Web of Science Veri Tabanında Yayımlanan Tabak Sunumu Konulu Çalışmaların Bibliyometrik Analizi (The Bibliometric Analysis of Studies on Plate Presentation Published in the Web of Science Database)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1703Anahtar Kelimeler:
Gastronomi- Tabak sunumu- Bibliyometrik analiz- Web of Science- VosviewerÖz
Gastronomide tabak sunumu, yemeğin estetik boyutuna verilen önemin artmasıyla birlikte araştırmalarda öne çıkan bir konu haline gelmiştir. Bu çalışma, tabak sunumuna ilişkin yayımlanan araştırmaları inceleyerek konunun önemine ve gelişim sürecine yönelik kapsamlı bir analiz sunmayı amaçlamaktadır. Veriler, VOSviewer (v1.6.20) yazılımı kullanılarak yayın türleri, anahtar kelime eş oluşumları, yıllara göre yayın dağılımı, ülkeler arası ortak yazarlık ağı, indeks türleri, yazarlar arası iş birliği ağı, yayımlandıkları dergiler ve çalışmaların birlikte atıf ilişkileri olmak üzere sekiz temel parametre çerçevesinde bibliyometrik olarak incelenmiştir. Araştırma kapsamında incelenen 105 çalışmada, en fazla makale türünde yayın yapıldığı ve çalışmaların özellikle 2018 ve 2019 yıllarında yoğunlaştığı görülmüştür. İlk çalışmanın 1994 yılında yayımlandığı belirlenmiş olup anahtar kelime eş oluşum analizinde “Plating” terimi en yüksek tekrar sıklığına sahiptir. Çalışmaların çoğunluğu SCI-E kapsamında yayımlanmış, en sık tercih edilen dergi Appetite olmuştur. Ayrıca, yayınların büyük kısmı İngilizce dilinde yayımlanmış ve ABD hem yayın sayısı hem de uluslararası iş birliklerinde merkezi konumda bulunmuştur. Bu bulguların, tabak sunumu araştırmalarına yeni bir perspektif kazandıracağı öngörülmektedir.
Referanslar
Al, U., & Tonta, Y. (2004). Atıf analizi: Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü Tezlerinde Atıf Yapılan Kaynaklar. Bilgi Dünyası, 5(1), 19-47. https://doi.org/10.15612/BD.2004.497
Arıkan, A. D., & Ekincek, S. (2016). Yemeklerin görsel sunumu. Bir İletişim Biçimi Olarak Gastronomi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Aykaç, E., & Buyruk, L. (2021). Sokak yemekleri üzerine yapılan araştırmaların bibliyometrik analizi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(2), 660-673.
Başaran, İ. E. (1996). Psikoloji. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Boyraz, M., & Sandıkcı, M. (2018). Gastronomi bildirilerinin değerlendirilmesi: Turizm kongreleri örneği 2013-2017. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(4), 873-889. https://doi.org/10.21325/jotags.2018.338
Cankül, D., & Mert, Ü. (2021). Türkiye'de turizm ve gastronomi alanında menü ile ilgili araştırmaların bibliyometrik analizi. Journal of Humanities and Tourism Research, 11(3), 569-576.
Chen, C. (2017). Science mapping: A systematic review of the literature. Journal of Data and Information Science, 2(2), 1-40. https://doi.org/10.1515/jdis-2017-0006
Chen, H., Yang, Y., Yang, Y., Jiang, W., & Zhou, J. (2014). A bibliometric investigation of life cycle assessment research in the Web of Science databases. The International Journal of Life Cycle Assessment, 19(10), 1674-1685. https://doi.org/10.1007/s11367-014-0777-3
Delwiche, J. F. (2012). You eat with your eyes first. Physiology & Behavior, 107(4), 502-504. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2012.07.007
Demir, E. (2020). Gastronomi alanında yayımlanan makalelerin bibliyometrik analizi (Yüksek lisans tezi). İskenderun Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Anabilim Dalı.
Dirik, D., Eryılmaz, İ., & Erhan, T. (2023). Post-truth kavramı üzerine yapılan çalışmaların VOSviewer ile bibliyometrik analizi. Sosyal Mucit Academic Review, 4(2), 164-188. https://doi.org/10.54733/smar.1271369
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296.
Ekincek, S. (2023). Restoranlarda tabak tasarımı ve sunumu. In P. Şenel (Ed.), Restoran tasarımı (pp. 152-178). Detay Yayıncılık.
