaları Derneği (2020). Ulusal kültür rotaları. Retrieved from http://cultureroutesinturkey.com/tr/tum-rotalar/

Murray Mas, I. (2012). Geografies del capitalisme balear: poder, metabolisme socioeconòmic i petjada ecològica d’una superpotència turística. (Doctoral dissertation, Universitat Illes Balears). Retrieved from www.tdx.cat/handle/10803/104203

Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı (2014). TR83 bölgesi ilçeleri sosyo-ekonomik gelişmişlik analizi (SEGE). Retrieved from http://www.oka.org.tr/Documents/Geli%C5%9Fmi% C5%9Flik2.pdf

Özgüç, N. (2007). Turizm coğrafyası. İstanbul: Çantay Kitabevi.

Pattanaro, G., & Pistocchi, F. (2016). Linking destinations through sustainable cultural routes. Symphonya. Emerging Issues in Management,1, 83-96.

Richards, G. (2001). The development of cultural tourism in Europe. New York: Cabi Publishing.

Sarı, C., & Ertürk, M. (2017). Batı Toroslarda Yörük göç yollarının turizm amaçlı kullanımına yönelik planlama önerileri. Turkish Studies, 12(24), 159–178.

Tümertekin, E., & Özgüç, N. (2003). Beşeri Coğrafya: İnsan, Kültür, Mekân. İstanbul: Çantay Kitabevi.

Uğur, E. (2008). Kültür turizmi bağlamında kültür rotaları: Türkiye’deki kültür rotası örnekleri üzerine bir inceleme. (Uzmanlık tezi, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara). Retrieved from http://aregem.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/30934,enis-ugur---uzmanlik-tezipdf.pdf?0

Üsküdar, Ş., Çakır, M., & Temizkan, S.P. (2014). Yerli turistlerin Eskişehir’in kültür turizmine ilişkin algıları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2), 67-76.

UNESCO (1994). Routes as part of our cultural herıtage report on the meetıng of experts. Retrieved from https://whc.unesco.org/archive/routes94.htm

UNWTO (2015). Affiliate members global reports: Cultural routes and ıtineraries. Madrid: UNWTO. Retrieved from https://catedratim.files.wordpress.com/2017/01/omt-2015-global_report_cultural_routes_itineraries.pdf

UNWTO (2020). International tourism results 2019 and outlook 2020. Retrieved from https://webunwto.s3.eu-west-1.amazonaws.com/s3fs-public/2020-01/UNWTO_Barom20_01_January_excerpt_0.pdf

Yılmaz, A. (2016). Coğrafya ve turizm. İçinde S. Günay Aktaş (Edt.), Turizm Coğrafyası, (ss.39-60). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.