Gastronomide Coğrafi İşaretli Ürün Bakış Açısıyla Kayseri Gilaburu Suyunun Geleneksel Üretiminin İncelenmesi (An Examination of the Traditional Production of Kayseri Gilaburu Juice from the Perspective of Geographically Indicated Products in Gastronomy)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1851Anahtar Kelimeler:
Gilaburu suyu- Coğrafi işaretli ürün- Geleneksel üretim- Gastronomi turizmiÖz
Yöresel yiyecek ve içecekler, gastronomi turizmi açısından destinasyonların kültürel kimliğini yansıtan ve coğrafi işaretli ürünler aracılığıyla özgün deneyim değeri sunan temel unsurlardır. Ancak bu ürünlerin geleneksel üretimine ilişkin yerel bilgi yeterince belgelenmemekte, bu durum turizm ve kırsal kalkınma açısından değerlendirilmelerini güçleştirmektedir. Bu çalışmada, Kayseri'nin Melikgazi ilçesine bağlı Gürpınar Mahallesi'nde geleneksel yöntemlerle üretilen gilaburu suyu, coğrafi işaretli ürün bakış açısıyla incelenmiştir. Araştırma, etnografik desene dayalı nitel bir yaklaşımla yürütülmüş; amaçlı örneklemeyle belirlenen sekiz üreticiyle 2025 yılının Haziran ve Temmuz aylarında yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, veriler betimsel analizle çözümlenmiştir. Bulgular, üretimin kuşaktan kuşağa aktarılan geleneksel bilgiye dayandığını, ortak ve sürekli uygulamalar içerdiğini ve ürünün yerel kimliğin önemli bir parçası olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır. Fermantasyon, meyvenin acımtırak tadını dengeleyen temel teknik olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte tanıtım ve pazarlamada ortak bir yaklaşım bulunmadığı, üreticilerin yeniliklere temkinli yaklaştığı belirlenmiştir. Çalışma, geleneksel üretim bilgisinin belgelenmesine katkı sağlamakta; gastronomi turizmi ve kırsal kalkınmaya yönelik öneriler sunmaktadır.
Referanslar
Akçay, S., & Koca, E. (2024). Nitel araştırmalarda veri doygunluğu. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 829–848. https://doi.org/10.18037/ausbd.1423415
Alam, M. K. (2021). A systematic qualitative case study: Questions, data collection, NVivo analysis and saturation. Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal, 16(1), 1–31. https://doi.org/10.1108/QROM-09-2019-1825
Arfini, F., Cozzi, E., Mancini, M., Ferrer-Pérez, H., & Gil, J. (2019). Are geographical indication products fostering public goods? Some evidence from Europe. Sustainability, 11(1), 272. https://doi.org/10.3390/su11010272
Arslan, M., Erbil, N., & Murathan, Z. T. (2018). Ardahan ve çevresinde yabani olarak yetişen gilaburu meyve ekstraktının antimikrobiyal, antioksidan ve antimutajenik aktivitelerinin araştırılması. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8(1), 18–25. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.294719
Bayındır, M. S., & Önçel, S. (2019). Gastronomide kültürel miras bakış açısıyla Kırklareli hardaliyesi’nin geleneksel üretiminin değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(3), 1867–1886. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.453
Belletti, G., & Marescotti, A. (2021). Evaluating geographical indications: Guide to tailor evaluations for the development and improvement of geographical indications. Rome: FAO. https://doi.org/10.4060/cb6511en
Ceylan, D. (2015). Farelerde deneysel olarak oluşturulan kanser üzerine gilaburu (Viburnum opulus) meyve suyunun etkileri (Doktora tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
Çam, M. (2005). Kayseri Bölgesi’nde tüketilen gilaburu (Viburnum opulus) meyve suyunun organik asit ve fenolik bileşiklerinin HPLC ile belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Çifteci, T. (2021). Gilaburu (Viburnum opulus)’nun üreter taşlarının medikal ekspulsiyonundaki etkileri (Uzmanlık tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
Demirkol, Ö. Ş., Yakan, A. İ., & Alifakı, Y. Ö. (2018). Gilaburu (Viburnum opulus L.) meyvesinden fenolik bileşiklerin ultrason destekli ekstraksiyonu. Gıda, 43(5), 846–855. https://doi.org/10.15237/gida.GD18069
Düz, M., Korcan, S. E., & Akkuş, G. U. (2021). Determination of total phenolic, flavonoid content and antimicrobial properties of Viburnum opulus L. extracts. Pakistan Journal of Analytical & Environmental Chemistry, 22(2), 388–395. https://doi.org/10.21743/pjaec/2021.12.17
Genç, G. E., & Yıldırım, H. N. (2018). Leaf and petiole anatomy of Viburnum opulus L. Erzincan University Journal of Science and Technology, 11(1), 102–106.
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
Hızlısoy, H. (2009). Çeşitli mikroorganizmalar üzerine gilaburunun antimikrobiyal etkileri (Yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
Kalyoncu, I. H., Ersoy, N., Elidemir, A. Y., & Karalı, M. E. (2013). Some physico-chemical characteristics and mineral contents of gilaburu fruits. Proceedings of World Academy of Science, Engineering and Technology, 78, 1369. https://doi.org/10.5281/zenodo.1079484
Karabulut, Ş. Y., & Kaynarca, G. B. (2024). Gilaburu (Viburnum opulus L.) meyvesi: Önemi, bileşimi ve gıda endüstrisinde kullanım potansiyeli. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 13(3), 1047–1055. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1315024
Konarska, A., & Domaciuk, M. (2018). Differences in fruit structure of Viburnum species. Protoplasma, 255(1), 25–41. https://doi.org/10.1007/s00709-017-1130-z
Koparal, A. T. (2019). In vitro evaluation of gilaburu juice. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 549–571. https://doi.org/10.18039/ajesi.577253
Mandal, A. (2018). Qualitative research: Achieving saturation in interviews. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research, 5(6), 624–628.
Menapace, L., & Moschini, G. (2024). The economics of geographical indications. Annual Review of Resource Economics, 16. https://doi.org/10.1146/annurev-resource-101623-092812
Ömerli, A. (2016). Gilaburu (Viburnum opulus L.) suyunun böbrek taşı oluşumu üzerindeki histolojik etkilerinin deneysel olarak incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
Sabur, D. G., & Güneş, S. G. (2023a). Kayseri Bünyan ve Akkışla gilaburusu örneğinde coğrafi işaret tescili. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 7(1), 141–156. https://doi.org/10.32958/gastoria.1205831
Sabur, D. G., & Güneş, S. G. (2023b). Kayseri örneğinde sürdürülebilir gastronomi turizmi ve coğrafi işaretli ürünler. Tourism and Recreation, 5(2), 138–152.
Şahin, G. (2013). Coğrafi işaretlerin önemi ve Vize’nin coğrafi işaretleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), 23–37.
Taşpınar, F. (2018). Gilaburu (Viburnum opulus L.) meyvesinin farklı gıda ürünlerinde kullanım olanaklarının araştırılması (Yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025). Coğrafi işaretler. https://www.turkpatent.gov.tr
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