Ellegaard, O., & Wallin, J. A. (2015). The bibliometric analysis of scholarly production: How great is the impact? Scientometrics, 105(3), 1809-1831. https://doi.org/10.1007/s11192-015-1645-z
Escamilla-Fajardo, P., Núñez-Pomar, J. M., Ratten, V., & Crespo, J. (2020). Entrepreneurship and innovation in soccer: Web of Science bibliometric analysis. Sustainability, 12(11), 4499. https://doi.org/10.3390/su12114499
Eşitti, B. B., & Bay, E. (2023). Gastronomi eğitimi alanında yayınlanan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Sivas Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(2), 31–41.
Fahimnia, B., Sarkis, J., & Davarzani, H. (2015). Green supply chain management: A review and bibliometric analysis. International Journal of Production Economics, 162, 101-114. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2015.01.003
Gong, R., Xue, J., Zhao, L., Zolotova, O., Ji, X., & Xu, Y. (2019). A bibliometric analysis of green supply chain management based on the Web of Science (WOS) platform. Sustainability, 11(12), 3459. https://doi.org/10.3390/su11123459
Gülcan, D., Ercan, M. O., & Katlav, E. Ö. (2021). Sürdürülebilir gastronomi turizminin bibliyometrik özellikler açısından incelenmesi (Investigation of sustainable gastronomy tourism in terms of bibliometric features). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 9(4), 2540–2560. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.907
Huang, F., Huang, J., & Wan, X. (2019). Influence of virtual color on taste: Multisensory integration between virtual and real worlds. Computers in Human Behavior, 95, 168-174. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.01.027
İşeri, C., & Önçel, S. (2024). Gastronomi başlığı altında yayımlanmış doktora tezlerinin bibliyometrik analizi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1), 187-203. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1375
Jang, S. S., & Kim, D. (2015). Enhancing ethnic food acceptance and reducing perceived risk: The effects of personality traits, cultural familiarity, and menu framing. International Journal of Hospitality Management, 47,85-95. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2015.03.011
Kargiglioğlu, Ş. (2021). Sokak lezzetleri konusuyla ilgili yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3), 1857-1873.
Kazkondu, İ. (2025). Karadeniz'in gastronomik mirası: Coğrafi işaretli gastronomi ürünlerini konu alan bilimsel makalelerin bibliyometrik incelemesi. International Journal of Tourism and Destination Studies (IJOTADS), 4(IV/I), 55–73.
Kolle, S. R., & Shankarappa, T. H. (2016). Journal of Food Science and Technology: A Web of Science based bibliometric analysis (2006-2015). SRELS Journal of Information Management, 53, 323-327. https://doi.org/10.17821/srels/2016/v53i4/86634
Köşker, H. (2020). Coğrafi işaret konusunda yazılmış lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Journal of Humanities and Tourism Research, 10(4), 775-787.
Leith, P. (1987). The Fine Art of Food. Journal of The Royal Society of Arts, 135(5373), 687-698.
Lyman, B. (1989). Food meanings. In A psychology of food: More than a matter of taste (pp. 125-138). Dordrecht: Springer Netherlands.
Lyu, V. C., Lai, I. K., Ting, H., & Zhang, H. (2020). Destination food research: A bibliometric citation review (2000–2018). British Food Journal, 122(6), 2045-2057. https://doi.org/10.1108/BFJ-09-2019-0677
McBurney, M. K., & Novak, P. L. (2002). What is bibliometrics and why should you care? In Professional Communication Conference, 2002. IPCC 2002. Proceedings. IEEE, pp. 108-114. https://doi.org/10.1109/IPCC.2002.1049094
Melović, B., Jocović, M., Dabić, M., Vulić, T. B., & Dudic, B. (2020). The impact of digital transformation anddigital marketing on the brand promotion, positioning and electronic business in Montenegro. Technology in Society, 63, 101-125. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2020.101425
Michel, C., Velasco, C., Fraemohs, P., & Spence, C. (2015a). Studying the impact of plating on ratings of the food served in a naturalistic dining context. Appetite, 90, 45-50.
Michel, C., Velasco, C., & Spence, C. (2015b). Cutlery matters: heavy cutlery enhances diners’ enjoyment of the food served in a realistic dining environment. Flavour, 4(1), 26.
