Batman’ın Turizm Rotasındaki Yeni Ufuklar: Kültür, Trekking ve Kelebek Gözlemciliği (New Horizons in Batman’s Tourism Route: Culture, Trekking and Butterfly Watching)

Volkan GENÇ; Erdem SEVEN; Seray GÜLERTEKİN GENÇ; Behcet ÇİFTÇİ; Züleyha ARSLAN; Emrullah GİRGİN

doi:10.21325/jotags.2025.1715

Yazarlar

Volkan GENÇ
Erdem SEVEN
Seray GÜLERTEKİN GENÇ
Behcet ÇİFTÇİ
Züleyha ARSLAN
Emrullah GİRGİN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1715

Anahtar Kelimeler:

Sürdürülebilirlik- Tematik rotalar- Kültür- Doğa yürüyüşü- Kelebek gözlemciliği- Batman

Öz

Küresel turizm dinamiklerindeki farklılaşma, özel ilgi turizmi talebinde artışa yol açmakta ve bu eğilim, çeşitli tematik odaklara yönelik turizm rotalarının geliştirilmesini tetiklemektedir. Bu süreçte destinasyonlar, turistik ürün çeşitliliğini artırarak ziyaretçilere daha geniş bir yelpazede deneyimler sunmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Mezopotamya bölgesinde önemli bir destinasyon olan Batman İlinin sürdürülebilir kültür, trekking ve kelebek gözlemciliği alanlarında sahip olduğu potansiyel rotaları ortaya çıkararak, şehrin özel ilgi turizmi kapsamında markalaşmasını sağlamak ve bölgenin turizm sektörüne yenilikçi fikirler kazandırmaktır. Bu çalışmada, bölgenin turizm potansiyeli analiz edilerek yerel ekonomiye katkı sağlanması, toplumsal ve kültürel dinamiklerin güçlendirilmesi ve ulusal kalkınma stratejilerine destek olunması da hedeflenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. İlk aşamada, Batman ilinin tarihsel geçmişi kaynak taraması yoluyla incelenmiş, ardından saha çalışmaları ile yürüyüş rotaları belirlenmiş ve kayıt altına alınmıştır. Rotaların haritalandırılmasında GPS, Google Earth, Wikiloc ve Relive gibi teknolojik araçlardan yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda oluşturulan 7 trekking rotasından 4’ü kültür, 1’i ise kelebek gözlemi temalı olarak belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, bölgenin turizm potansiyelinin yanı sıra, ekonomik, sosyal, çevresel ve sektörel alanlarda oluşturabileceği etkiler açısından değerlendirilerek sunulmuştur.

Referanslar

Astan, M. & Seven, E. (2023). An analysis of butterfly diversity in Kozluk district (Batman) and their prfeerences for habitat and altitude. Aksaray University Journal of Science and Engineering, 7(2), 67-76.

Batman İl Kültür Turizm Müdürlüğü. (2023). https://batman.ktb.gov.tr/ (Erişim tarihi: 5 Aralık 2023).

Batman Kültürü Envanteri. (2023). http://batmankulturenvanteri.org/Default.aspx (Erişim tarihi: 17 Ocak 2024).

Briedenhann, J. & Wickens, E. (2004). Tourism routes as a tool for the economic development of rural areas-vibrant hope or impossible dream?. Tourism Management, 25(1), 71-79.

Buckley, R. (2012). Sustainable tourism: Research and reality. Annals of Tourism Research, 39(2), 528-546.

Camilleri, M. A. & Kozak, M. (2022). Interactive engagement through travel and tourism social media groups: a social facilitation theory perspective. Technology in Society, 71, doi: 10.1016/j.techsoc.2022.102098.

Cartan, G. & Carson, D. (2009). Local engagement in economic development and industrial collaboration around Australia’s Gunbarrel highway. Tourism Geographies, 11(2), 169-186.

Choudhury, K., Kakati, D., Ghosh, S., Singha, H. & Kalitas, J. (2019). Status of Butterflies and Its Tourism Potential in Manas Biosphere Reserve. Biodiversity of Northeast India Status of Butterflies Proc. Nat. Sem, AVC Conferans Paper: India.

Çalışkan, S. & Hasbenli, A., (2022). The first record of endangered Lycaena helle (Denis & Schiffermuller, 1775) for Turkey (Lepidoptera: Lycaenidae). SHILAP Revista de Lepıdopterologia, 50(197), 51-55.

Çed ve İzin Şube Müdürlüğü, (2023). Batman Valiliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Batman İli 2022 Yılı Çevre Durum Raporu, s. 86. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/batman_-cdr2022-20230811092558.pdf Erişim tarihi: 22 Kasım 2023).

