Yiyecek İçecek Sektörü Çalışanlarının Algıladıkları Ödül Tatmininin İş Memnuniyeti Üzerindeki Etkisi: Psikolojik Ödüllendirmenin Aracılık Rolü (The Effect of Satisfaction with Rewards on Employees’ Job Satisfaction in Food and Beverage Industry: The Mediating Role of Psychological Rewards)

Onur ÇAKIR; Aykut AYBAŞ

doi:10.21325/jotags.2019.354

Yazarlar

Onur ÇAKIR
Aykut AYBAŞ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2019.354

Anahtar Kelimeler:

Ödüllendirme- Psikolojik ödüllendirme- İş memnuniyeti- Yiyecek içecek çalışanları

Öz

Araştırmada yiyecek içecek işletmeleri çalışanlarının ödüllendirme uygulamalarından duydukları tatmin düzeylerinin iş memnuniyeti üzerindeki etkisinin ve bu etkiyi yaratmada psikolojik ödüllendirmenin aracılık rolünün irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Trakya bölgesinde faaliyet gösteren yiyecek içecek işletmelerinde ve otellerin yiyecek içecek departmanlarında çalışan 365 kişiye kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılmıştır. Anket yöntemiyle toplanan veriler üzerinde tanımlayıcı istatistikler hesaplanarak, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada iş memnuniyeti üzerinde doğrudan anlamlı etkisi olan tek ödüllendirme boyutunun psikolojik ödüllendirme olduğu; finansal ve maddi ödüllerinse iş tatmini üzerindeki etkisinde yine psikolojik ödüllendirmenin tam aracılık etkisine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yiyecek içecek işletmelerinde iş tatmini yaratmada etkin bir ödüllendirme sisteminin kurulmasında psikolojik ödüllendirme uygulamaları etkin bir şekilde kullanılmalı ve yöneticilerin inisiyatifine ve tesadüflere bırakılmadan yönetilmesi gereken bir ödüllendirme sistemi parçası olarak ele alınması önerilmektedir. Takdir, tanınma, övgü, yetki devretme, güçlendirme gibi psikolojik ödüllendirme unsurların kurumsallaşan bir yapı içerisinde sistematik olarak çalışanlara sunulması mevcut ödül sistemlerinin etkinliğini arttırmada ve arzu edilen sonuçlara ulaşmada daha etkili olacağı öngörülmektedir.

Referanslar

Altındağ, E., & Akgün, B. (2015). ‘Örgütlerde Ödüllendirmenin İşgören Performansı ve Motivasyonu Üzerindeki Etkisi’. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 12, Sayı: 30, s. 281-297.

Atay, İ. D., & Acar, A. C. (2008). İnsan Kaynakları Yönetimi. Ücret Yönetimi. 3. Baskı. Beta Basım Yayın Dağıtım. İstanbul.

Bağcı, Z. & Demir, G. (2017). ‘Örgütlerde Adalet Algısının İş Tatmini Üzerine Etkisi: Akdeniz Üniversitesi İdari Personeli Üzerinde Bir Araştırma’. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(4), 343-357.

Barutçugil, İ., (2004). Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. İstanbul: Kariyer Yayıncılık.

Bayrak Kök, S. (2006). ‘İş tatmini ve örgütsel bağlılığın incelenmesine yönelik bir araştırma’. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 291-310.

Brown, S. P. & Peterson, R. A., (1994). ‘The Effect of Effort on Sales Performance on Job Satisfaction’, Journal of Marketing, 58(2):70-80.

Bulut, E., & Çavuş, G. (2015). ‘Liderlik, Motivasyon ve Ödüllendirme İlişkilerinin İncelenmesinde Kısmi En Küçük Kareler Yol Analizinin Kullanılması’. Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi, 5 (2), 591-614.

Currall, S.C., Towler, A.J., Judge, T.A. & Kohn, L. (2005). ‘Pay satisfaction and organizational outcomes’. Personnel Psychology, 58: 3, 613–640.

De Gieter, S., De Cooman, R., Pepermans, R. & Jegers, M. (2008). ‘Manage through rewards, not only through pay: establishing the Psychological Reward Satisfaction Scale (PReSS)’, in M. Vartiainen, C. Antoni, X. Baeten and R. Lucas (eds), Reward Management: Facts and Trends in Europe, Lengerich: Pabst Science Publishers.