Michel, C., Velasco, C., Gatti, E., & Spence, C. (2014). A taste of Kandinsky: Assessing the influence of the artistic visual presentation of food on the dining experience. Flavour, 3(1), 7. https://doi.org/10.1186/2044-7248-3-7
Moral-Muñoz, J. A., Herrera-Viedma, E., Santisteban-Espejo, A., & Cobo, M. J. (2020). Software tools for conducting bibliometric analysis in science: An up-to-date review. Profesional de la Información, 29(1). https://doi.org/10.3145/epi.2020.ene.03
Motoki, K., Saito, T., Park, J., Velasco, C., Spence, C., & Sugiura, M. (2020). Tasting names: Systematic investigations of taste-speech sounds associations. Food Quality and Preference, 80, 103801. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2019.103801
Navarro, D. A., Boaz, M., Krause, I., Elis, A., Chernov, K., Giabra, M., Levy M., Giboreau A., Kosak S., Mouhieddine M., & Singer P. (2016). Improved meal presentation increases food intake and decreases readmission rate in hospitalized patients. Clinical Nutrition, 35(5), 1153-1158.
Özdemir, S., & Kasap, G. (2021). Ulusal turizm kongrelerinde "Gastronomi ve Mutfak Sanatları" ile ilgili yayınlanan bildirilerin bibliyometrik analizi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 7(4), 391-402. https://doi.org/10.24289/ijsser.969775
Palmer, A. L., Sese, A., & Montano, J. J. (2005). Tourism and statistics: Bibliometric study 1998–2002. Annals of Tourism Research, 32(1), 167-178. https://doi.org/10.1016/j.annals.2004.06.003
Piqueras-Fiszman, B., Alcaide, J., Roura, E., & Spence, C. (2012). Is it the plate or is it the food? Assessing the influence of the color (black or white) and shape of the plate on the perception of the food placed on it. Food quality and preference, 24(1), 205-208. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2011.08.011
Pritchard, A. (1969). Statistical bibliography or bibliometrics? Journal of Documentation, 25(4), 348-349.
Roque, J., Guastavino, C., Lafraire, J., & Fernandez, P. (2018). Plating influences diner perception of culinary creativity. International Journal of Gastronomy and Food Science, 11, 55-62. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2017.11.006
Sandıkçı, M., & Mutlu, H. (2019). Gastronomi alanında yayınlanan makalelerin bibliyometrik profili (2013-2017). Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Science, 6(33), 32-42. http://dx.doi.org/10.16990/SOBIDER.4754
Sarı, D., Murat, B. D., Murat, E., & Samancı, M. (2024). Nörogastronomi kavramı ve uygulamalarının bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmesi. Journal of Recreation and Tourism Research, 11(3), 66–84. https://doi.org/10.5281/zenodo.13853921
Schneider, J.W. & Borlund, P. (2004). Introduction to Bibliometrics For Construction and Maintenance of Thesauri: Methodical Considerations, Journal of Documentation, 60(5), 524-549. https://doi.org/10.1108/00220410410560609
Spence, C. (2021). Gastrophysics and the new science of plating. Handbook of Molecular Gastronomy: Scientific Foundations and Culinary Applications.
Spence, C., & Piqueras-Fiszman, B. (2016). Food color and its impact on taste/flavor perception. In C. Spence (Ed.), Multisensory Flavor Perception, 107-132. Woodhead Publishing. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-100350-3.00006-7
Spence, C., Piqueras-Fiszman, B., Michel, C., & Deroy, O. (2014). Plating manifesto (II): the art and science of plating. Flavour, 3(1), 4.
Sünnetçioğlu, A., Yalçınkaya, P., Olcay, M., & Okan, Ş. (2017). Turizm alanında yazılmış olan gastronomiye ilişkin tezlerin bibliyometrik profili. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 345-354.
Szczesniak, A. S. (2002). Texture is a sensory property. Food Quality and Preference, 13(4), 215-225. https://doi.org/10.1016/S0950-3293(01)00039-8
Şahin, E. Ö. (2020). Gastronomide güncel bir yaklaşım-nörogastronomi: Science Direct veri tabanında yayınlanan makaleler üzerine bir inceleme (A current approach to gastronomy-neurogastronomy: A review of the articles published in Science Direct database). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(Special Issue 4), 168–178. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.677
Şahin, E., Akdağ, G., Çakıcı, C., & Neslihan, O. N. U. R. (2018). Gastronomi ve mutfak sanatları anabilim dallarında yayınlanan tezlerin bibliyometrik analizi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek1), 30-41.