ÇEKÜL, (2014). Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL). Çukurova Kültürel Rota Sistemi Mekansal Planlama Rehberi. ÇEKÜL Vakfı, 16-24

Çelik, S. & Kadırhan, G. (2024). Bilinmeyene Yolculuk: Şırnak Kültür, İnanç ve Yürüyüş Rotaları. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism, Recreation and Sports Sciences (ATRSS), 7(1), 123-138.

Dayoub, B., Yang, P., Dayoub, A., Omran, S. & Li, H. (2020). The role of cultural routes in sustainable tourism development: A case study of Syria’s spiritual route. International Journal of Sustainable Development and Planning, 15(6), 865-874.

Genç, V. & Seven, E. (2020). Kelebek gözlemciliği ve Türkiye’nin kelebek turizm potansiyeli. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 3064-3081.

Görmüş, S., Atmış, E., Özkazanç, N. K., Günşen, H. B. & Artar, M. (2016). Ekorota Bartın: doğal ve kültürel koridorların haritalanması. Bartın: Bartın Üniversitesi Yayınları.

Gullan, P.J. & Cranston, P. S. (2010). The Insects: An outline of entomology, 4th Edition. Wiley-Blackwell, p. 584.

Hardy, A., Beeton, R. J. S., & Pearson, L. (2002). Sustainable tourism: An overview of the concept and its position in relation to conceptualisations of tourism. Journal of Sustainable Tourism, 10(6), 475–496.

Hesselbarth, G., von Oorschot, H. and Wagener, S. (1995). Die Tagfalter der Türkei. 1-3. Bochum, Germany.

İletişim Bakanlığı (2025) Türkiye 2024 Turist İstatistikleri. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/dis_basinda_turkiye/detay/turizmturkiye-2024-yilinda-turizm-geliri-60-milyar-dolarin-uzerinde#:~:text=Ziyaret%C3%A7i%20say%C4%B1s%C4%B1%20da%202024%20y%C4%B1l%C4%B1nda,ikamet%20eden%20T%C3%BCrk%20vatanda%C5%9Flar%C4%B1%20olu%C5%9Fturdu. Erişim tarihi: 26 Mart 2025.

John, E., Başbay, O. & Seven, E. (2018). Pontia glauconome Klug, 1829 (Lepidoptera: Pieridae, Pierinae): a preliminary note on the species’ first recorded presence in Turkey. Entomologist’s Gazette, 69, 64.

Kalaycı, M. & Özçatalbaş, O. (2021). Kültürel mirasın kırsal turizm bakımından önemi. Uluslararası Kırsal turizm ve Kalkınma Dergisi (IRTAD), 5(1).

Kemal, M. & Koçak, A. Ö. (2008a). Second attempt for determining the Lepidoptera fauna of Kozluk with notes on some other insects of the District (Batman Prov., East Turkey) - I. Cesa News, 20, 1-15; ibid, 21, 1-16; ibid, 22, 1-14.

Kemal, M. & Koçak, A. Ö. (2008b). Second attempt for determining the Lepidoptera fauna of Kozluk with notes on some other insects of the District (Batman Prov., East Turkey) -II. Cesa News, 23, 1-4.

Kemal, M., Koçak, A. Ö. & Akın, K. (2008). Butterflies of Batman Province (East Turkey) (Lepidoptera). Cesa News, 17, 1-7.

Koçak, A. Ö. & Kemal, M. (2018). A synonymous and distributional list of the species of the Lepidoptera of Turkey. Centre for Entomological Studies, Memoirs, 8, 1-487.

Kozbe, G. (2017). Batman Kültür Envanteri I-II-III Cilt, Batman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Batman.

Kültür Rotaları Derneği. (2025). https://cultureroutesinturkey.com/tr/ (Erişim tarihi: 26 Mart 2025).

Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2023). https://www.ktb.gov.tr/TR-96695/istatistikler.html (Erişim tarihi: 17 Eylül 2021).

Lennon, J. J., & Harris, J. (2020). The North Coast 500: Developing tourism in the Northern Scottish Highlands. Scottish Affairs, 29(2), 1-25.

Lois-González, R. C., & Santos, X. M. (2015). Tourists and pilgrims on their way to Santiago: Motives, Caminos and final destinations. Journal of Tourism and Cultural Change, 13(2), 149-164.

Lourens, M. (2007). Route tourism: A roadmap for successful destinations and local economic development. Development Southern Africa, 24(3), 475-489.

