Unutulmaya Yüz Tutmuş Yöresel Yemeklerin Gelecek Nesillere Aktarılması: Bartın Örneği (Local Dishes That are on the Verge of Being Forgotten and Their Transmission to Future Generations: The Example of Bartın)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1874Anahtar Kelimeler:
Yöresel yemekler- Unutulmaya yüz tutmuş yemekler- Kültürel miras- Bartın mutfağıÖz
İnsanoğlunun varoluşundan itibaren temel gereksinimlerinden biri olan yeme içme olgusu, kültürlerin oluşumunda ve şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Tarih boyunca toplumların yaşam biçimleri, inançları, iklim ve coğrafya yemek kültürlerini şekillendirirken, yeme içme alışkanlıkları kültürel kimliklerinin ayrılmaz parçası olmuştur. Küreselleşme, sanayileşme, kadınların iş hayatına girmesi, köyden kente göç ve hızlı tüketim gibi faktörler beslenme alışkanlıklarını etkileyerek yöresel yemeklerin yapılma sıklığını azaltmış ve bu kültürel mirasın unutulma tehlikesi gündeme gelmiştir. Bu çalışmada Bartın iline özgü unutulmaya yüz tutmuş yemeklerin kayıt altına alınarak gastronomi literatürüne kazandırılması ve bu kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması amaçlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup 40 yaş üzeri katılımcılar ile yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Çalışma kapsamında birçok yöresel yemek bilgisine ulaşmanın yanı sıra bu yemeklerin ritüellerine ve özel olarak kullanılan ekipman ve araç gereçlerin de Bartın mutfak kültüründe önemli bir yeri olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Katılımcılar ile yapılan görüşmeler sonucunda Bartın mutfağının sadece gastronomi açısından değil aynı zamanda kültürel kimlik ve sürdürülebilirlik açısından da önem arz ettiği tespit edilmiştir. Bulgulardan hareketle Bartın mutfak kültürünün korunması için yöresel yemeklerin hem yeni nesillere aktarılması hem de gastronomi turizmi aracılığıyla tanıtılması önerilmektedir.
Referanslar
Akgöz, E. ve Güneş, T. (2021). Yöresel yemeklerin sürdürülebilir turizm üzerinde etkisi. Kaya A., Yılmaz. M., Yetimoğlu, S.,(Ed.) Gastronomide Alternatif Yaklaşımlar. Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları, Konya.
Aksu, M., Gezen, A. ve Özcan, S. (2017). Turistlerin yöresel mutfak tercihleri ile ilgili bir araştırma: Bozcaada örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 125-137.
Aktaş, A. ve Özdemir, B. (2007). Otel işletmelerinde mutfak yönetimi (2. bs.). Detay Yayıncılık.
Alakuş, A. O. (2004). Kültür kavramı tanımlamalarına ilişkin bir analiz. Millî Eğitim Dergisi, 164.
Alpyıldız, E. (2022). Dijital kültür çağında geleneksel Türk yemek kültürü ve kuşaklararasılık. Folklor Akademi Dergisi, 5(2), 311-326.
Altunsaban, S., Yay, Ö. ve Erdem, Ö. (2016). Yöresel mutfak kavramına ilişkin şeflerin bakış açılarının değerlendirilmesi (Antalya örneği). Akdeniz Üniversitesi Göynük Mutfak Sanatları MYO.
Apak, Ö. C., Ünlü, H. ve Kıvanç, M. İ. (2022). Unutulmaya yüz tutmuş yöresel yiyeceklerin gün yüzüne çıkarılması: Bayburt ili ev kadınları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 267-283. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.XX
Aslan, A. (2025). Gastronomi Turizmi Kapsamında Bartın’daki Restoranlara Yapılan Çevrimiçi Yorumların İncelenmesi (Investigation of Online Comments on Restaurants in Bartın within the Scope of Gastronomy Tourism). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 13(1), 237-255.
Ayaz, N. ve Çobanoğlu, S. (2017). Ev Kadınlarının Turizm Amaçlı Yöresel Yemek Üretimine Bakış Açıları: Bartın İli Örneği. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 413-427.