De Gieter, S., De Cooman, R., Pepermans, R., & Jegers, M. (2010). ‘The Psychological Reward Satisfaction Scale: developing and psychometric testing two refined subscales for nurses’. Journal of Advanced Nursing, 66(4), 911-922.

De Gieter, S., & Hofmans, J. (2015). ‘How reward satisfaction affects employees’ turnover intentions and performance: an individual differences approach’. Human Resource Management Journal, 25(2), 200-216.

Dulebohn, J.H., & Werling, S.E. (2007). ‘Compensation research past, present, and future’. Human Resource Management Review, 17: 2, 191–207.

Dursun, F., Dursun Çalışan, Ç., & Baş, Y. (2017). ‘Çalışanların İş Doyumu, Yönetim ve Ödüllendirme Beklentileri ve Ücret ve Sosyal Olanaklar İle İlgili Algılarının Örgütsel Bağlılıkları Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: Tekstil Sektörü Örneği’. Journal Of International Social Research, 10(51). s 926-941.

Eren, E. (2008). Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi. 11. Baskı. İstanbul: Beta Yayınları

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. A Global Perspective. Seventh Edition. Pearson, New Jersey.

Heneman R.L. (2007). Implementing Total Reward Strategies: A Guide to Successfully Planning and Implementing a Total Rewards System. Society for Human Resource Management (SHRM), Alexandria.

Heneman, H. & Schwab, D. (1985). ‘Pay satisfaction: its dimensional nature and measurement’. International Journal of Psychology, 20: 1, 129–141.

Hofmans, J., De Gieter, S. & Pepermans, R. (2013). ‘Individual differences in the relationship between satisfaction with job rewards and job satisfaction’. Journal of Vocational Behavior, 82: 1, 1–9.

Kahn, R. L. (1973). `The Work Module: A Tonic For Lunchpail Lassitude`, Psychology Today, 27(5), 88-103.

McMullen, T. (2010). The impact of rewards programs on employee engagement. World at Work: The Total Rewards Associaton. Retrieved March 15, 2019, from htp://www.worldatwork.org/waw/adimLink?id=39032

Odell, P. (2005). Live from the Mo Show: Non-Cash Awards More Effective. Promo.

Örnek, N. (2009). Ödül Sistemleri ve Ödüllendirmenin Güdülemeye Etkisi Üzerine İnşaat Sektöründe Bir Uygulama. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara. 1-144.

Pan, F. C. (2015). ‘Practical application of importance-performance analysis in determining critical job satisfaction factors of a tourist hotel’. Tourism Management, 46, 84-91.

Pitts, C. (1995). Motivating Your Organization. Achieving Business Success Through Reward and Recognition. McGraw-Hill Book Company. England.

Silah, M. (2001), ‘Eğitim Örgütlerinde Hizmetin Niteliğini Arttırmak İçin Personelin Ödüllendirilmesi’, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 1, 95-109.

Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics. Allyn ve Bacon: Pearson Education.

Tongchaiprasit, P., & Ariyabuddhiphongs, V. (2016). ‘Creativity and turnover intention among hotel chefs: The mediating effects of job satisfaction and job stress’. International Journal of Hospitality Management, 55, 33-40.

Vroom, V.H. (1964). Work and Motivation, New York: Wiley.

Vujičić, D., Jovičić, A., Lalić, D., Gagić, S., & Cvejanov, A. (2015). ‘The relation between job insecurity, job satisfaction and organizational commitment among employees in the tourism sector in Novi Sad’. Economic and Industrial Democracy, 36(4), 633-652.

Williams, M.L., McDaniel, M.A. & Nguyen, N.T. (2006). ‘A meta‐analysis of the antecedents and consequences of pay level satisfaction’. Journal of Applied Psychology, 91: 2, 392–413.

Yenipınar, U. (2005), “Özendirme ve Ödül Yönetimi”, Konaklama İşletmelerinde İnsan Kaynakları Yönetimi: İlkeler ve Uygulamalar, Editör: Demir, C., Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.