Meyer, D. (2004). Tourism routes and gateways: Key issues for the development of tourism routes and gateways and their potential for pro-poor tourism. ODI discussion paper.

Moore, S. A., Smith, A. J., & Newsome, D. N. (2003). Environmental Performance Reporting for Natural Area Tourism: Contributions by Visitor Impact Management Frameworks and Their Indicators. Journal of Sustainable Tourism, 11(4), 348-375.

New, T.R. (1997). Butterfly Conservation (2nd Edition). New York, NY: Oxford University Press.

Oğuz, T. (2019). Batman İli Memeli Biyoçeşitliliği, Batman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Biyoloji anabilim Dalı, s.70.

Pedrosa, A., Martins, F. & Breda, Z. (2022a). Tourism routes characterisation and concepts: A scoping review. In International Conference on Tourism Research, 15(1), 299-307.

Pedrosa, A., Martins, F. & Breda, Z. (2022b). Tourism routes: a scoping review. European Journal of Tourism Research, 32, 3216.

Richards, G. & Wilson, J. (2007). Tourism routes as a tool for regional development: Evidence from Europe. European Planning Studies, 15(5), 667-686.

SEGE. (2019). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İllerin ve bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması SEGE-2017, Ankara. Erişim adresi: https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege/il-sege-raporlari

SEGE. (2022). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İlçelerin Sosyo Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması, Ankara. Erişim adresi: https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/birimler/2022-ilce-sege.pdf

Seven, E. & Genç, V. (2023). Kelebek fotoğrafı üzerinden renk algısı inşası: Kelebek gözlemciliği üzerine bir araştırma. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 6(2), 339-358. https://doi.org/10.53353/atrss.1195123

Seven, E. (2018). Batman İli Karasal Biyolojik Çeşitlilik ve İç Su ekosistemleri Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme İşi - Omurgasız Hayvanlar. Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi.

Spenceley, A. & Meyer, D. (2012). Tourism and poverty reduction: Theory and practice in less economically developed countries. Journal of Sustainable Tourism, 20(3), 297-317.

Stoddart, H.I. (2008). Route Tourısm and Local Economic Development in South Africa: The Magalies Meander and the Crocodile Ramble, University of the Witwatersrand, Faculty of Humanities in fulfilment of the requirements for the degree of Masters of Arts, Johannesburg, South Africa.

Şırnak Üniversitesi. (2021). Şırnak’ta Sürdürülebilir Turizm Çeşitlendirmesi: Kültür ve Turizm Rotaları. Şırnak Üniversitesi ve Dicle Kalkınma Ajansı Fizibilite Destek Programı kapsamında hazırlanan fizibilite raporu.

Tshikolovets, V.V. (2011). Butterflies of Europe and the Mediterranean Area. Pardubice: Tshikolovets Publications.

Tunç, T. & Yıldırım, E. (2024). Doğal ve kültürel peyzaj değerleri ile alternatif turizm rotaları: Finike, Antalya. Ege Univ. Ziraat Fak. Derg., 61(4), 501-517.

TÜBİVES (2023). Batman İlindeki Bitki Türleri. Türkiye Bitkileri Veri Servisi. http://194.27.225.161/yasin/tubives/index.php?sayfa=210&name=72&endemik=0 (Erişim tarihi: 25 Kasım 2023).

UNWTO (United Nations World Tourism Organization). (2018). Tourism and the Sustainable Development Goals – Journey to 2030. Madrid, Spain. https://www.e-unwto.org/doi/book/10.18111/9789284419401 (Erişim tarihi: 26 Temmuz 2025).

Vada, S., Dupre, K., & Zhang, Y. (2023). Route tourism: a narrative literature review. Current Issues in Tourism, 26(6), 879-889.

Ward-Perkins, D., Beckmann, C. & Ellis, J. (2020). Tourism routes and their identity. Tourism Routes and Trails: Theory and Practice; Ward-Perkins, D., Beckmann, C., Ellis, J., Eds, 1-15.

Yakut, M.E. (2022). Batman İlinin İdari Coğrafya Özellikleri. Uluslararası Batman Sempozyumu, 381-396.

Zencir Çiftçi, E. (2024). Eskişehir’s gastronomy businesses walking routes. Journal of Tourism Leisure and Hospitality, 6(2), 49-63.

Zhartay, Z., Khussainova, Z., Abauova, G., & Amanzholova, B. (2017). Prospects of development of silk road economic belt and new opportunities of economic growth. Journal of Advanced Research in Law and Economics, 8(8 (30)), 2636-2643.