Turizm Master Planlarında Örtük Gastrodiplomasi: Türkiye’de Gastronominin Bir Diplomasi Aracı Olarak İnşası (Implicit Gastrodiplomacy in Tourism Master Plans: Constructing Gastronomy as a Tool of Diplomacy in Türkiye)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1847Anahtar Kelimeler:
Gastrodiplomasi- Turizm master planları- Ulus markalama- Coğrafi işaretlerÖz
Bu araştırma, Türkiye’de yayımlanmış turizm master planlarını iletişim ve diplomasi perspektifinden ele alarak, gastronominin bu politika belgelerinde nasıl konumlandırıldığını ve hangi iletişimsel işlevleri üstlendiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Gastrodiplomasi literatüründe mutfak kültürü sıklıkla uluslararası tanıtım kampanyaları, şef elçiliği veya kültürel etkinlikler üzerinden ele alınmaktadır. Bu araştırmada gastronominin daha örtük ve kurumsal bir boyutta, politika metinleri aracılığıyla nasıl dolaşıma sokulduğu tartışılmaktadır. Araştırmada, turizm master planları ulusal kimliğin, kültürel değerlerin ve destinasyon imajının dış kamuoyuna aktarımında rol oynayan iletişim metinleri olarak ele almaktadır. Araştırma, nitel belge analizi yöntemiyle hazırlanmıştır. Bu kapsamda ulusal, bölgesel ve il ölçeğindeki turizm master planları gastronomi temsilleri açısından incelenmiştir. Elde edilen bulgular, gastronominin plan metinlerinde kültürel temsil, ulus markalama, coğrafi işaretler, deneyim temelli etkileşim ve sürdürülebilirlik gibi temalarla birlikte sunulduğunu göstermektedir. Bu temsiller aracılığı ile gastronominin ulusal kimliği yumuşak, gündelik ve çekici bir anlatı üzerinden dış kamuoyuna aktaran örtük bir gastrodiplomatik iletişim dili oluşturulduğu ortaya konmuştur.
Referanslar
Anholt, S. (2006). Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions. Palgrave Macmillan.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Bozcaada Belediyesi. (2022). Bozcaada turizm ana planı. Detay Yayıncılık. https://www.bozcaada.bel.tr/wp-content/uploads/BOZCAADA-TURIZM-ANA-PLANI.pdf
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Browning, C. S., & Oliveira, A. F. (2017). Introduction: Nation branding and competitive identity in world politics. Geopolitics, 22(3), 481–501. https://doi.org/10.1080/14650045.2017.1329725
Cabral, Ó., Lavrador, L., Orduna, P., & Moreira, R. (2024). Gastronomy as a diplomatic tool: A systematic literature review. International Journal of Gastronomy and Food Science, 38, Article 101072. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.101072
Cabral, Ó., Lavrador, L., Orduna, P., & Moreira, R. (2025a). From the kitchen to the embassy: A rapid review of gastronomic approaches in diplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 21(2), 259–271. https://doi.org/10.1057/s41254-024-00363-4
Cabral, Ó., Lavrador, L., Orduna, P., & Moreira, R. (2025b). Power for dinner: Culinary diplomacy and geopolitical aspects in Portuguese diplomatic tables (1910–2023). Frontiers in Political Science, 7, Article 1669350. https://doi.org/10.3389/fpos.2025.1669350
Castilla-Corzo, F., & Colmenares-Castro, C. (2026). Gastronomy and international relations: An overview of Colombian state gastrodiplomacy strategies. Place Branding and Public Diplomacy. https://doi.org/10.1057/s41254-025-00406-4
Chapple-Sokol, S. (2013). Culinary diplomacy: Breaking bread to win hearts and minds. The Hague Journal of Diplomacy, 8(2), 161–183. https://doi.org/10.1163/1871191X-12341244
Cusack, I. (2000). African cuisines: Recipes for nation building? Journal of African Cultural Studies, 13(2), 207–225. https://doi.org/10.1080/713674313
Demir, M., & Alper, P. (2021). G20 summit menus as a means of gastrodiplomacy: Messages to the world via menus. International Journal of Gastronomy and Food Science, 25, Article 100368. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2021.100368
Doğanlı, B. (2020). Coğrafi işaretli ürünlerin kırsal turizm ve bölgesel kalkınma üzerindeki etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(71), 523–532.
Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı. (2013). Doğu Karadeniz turizm master planı. https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/dokuman/dogu-karadeniz-turizm-master-plani/1624
Edirne Valiliği. (2022). Edirne ili turizm master planı (2022–2030). Edirne Valiliği İl Kültür Turizm Müdürlüğü. https://www.edirne.com.tr/assets/upload/dosyalar/edirne-il-turizm-master-plan-2022-2030_compressed.pdf
Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
Fairclough, N. (1993). Discourse and social change. Polity Press.
Fairclough, N. (2003). Analyzing discourse: Textual analysis for social research. Routledge.
Food and Agriculture Organization. (2010). Guide to geographical indications: Linking products and their origins. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Hajer, M. A. (1995). The politics of environmental discourse: Ecological modernization and the policy process. Oxford University Press.
Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage Publications.
Li, G., & Mok, K. (2025). More than two decades of gastrodiplomacy: A review of the concept, current characteristics, and future trends. Frontiers in Political Science, 7, Article 1659162. https://doi.org/10.3389/fpos.2025.1659162
Kaneva, N. (2011). Nation branding: Toward an agenda for critical research. International Journal of Communication, 5, 117–141.
Konya Ovası Projesi Kalkınma İdaresi Başkanlığı. (2014). KOP bölgesi entegre turizm master planı. https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/dokuman/kop-bolgesi-entegre-turizm-master-plani/1664
Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Sage Publications.
Kusnedi, R., Arafah, W., Hutagalung, M. H., & Wulan, S. (2025). The role of gastrodiplomacy in enhancing Indonesian culinary tourism abroad. KnE Social Sciences, 10(29), 572–583. https://doi.org/10.18502/kss.v10i29.20298
Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı. (2016). TR82 bölgesi turizm master planı. https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/assets/upload/dosyalar/20250701_tr82_bolgesi_turizm_master_plani_dijital_yayin-1.pdf
Mayana, R. F., & Santika, T. (2024). Geographical indication and gastrodiplomacy as nation branding: A perspective from Indonesia. Lentera Hukum, 11(1), 1–23. https://doi.org/10.19184/ejlh.v10i1.45082
Nair, B. B. (2021). Gastrodiplomacy in tourism: “Capturing hearts and minds through stomachs”. International Journal of Hospitality & Tourism Systems, 14(1), 30–40.
Nirwandy, N., & Awang, A. H. (2014). Conceptualizing public diplomacy social convention culinary: Engaging gastro diplomacy warfare for economic branding. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 130, 325–332. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.04.038
Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. PublicAffairs.
Nye, J. S. (2008). Public diplomacy and soft power. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 94–109. https://doi.org/10.1177/0002716207311699
Özel, M., & Filiz, Ş. (2024). Contributing to gastrodiplomacy through culinary experience: A cooking event in Spain. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 768–780. https://doi.org/10.17336/igusbd.1322719
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage Publications.
Rockower, P. S. (2012). Recipes for gastrodiplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 8(3), 235–246. https://doi.org/10.1057/pb.2012.17
Sivas Valiliği. (2018). Sivas ili turizm master planı. Sivas Valiliği İl Kültür Turizm Müdürlüğü. https://sivas.ktb.gov.tr/Eklenti/59329,sivas-turizm-master-planipdf.pdf?0
Suntikul, W. (2019). Gastrodiplomacy in tourism. Current Issues in Tourism, 22(9), 1076–1094. https://doi.org/10.1080/13683500.2017.1363723
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2007). Türkiye turizm stratejisi 2023 ve turizm stratejisi eylem planı (2007–2013). https://www.ktb.gov.tr/TR-96696/turkiye-turizm-stratejisi.html
Trakya Kalkınma Ajansı. (2013). TR21 Trakya bölgesi turizm master planı (2013–2023). https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/dokuman/trakya-bolgesi-turizm-master-plani-2013-2023/977
White, W., Barreda, A. A., & Hein, S. (2019). Gastrodiplomacy: Captivating a global audience through cultural cuisine—A systematic review of the literature. Journal of Tourismology, 5(2), 127–144. https://doi.org/10.26650/jot.2019.5.2.0027
World Intellectual Property Organization. (t.y.). Geographical indications. https://www.wipo.int/en/web/geographical-indications
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