Bağdatlı Çam, F. (2014). Antik dönemde Bartın/Parthenia. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, 1(1), 3–17.
Başol, F. S. ve Başol, C. (2025). Bayram yemeği geleneği: Konat ve sosyo-kültürel yansımaları (The Festive Meal Tradition: Konat and Its Social-Cultural Reflections). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 13(2), 1676-1703.
Beşirli, H. (2010). Yemek, kültür ve kimlik. Millî folklor, 22(87), 159-169.
Cevizci, A. (2000). Paradigma felsefe sözlüğü. Paradigma Yayınları.
Cömert, M. ve Kırmızıkuşak, D. (2021). Taş Sacı Kullanımının Bartın İli Mutfak Kültüründeki Bilinirliliğinin İncelenmesi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1121-1140.
Çakıcı, H. H. ve Zenci̇r, E. (2018). Unutulmaya yüz tutmuş mutfak kültürleri: Çakırözü köyü örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(Special Issue 3), 285-297.
Çam, O. ve Çılgınoğlu, H. (2021). Yöresel mutfakların gastronomi turizmindeki önemi: Kastamonu mutfağı örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 16(1), 1-15.
Çapar, G. ve Yenipınar, U. (2016). Somut olmayan kültürel miras kaynağı olarak yöresel yiyeceklerin turizm endüstrisinde kullanılması. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 110-115.
Çoşan, D. ve Seçim, Y. (2019). Bartın Mutfak Kültürü İçerisinde Tatlıların Yeri ve Önemi Üzerine Nitel Bir Çalışma. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 14(27), 279-292.
Delil, B. K. (2023). Yöresel Yemek Farkındalığı Hakkında Nitel Bir Çalışma: Başkent. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 2023, 6(4), 1731-1745.
Demir, S. B. (2019). Mutfak kültürü ve mekânın insanın kültürel gelişimi ile ilişkisi üzerine bir analiz (Master's thesis, Mimar Sinan Fine Arts University (Turkey)).
Erdem, Ö., Mızrak, M. ve Kemer, A. K. (2018). Yöresel yemeklerin bölge restoranlarında kullanılma durumu: Mengen örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 44-61.
Eren, A. G. F. Y. ve Sezgin, A. C. (2017). Gastronomi turizmi açısından Mersin yöresi mutfak kültürünün sürdürülebilirliği. Proceedings Book, 161.
Guest, G., Bunce, A. ve Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field methods, 18(1), 59-82.
Hartling, L., Chisholm, A., Thomson, D. ve Dryden, D. M. (2012). A descriptive analysis of overviews of reviews published between 2000 and 2011. PloS one, 7(11), e49667.
Kabacık, M. (2019). Karadeniz Bölgesi mutfağı. Yöresel mutfaklar. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Kaptan, S. (1998). Bilimsel araştırma ve istatistik teknikleri (11. bs.). Bilim Kitap Kırtasiye Limited Şirketi.
Karakaş, A. ve Oğuz, H. U. (2019). Bartın’ı ziyaret eden yerli turistlerin yöresel yiyeceklere yönelik tutum ve davranışlarının belirlenmesi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 1552-1569.
Kargiglioğlu, Ş., Erkol Bayram, G. ve Çetin, Y. (2019). Gastronomi Turlarının Coğrafi İşaretli Ürünler Aracılığı ile Oluşturulması: Batı Karadeniz Turları Örneği. Gastroia: Gastronomi ve Seyahat Araştırmaları Dergisi, 3 (4), 624-639.
Kaya, Ş. (2016). Yiyecek içecek işletmelerinde yöresel mutfak uygulamaları: Gaziantep örneği [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Kemp, S. E., Ng, M., Hollowood, T. ve Hort, J. (2018). Introduction to descriptive analysis. Descriptive analysis in sensory evaluation, 1-39.
Kodaş, D. ve Dikici, E. (2012). Ahlat kırsal bölgesinde gastronomi turizminin muhtemel toplumsal etkileri üzerine nitel bir çalışma. Aksaray Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(2), 1-15.
Köse, Y. ve Ayaz, N. (2022). Turizm İşletmesi Yöneticilerinin Yöresel Yemek Beklentisi Üzerine Nitel Araştırma: Bartın İli Örneği. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 187-198.
