Hızlı yemek (fast food) restoranları çalışanlarının işyeri koşullarını ve performans-motivasyonlarını belirleme amaçlı bir ölçek geliştirme çalışması (Developing a Scale to Identify Working Conditions and Performance-Motivators of Fast Food Restaurant Emp

Erkan SEZGİN; Hediye ÇETİNKAYA

doi:10.21325/jotags.2020.549

Yazarlar

Erkan SEZGİN
Hediye ÇETİNKAYA

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2020.549

Anahtar Kelimeler:

Fast food restoranları- Çalışanlar- Performans-motivasyon- Çalışma koşulları- Ölçek geliştirme

Öz

Çalışanların motivasyonu diğer endüstrilerde olduğu gibi hizmet endüstrilerinde faaliyet gösteren işletmelerin başarısını da etkiler. Hizmet endüstrisi çalışanları işlerini ne kadar sevseler de zaman zaman performans düşüklüğü yaşayabilirler. Fast food restoranları (FFR), sadece yemek yiyen tüketiciler için değil aynı zamanda çalışanlar için de yüksek tempoda ve zamana karşı yarışılan hizmet endüstrisi işletmeleridir. Bu çalışmada FFR’lerde çalışanların işyerindeki performans-motivasyonlarını artıran ve azaltan unsurlar ile hangi koşulların çalışanları etkilediğini ortaya koymayı amaçlayan bir ölçek geliştirilmiştir. Çalışmanın ana kütlesi FFR’lerin çeşitli kademelerinde çalışanlardır. Çalışmanın örneklemi ise 2018 kışında İstanbul Burger King FFR şubelerinde farklı pozisyonlarda çalışan ve ankete katılmayı kabul eden 172 çalışandır. Çalışma sonunda açıklayıcı faktör analizi yoluyla işyeri performans-motivasyonunu artıran, işyeri performans-motivasyonunu düşüren ve çalışanları etkileyen işyeri koşulları olmak üzere üç faktör ortaya çıkmıştır. Ayrıca ölçeğin geçerliliği amacıyla doğrulayıcı faktör analizi de yapılarak 16 maddeli ve üç boyutlu ölçek son halini almıştır.

Referanslar

Aksu, Y.S. (2012). İş yerinde başarıyı etkileyen 10 faktör 15 Nisan 2018 tarihinde https://www.kariyer.net/kariyer-rehberi/is-yerinde-basariyi-etkileyen-10-faktor/ adresinden alındı.

Aşan, Ö. (2001). Motivasyon, yönetim ve organizasyon, (Ed. Salih Güney), Nobel Yayınları, Ankara.

Başaran, M. & Dedeoğlu Orhun, B. (2013). “Öğretmen adaylarının mesleğe ilişkin motivasyonlarını etkileyen faktörler”, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14 (3), 129-151.

Bozkurt, T., & Turgut, T. (1999). “Çalışanların toplam kalite yönetim uygulamaları ile ilgili tatminleri ve kültürel sayıltıları arasındaki ilişkiler”, Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 2, Haziran.

Byrne, B. M. (2013). Structural equation modeling with AMOS Basic concepts, applications, and program¬ming (Multivariate Applications Series), Routled¬ge, New York.

Creech, R. (1995). “Employee motivation”, Management Quarterly, 36 (2), 33-40.

Çakır, O. (2015). “Otel işletmelerinde çalışan motivasyonunun sağlanmasında abcd modelinin kullanılması”, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Doktora Tezi.

Domeyer, D. (1998). “Building and maintaining employee motivation”, Women in Business, 50 (6), 32.

Edvardsson, B., & Gustavsson, B.O. (2003) Quality in the work environment: A prerequisite for success in new service development. Managing Service Quality, 13 (2), 148-163.

Efil, İ. (2009). Yönetim ve organizasyon, 10. Baskı, Alfa Aktüel Yayınları, Bursa.

Erdil, O., Keskin, H., İmamoğlu, S.Z. & Erat, S. (2004). “Yönetim tarzı ve çalışma koşulları, arkadaşlık ortamı ve takdir edilme duygusu ile iş tatmini arasındaki ilişkiler: tekstil sektöründe bir uygulama”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 5 (1), 17-26.

Feldman, D., & Hugh, A. (1986). Managing ındividual and group behavior in organizations, McGraw-Hill International Book Company: Auckland.

