Fermente Ürünler Üzerine Yapılan Makalelerin Vosviewer ile Bibliyometrik Analizi (Bibliometric Analysis of Articles on Fermented Products Using Vosviewer)

Selin İLSAY

doi:10.63556/jotags.2026.1888

Yazarlar

Selin İLSAY

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1888

Anahtar Kelimeler:

Fermente ürünler- Fermentasyon- Bibliyometrik analiz- Gastronomi- Web of science

Öz

Gıdaların üretimi ve saklanmasında en eski yöntemlerden olan fermentasyon, sağlık üzerindeki olumlu etkileriyle küresel ölçekte ön plana çıkmakta ve yaygın olarak tüketilmektedir. Bu çalışma bibliyometrik analiz yöntemi ile fermente ürünler üzerine yapılan bilimsel araştırmaların küresel eğilimlerini, iş birliği ağlarını, tematik yönelimlerini ve alandaki araştırma odaklarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma ayrıca bu ürünlerin gastronomi ve turizm literatüründeki yerini ve temsil düzeyini bibliyometrik göstergeler üzerinden değerlendirmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda, 1980–2024 yıllarını kapsayan süreçte Web of Science veri tabanında dizinlenen 1.573 makale, VOSviewer yazılımı kullanılarak ortak yazarlık, anahtar kelime, atıf, kurum ve ülke analizleri kapsamında değerlendirilmiştir. Bulgular, fermente ürünler konusundaki yayınların özellikle 2019 yılından itibaren belirgin şekilde arttığını göstermektedir. Çalışmalar yoğunlukla "Gıda Bilimi ve Teknolojisi" ile "Biyoteknoloji" alanlarında kümelenmektedir. En sık kullanılan anahtar kelimeler; "lactic acid bacteria", "fermentation" ve "probiotics"tir. Bölgesel düzeyde Çin, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkeleri ile kurumları öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, fermente ürünlere akademik ilginin arttığı; araştırmaların mikrobiyota, sağlık ve fonksiyonel gıda odaklı geliştiği belirlenmiştir.

Referanslar

Allwood, J. G., Wakeling, L. T., & Bean, D. C. (2021). Fermentation and the microbial community of Japanese koji and miso: A review. Journal of Food Science, 86(6), 2194-2207.

Ayaz, N., & Türkmen, B. M. (2018). Yöresel yiyecekleri konu alan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 2(1), 22-38.

Demirbulat, Ö. G., & Dinç, N. T. (2017). Sürdürülebilir turizm konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik profili. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(2), 20-30.

Elabd, A. (2015). Fermenting Food Step by Step: Over 80 step-by-step recipes for successfully fermenting kombucha, kimchi, yogurt. Penguin.

El-Mansi, E. M. T., Bryce, C. F. A., Hartley, B. S., & Demain, A. L. (2006). Fermentation Microbiology and Biotechnology: An Historical Perspective. İçinde Fermentation Microbiology and Biotechnology (ss. 29-38). CRC Press.

Evans, Felicity. (2018). Fermented Probiotic Drinks At Home: Make Your Own Kombucha, Kefir, Ginger Bug, Jun, Pineapple Tepache, Honey Mead, Beet Kvass, and More. North America: The Experiment, LLC.

Lawani, S. M. (1981). Bibliometrics: Its theoretical foundations, methods and applications. Libri, 31(1), 294-315.

Lewin, A. and Guajardo, R. (2017). Kombucha, Kefir and Beyond. USA: Fair Winds.

Jayachandran, M., & Xu, B. (2019). An insight into the health benefits of fermented soy products. Food chemistry, 271, 362-371.

Mamangkey, J., Grovy Naibaho, F., Rosenta Purba, I., Yusriya Hibatullah, A., & Aryanti Pada Soa, C. . (2025). Trends and knowledge gaps ın fish-based fermented foods: a bibliometric analysis from the last decade (2015-2024). International Journal of Science, Technology & Management, 6(6), 1061–1070.

Mueller, J. (2014). Delicious Probiotic Drinks: 75 Recipes for Kombucha, Kefir, Ginger Beer, and Other Naturally Fermented Drinks. Skyhorse Publishing Company, Incorporated.

Palamutoğlu, R., İnce Palamutoğlu, M., Kasnak, C., & Özen, B. (2022). Fermente Gıdaların Tüketimi ve Bu Gıdalar Hakkında Bilgi Düzeylerinin Sağlık Harcamalarına ve Ekonomiye Olan Etkisi. Journal of Yaşar University, 17(65), 236-248.

Platosz, N., Sawicki, T., & Wiczkowski, W. (2020). Profile of phenolic acids and flavonoids of red beet and its fermentation products. Does long-term consumption of fermented beetroot juice affect phenolics profile in human blood plasma and urine? Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 70(1), 55-65.

Saboori, B., Shahidi, F., Hedayati, S., & Javadmanesh, A. (2022). Investigating the probiotic properties and antimicrobial activity of lactic acid bacteria isolated from an Iranian fermented dairy product, kashk. Foods, 11(23), 3904.

Suo, B., Castro, M. P., & Sreenivasa, M. Y. (2024). Editorial: Microbiota biodiversity of traditional fermented products. Frontiers in Microbiology, 15: 1380205.

Şahin, A., Demir, H., & Onur, N. (2025). Fermantasyon konulu makalelerin bibliyometrik açıdan incelenmesi: Dergipark örneği. S.A. Şahingöz ve Ü. C. Kaya (Ed.). Gastronomi Araştırmaları içinde, (ss. 37-47), Ankara: Nobel Yayın.

Todorov, S. D., Stojanovski, S., Iliev, I., Moncheva, P., Nero, L. A., & Ivanova, I. V. (2017). Technology and safety assessment for lactic acid bacteria isolated from traditional Bulgarian fermented meat product “lukanka”. Brazilian Journal Of Microbiology, 48(3), 576-586.

Ürkek, B., Erkaya, T., & Şengül, M. (2011). Kefir: bileşimi, üretimi, probiyotik ve terapötik özellikleri. Akademik GIDA, 9(5), 60-66.

van Eck, N., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523-538.

Veiga, P., Gallini, C. A., Beal, C., Michaud, M., Delaney, M. L., DuBois, A., Khlebnikov, A., Van Hylckama Vlieg, J. E. T., Punit, S., Glickman, J. N., Onderdonk, A., Glimcher, L. H., & Garrett, W. S. (2010). Bifidobacterium animalis subsp. Lactis fermented milk product reduces inflammation by altering a niche for colitogenic microbes. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(42), 18132-18137.

Yılmaz, K. (2021). Sosyal bilimlerde ve eğitim bilimlerinde sistematik derleme, meta değerlendirme ve bibliyometrik analizler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1457-1490.

Zhao, L., Liu, S., Li, M. et al. (2025). Bibliometric analysis of probiotic bacillus in food science: evolution of research trends and systematic evaluation. Probiotics & Antimicro. Prot. 17, 2770–2790.

Zheng, Z., Li, H., Wang, X., Yang, S., & Li, X. (2023). Trends and hotspots of starch fermentation research: bibliometric analysis based on citespace. Starch. 75 (5)