Kuckartz, U. ve Rädiker, S. (2019). Analyzing qualitative data with MAXQDA (pp. 1-290). Cham: Springer International Publishing.
Lincoln, Y. S. ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. sage.
Miles, M. B. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks.
Orman ve Su İşleri Bakanlığı 10.Bölge Müdürlüğü. (2013). Bartın doğa turizmi master planı.
Ökten, Ş. (2006). GAP Bölgesi’nin sosyo-kültürel ve yapısal özelliklerinin aile yapısına etkileri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 9(9), 23-34.
Sarı Güven, M. (2022). Bartın Mutfağının Lehrer Yemek Üçgeni̇ Üzeri̇nden Değerlendi̇ri̇lmesi̇. Sosyal Beşeri̇ ve İdari̇ Bi̇li̇mler Alanında Uluslararası Araştırmalar XVII, I(Eylül).
Sarıışık, M. (2021). Tüm yönleriyle gastronomi bilimi (3. bs.). Detay Yayıncılık.
Saunders, B., Sim, J., Kingstone, T., Baker, S., Waterfield, J., Bartlam, B., ... ve Jinks, C. (2018). Saturation in qualitative research: exploring its conceptualization and operationalization. Quality & quantity, 52(4), 1893-1907.
Seçim, Y. ve Çoşan, D. (2019). Bartın yöresel yemek alışkanlıklarının tespit edilmesi üzerine bir araştırma. Alternatif Turizm Araştırmaları (ss. 3-26). Iksad Publications.
Sever, M. (2024). Yaşanılan süreçte Türk yeme-i̇çme kültüründeki değişimler. Türk Folklor Araştırmaları Derneği Dergisi, (369), 117-124.
Şahin, B. (2024). Türk mutfak kültüründe yemekli ritüeller: Kayseri örneği [Yüksek lisans tezi]. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
Şen, A. ve Koç, B. (2024). Trabzon ili yöresel mutfak kültürüne ait kültür otu yemeği üzerine nitel bir araştırma. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 1-15.
Şengül, S. ve Türkay, O. (2022). Türkiye’nin yöresel mutfakları (2. bs.). Detay Yayıncılık.
T.C. Bartın Valiliği. (2024). Bartın ili tanıtım raporu. T.C. Bartın Valiliği. https://www.bartin.gov.tr/rapor2024
Tuncer, A. ve Yılmaz, M. (2023). Yörük mutfak kültürü: Alanya Yörükleri üzerine bir çalışma. Detay Yayıncılık.
Türk Dil Kurumu. (2024). Türkçe sözlük. Türk Dil Kurumu. https://sozluk.tdk.gov.tr/
Uluocak, Ş. (2011). Sosyo-Kültürel Yapı ve Kültür Coğrafyası Kavramları Üzerine Yapılandırıcı Bakış Açısından Model Önerileri. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), 14(14), 253-278.
Ural, A. ve Kılıç, İ. (2011). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık.
Üzülmez, M. (2021). Yöresel mutfak ile destinasyon ve gastronomi turizmi arasındaki ilişkiye yönelik bir inceleme. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 3(1), 23-36.
Varol, E. ve Seçim, Y. (2022). Gastronomi ve mutfak sanatları uygulama mutfağının tasarım ve tetkiki: İstanbul örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(2), 1-15.
Yalçın, G. E. ve Öcal Kara, F. (2016). Kırsal göç ve tarımsal üretime etkileri. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 20(2), 154–158.
Yalın, G. (2020). Kaybolmakta olan yerel mutfak kültürünün turi̇zme kazandırılması: Balıkesi̇r i̇li̇ Edremi̇t körfezi̇ örneği̇. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 101-113.
Yaşa, H. ve Şen, R. (2024). Hız, ÜreTüketici ve sonsuz kaydırma kavramları ekseninde sosyal medya kültürü. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (40), 553-575.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, O. ve Karaca, O. B. (2023). Yörük Mutfak Kültürünün Sürdürülebilirliği: Engeller, Çözüm Önerileri ve Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(4), 2855-2877.
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications (Vol. 6). Thousand Oaks, CA: Sage.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
