Sosyal İstenirliğin Çevreci Duyarlılık, Tutum ve Davranışlar Üzerindeki Etkisi; Doğa Tabanlı Tur Katılımcıları Örneği (Effect of Social Desirability on Environmental Sensitivity, Attitude and Behavior; The Case of Nature Based Tour Participants)

Burhan  ÇINAR; Alper DURAN; Hülya TAŞTAN

doi:10.21325/jotags.2019.445

Yazarlar

Burhan ÇINAR
Alper DURAN
Hülya TAŞTAN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2019.445

Anahtar Kelimeler:

İzlenim yönetimi- Öz aldatma- Çevreci duyarlılık- Çevreci tutum- Çevreci davranış

Öz

Bireylerin çevre ile ilgili konularda, düşünceleri ve eylemleri geniş bir yelpazedeki faktörlerden etkilenmektedir. Bu çalışmada sosyal istenirliğin alt boyutları olan izlenim yönetimi ve öz aldatmanın, çevreci duyarlılık, tutum ve davranışa olan etkisi doğa tabanlı tur katılımcıları örneğinde incelenmektedir. Araştırmada veriler kolayda örnekleme tekniğine göre, Mersin’de yapılan doğa yürüyüşü turlarına katılan 325 kişiden anket aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilere korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre hem izlenim yönetimi hem de öz aldatmanın, çevresel duyarlılık, tutum ve davranış üzerinde düşük düzeyde ve anlamlı bir etkisinin olduğu bulgulanmıştır.

Referanslar

Altunışık, R.,Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2012). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (SPSS uygulamalı). Sakarya: Sakarya Yayıncılık.

Akın, A. (2010). İki boyutlu sosyal istenirlik ölçeğinin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin araştırılması. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(3), 771-784.

Ajzen, I. ve Fishbein, M. (1977). Attitude-behavior relations: A theoretical analysis and review of empirical research. Psychological Bulletin, 84(5), 888.

Beckmann SC (2005) In the eye of the beholder: Danish consumercitizens and sustainability. İçinde Grunert, K.G., Thøgersen, J. (Editörler), Consumers, policy and the environment: a tribute to Folke Ölander (ss. 265–299). Berlin: Springer.

Costarelli, S. ve Colloca, P. (2004) The effects of attitudinal ambivalence on pro-environmental behavioural intentions. Journal of Environmental Psychology 24(3), 279–288

Crowne, D. P. ve Marlowe, D. (1964). The approval motive. New York: Wiley.

Dunlap, R.E., Van Liere, K.D., Mertig, A.G., Jones, R.E. (2000), Measuring endorsement of the new ecological paradigm: a revised NEP scale. Journal of Social Issues, 56(3), 425-42.

Felonneau, M. ve Becker, M., 2008. Pro-environmental attitudes and behavior: revealing perceived social desirability. Revue Internationale Psychologie Sociale. 21(4), 25-53.

Hartig, T., Kaiser, F.G., Bowler, P.A. (2001). Psychological restoration in nature as a positive motivation for ecological behavior. Environment and Behavior, 33(4), 590–607.

Kaiser, F.G., Ranney, M., Hartig, T., Bowler, P.A. (1999) Ecological behavior, environmental attitude, and feelings of responsibility for the environment. European Psychologist, 4(2), 59–74.

Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.

Mayer, F.S., Frantz, C.M. (2004) The connectedness to nature scale: a measure of individuals feeling in community with nature. Journal of Environmental Psychology, 24 (49), 503–515.

Milfont, T.L. (2009). The effects of social desirability on self-reported environmental attitudes and ecological behaviour. Environmentalist, 29, 263-269.

Pato, C., Ros, M., Troccoli, B., Tamayo, A. (2004). Environmental beliefs: an empirical validation with Brazilian students. Paper presented at the 18th conference of the international association for peopleenvironmentstudies, Vienna.

Paulhus, D.L. (1984). Two components of socially desirable responding. Journal of Personality and Social Psychology, 46, 598–609.

Paulhus, D. L. (1991). Measurement and control of response bias. İçinde J. P. Robinson, P. R. Shaver ve L. S. Wrightsman (Editörler.), Measures of personality and social psychological attitudes (ss. 17–59). San Diego, CA: Academic.

Pauls, C. A. ve Stemmler, G. (2003). Substance and bias in social desirability responding. Personality and Individual Differences, 35, 263–275.

Sackeim, H. A. ve Gur, R. C. (1978). Self-deception, self-confrontation, and consciousness. İçinde G. E. Schwartz ve D. Shapiro (Editörler), Consciousness and self-regulation: Advances in Research (ss. 139–197). New York: Plenum Press.

Sağlam, A. (2012). Çalışanların ve Yöneticilerin Sosyal İstenirlik ve Özgünlük Düzeylerinin Karşılaştırılması. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Maltepe Üniversitesi, Psikoloji Ana Bilim Dalı.

Schahn, J. (2002). The role of behavioral costs and social desirability as predictors of environmental attitudes and conservation behavior: an analysis on aggregate and on individual data level. Zeitschrift fur Differentielle und Diagnostische Psychologie, 23, 45–54.

Singh, N. (2009), Exploring socially responsible behaviour of indian consumers – an empirical investigation. Social Responsibility Journal, 5(2), 200-11.

Stern P.C. ve Oskamp, S. (1987). Managing scarce environmental resources. İçinde Stokols. D., Altman., I. (editörler) Handbook of environmental psychology, vol 2. (ss. 1043–1088). Wiley: New York.

Tarfaouı, D. ve Zkım, S. (2017). Ecological Attitude- Behavior Gap: A Theoretical Analysis. International Journal of Economics & Strategic Management of Business Process (ESMB), 8(1), 33-38.

Tarrant, M.A., Cordell H.K. (1997). The effect of respondent characteristics on general environmental attitude-behavior correspondence. Environment Behavior, 29, 618–637.

Thøgersen, J., ve Ölander, F. (2006) To what degree are environmentally beneficial choices reflective of a general conservation stance? Environment and Behavior 38(4), 550–569.

Uzzell, D. ve Rathzel, N. (2008), Changing relations in global environmental change, Proceedings of the Berlin Conference on the Human Dimensions of Global Environmental Change, ss. 1-18.

Vining, J., ve Ebreo, A. (1992). Predicting recycling behavior from global and specific environmental attitudes and changes in recycling opportunities. Journal of Applied Social Psychology, 22, 1580-1607.

Yılmaz, V., Çelik, H.E., Yağızer, C. (2009). Çevresel duyarlılık ve çevresel davranışın ekolojikürün satın alma davranışına etkilerinin yapısal eşitlik modeliyle araştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 1-14.

Wallace, D. S., Paulson, R. M., Lord, C. G., Bond Jr, C. F. (2005). Which Behaviors Do Attitudes Predict? Meta-Analyzing the Effects of Social Pressure and Perceived Difficulty. Review of General Psychology, 9(3), 214.

Wiseman M, Bogner FX (2003) A higher-order model of ecological values and its relationship to personality. Personality and Individual Differences, 34(5), 783–794.