Şeyhanlıoğlu, H. Ö. (2023). Cumhuriyet sonrası Türkiye’de sürdürülebilir gastronomiye dair hazırlanan lisansüstü tez çalışmalarının bibliyometrik analizi. Kent Akademisi, 16(Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yılı Özel Sayısı), 559–576. https://doi.org/10.35674/kent.1349531
Uçuk, C. (2022). Holistik tabak: Nörogastronomi, gastrofizik ve sinestezi ekseninde, yemek sunumunun insanın beğeni algısına olan etkilerinin belirlenmesi (Doktora tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gastronomi ve Mutfak Sanatları Anabilim Dalı, Nevşehir, Türkiye.
Uçuk, C., Kahraman, A. G., & Özdemir, S. S. (2022). Tabak Prezantasyonunun Kötü Görünümlü Yiyeceklerin Kabulüne Etkisi: Şırdan Örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 171-192. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.985
Ülker, P., Örnek, N., & Çalhan, H. (2020). Turizm dergilerinde yayınlanan inovasyon başlıklı makalelerin bibliyometrik profili. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 17(1), 103-123. https://doi.org/10.24010/soid.554535
Wada, Y., Arce-Lopera, C., Masuda, T., Kimura, A., Dan, I., Goto, S., & Okajima, K. (2010). Influence of luminance distribution on the appetizingly fresh appearance of cabbage. Appetite, 54(2), 363-368. https://doi.org/10.1016/j.appet.2010.01.002
Wadhera, D., & Capaldi-Phillips, E. D. (2014). A review of visual cues associated with food on food acceptance and consumption. Eating Behaviors, 15(1), 132-143. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2013.11.003
Wang, B., Pan, S. Y., Ke, R. Y., Wang, K., & Wei, Y. M. (2014). An overview of climate change vulnerability: A bibliometric analysis based on Web of Science database. Natural Hazards, 74(3), 1649-1666. https://doi.org/10.1007/s11069-014-1260-y
Woods, A. T., Michel, C., & Spence, C. (2015). Odd versus even? An investigation on the impact of number of food items on plating preferences. PeerJ PrePrints, (No. e1731).
Yalçın, H., & Esen, M. (2016). Bilimi ölçümlemek: Bilimin metrisi. In H. Yalçın et al. (Eds.), Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Çağında Araştırma Üniversitesi Olmak, 101-128. Ankara: Pegem Akademi.
Yılmaz, G. (2017). Ulusal turizm kongrelerinde gastronomi ve mutfak sanatları alanı ile ilgili yayınlanan bildiriler üzerine bir araştırma. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 6(1), 24-39.
Yılmaz, M. (2025). Development of food flavor perception in gastronomy: A bibliometric study on neurogastronomy. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1), 180–200.
Young, N.S. (2012), Food Photography: From Snapshots to Great Shots, Peachpit Press, CA.
Youssef, J., Juravle, G., Youssef, L., Woods, A., & Spence, C. (2015). Aesthetic plating: A preference for oblique lines ascending to the right. Flavour, 4, 1-10. https://doi.org/10.1186/s13411-015-0037-x
Zampollo, F., Kniffin, K. M., Wansink, B., & Shimizu, M. (2012). Food plating preferences of children: The importance of presentation on desire for diversity. Acta Paediatrica, 101(1), 61-66. https://doi.org/10.1111/j.1651-2227.2011.02409.x
Zellner, D. A., Lankford, M., Ambrose, L., & Locher, P. (2010). Art on the plate: Effect of balance and color on attractiveness of, willingness to try and liking for food. Food Quality and Preference, 21(5), 575-578.
Zellner, D. A., Loss, C. R., Zearfoss, J., & Remolina, S. (2014). It tastes as good as it looks! The effect of food presentation on liking for the flavor of food. Appetite, 77, 31-35. https://doi.org/10.1016/j.appet.2014.02.009
Zellner, D., Siemers, E., Teran, V., Conroy, R., Lankford, M., Agrafiotis, A., Ambrose, L., & Locher, P. (2011), Neatness counts: how plating affects liking for the taste of food, Appetite, 57 (3),642-648. https://doi.org/10.1016/j.appet.2011.08.004
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