Fındıkçı, İ. (2000). İnsan kaynakları yönetimi, İstanbul: Alfa Yayınları.

Fornell, C. & Larcker, D. F. (1981). “Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error,” Journal of marketing research, 39-50.

Genç, N. (2004). Yönetim ve organizasyon: Çağdaş sistemler ve yaklaşımlar, Seçkin Yayıncılık, Ankara.

Keenan, K. (1996). Motivasyon, (çev: Ergin Koparan), Remzi Kitabevi, İstanbul.

Knight, D. K., Crutsinger, C. & Kim, H.J., (2006). the ımpact of retail work experience, career expectation and job satisfaction on retail career ıntention. Clothing and Textiles Research Journal, 24 (1), 1- 14.

Koçel, T. (2003). İşletme yöneticiliği, 9. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul.

Kovach, K.A. (1995). “Employee motivation: addressing a crucial factor in your organization’s performance”, Employee Relations Today, 22 (2), 93-105.

Linley, P. A., Maltby, J., Wood, A. M., Osborne, G., & Hurling, R. (2009). Measuring happiness: The higher order factor structure of subjective and psychological well-being measures. Personality and Individual Differences, 47 (8), 878-884.

Lovio-George, C. (1992), “What motivates best?”, Sales And Marketing Management, 144 (4), 113-114.

Luthans, F. (1973) Organizational behavior. Sixth Edition, McGraw-Hill, New York.

Medcof, J.W. & P.A. Hausdorf (1995). “Instruments to measure opportunities to satisfy needs and degree of satisfaction of needs in the workplace”, Journal of Occupation and Organizatinal Psychology, 68 (3), 193-199.

Mcllroy, K. (1997). “Motivating your staff: it’s simply difficult”, Management Accounting, 75 (4), 44.

Nahavandi, A. & Malekzadeh, A.R. (1999). Organizational Behavior, New Jersey: Prentice-Hall, Inc.

Ölçer, F. (2005). “Departmanlı mağazalarda motivasyon üzerine bir araştırma”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25, 1-26.

Özdemir, C. S. (2011). Açıklamalı-içtihatlı iş mevzuatı rehberi. İstanbul: Maliye Hesap Uzmanları Derneği Yayınları.

Pars, F. & O.Ç. Şive (1996). “İş Yerinde Motivasyon”, Human Resources: İnsan Kaynakları ve Yönetim Dergisi, Aralık, (1) 2, 10-11.

Patton. M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

Pinder, C. C. (1998). Work motivation in organizational behavior, New York: Prentice Hall.

Sabuncuoğlu, Z. & Tüz, M. (2001). Örgütsel Psikoloji, 4.Baskı, Ezgi Kitabevi, Bursa.

Serinkan, C. (2008). Liderlik ve Motivasyon, (Ed. Celalettin Serinkan), “Liderlik ve Motivasyon İlişkisi”, (149-177), Nobel Yayınları, Ankara.

Sezici, E. (2008). “Motivasyon”, İşletme Beceri Grup Çalışması, (Ed. Kenan Mehmet Ekici ve Tarık Zeki Şahım), (178-184), Savaş Yayınları, Ankara.

Silah, M. (2005). Sosyal Psikoloji Davranış Biçilimi, Seçkin Yayıncılık, Ankara.

Sun, J. (2005). Assessing Goodness of Fit in Confirmatory Factor Analysis, Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 37(4), 240-256.

Şimşek, Ş., Akgemci, T. & Çelik, A. (2008). Davranış Bilimlerine Giriş ve Örgütlerde Davranış, 6. Baskı, Gazi Yayınları, Ankara.

Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2011). Using Multivariate Statistics, (6th ed.). Boston: Pearson.

Tınar, M.Y., (1996). Çalışma Psikolojisi. İzmir: Necdet Bükey Yayıncılık.

Tutar, H., Yılmaz, K. & Erdönmez, C. (2006). İşletme Becerileri Grup Çalışması, Ankara: Detay Yayıncılık.

Ünsar, A. S., İnan, A. & Yürük, P. (2010). Çalışma hayatında motivasyon ve kişiyi motive eden faktörler: Bir alan araştırması, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (1), 248-262.

Wuensch, K. L. (2016). Skewness, kurtosis and the normal curve, 22 Aralık 2016 tarihinde http://core.ecu.edu/psyc/wuenschk/docs30/Skew-Kurt.docx adresinden alındı.