Türk Mutfağına Özgü Geleneksel Gıdaların Tüketim Durumu: Denizli Örneği (An Examination of Traditional Food Consumption in Turkish Cuisine: The Case of Denizli)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1677Anahtar Kelimeler:
Geleneksel gıdalar- Türk mutfağı- Coğrafi işaretÖz
Son yıllarda insanların sağlıklı ve kaliteli yaşam konusundaki farkındalıklarının artmasına paralel olarak geleneksel gıdalara olan ilgi artmıştır. Bir toplumun yemek kültürü ya da beslenme biçimleri o toplumun kültürel ve ekonomik yapısı, coğrafi koşulları ve tarihsel dinamikleriyle doğrudan ilişkilidir. Her toplumun kendine özgü tarihsel süreçte oluşmuş geleneksel yiyecek ve içecekleri mevcuttur. Türk mutfağında da çok sayıda geleneksel gıda bulunmaktadır. Geleneksel gıdalar, mutfak kültürünün sürdürülebilirliğinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu araştırma, bireylerin geleneksel gıdaları tüketim durumlarını dolayısıyla tüketim alışkanlıkları ve sıklıklarını belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Yapılandırılmış anket formu araştırmacılar tarafından konu ile ilgili bilimsel kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır. Araştırma kapsamına Denizli il merkezinde yaşayan 18 ve üzeri yaştaki 324 birey kolayda örnekleme yöntemiyle dahil edilmiştir. Çalışmanın yalnızca Denizli İl merkezinde gerçekleştirilmesi araştırmanın sınırlılıkları arasındadır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde SPSS 25.0 istatistik programı kullanılmış ve gerekli yerlerde istatistiksel analiz olarak ki kare ve Fisher exact testi yapılmıştır. Araştırma sonucunda erkekler ve kadınlar tarafından en çok tüketilen geleneksel gıdanın ayran, yoğurt ve siyah çay olduğu, geleneksel gıdaların her gün tüketilme durumuna göre alınan yüzde tüketim puanının ise en yüksek siyah çayda olduğu ve bunu mayalı ekmeğin izlediği belirlenmiştir.
Referanslar
Aktaş, N. (1979). Hollanda’daki Türk İşçi Ailelerinin beslenme alışkanlıklarını etkileyen faktörler üzerinde bir araştırma (Yayınlanmamış Doktora Tezi) A.Ü. Ziraat Fakültesi Ev Ekonomisi Kürsüsü, Ankara.
Artık, N., ve Poyrazoğlu, E. S. (2010). Geleneksel Türk mutfağı ve sağlık. 1. Uluslararası Adriyatikten Kafkaslara Geleneksel Gıdalar Sempozyumu, Tekirdağ, s. 1-12.
Başaran, B. (2020). Yöre Halkının Geleneksel Gıda Tüketim Eğilimi: Rize Örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4 (4): 3411-3427.
Bures, R. M. (1997). Migration and the life course: is there a retirement transition? International Journal of Population Geography, 3(2), 109-119.
Cumhur, Ö. (2017). Geleneksel gıdaların endüstriyel üretime aktarılması. 1. Uluslararası Turizmin Geleceği Kongresi: İnovasyon, Girişimcilik ve Sürdürebilirlik, 28, 30.
Çekal, N., ve Doğan, E. (2022). Sürdürülebilir Gastronomide Standart Reçete ve Coğrafi İşaretlerin Önemi. Turizm Çalışmaları Dergisi, 4 (1), s. 49-60.
Çetinkaya, A. (2010). Kafkas üniversitesi öğrencilerinin içme sütü ve süt ürünlerini tüketim alışkanlıklarının belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi, 5(2), 73-84.
Demirci, M., ve Simsek, O. (1997). Süt İşleme Teknolojisi. Hasad Yayıncılık Ltd. Şti. Rebel Ofset, İstanbul, 246.
Demirel, Y. N., ve Doğan, İ. (2017). Afyon Kocatepe Üniversitesi Veteriner Fakültesi Öğrencilerinin Sucuk Tüketim Alışkanlıkları. Kocatepe Vet. J. 10 (4): 322-330.
Demirgül, F. (2018). Çadırdan Saraya Türk Mutfağı. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3 (1), s. 105- 125.
Doğanlı, B. (2020). Coğrafi İşaret, Markalaşma ve Kırsal Turizm İlişkileri. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 3, Sayı 2, 525-541.
Duman, D. S., Duman, A. D., ve Didin, M. (2022). Geleneksel Gıdalarda Sorunlar ve Çözüm Önerileri. 5. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu; 24-26 Kasım 2022, Bursa, s. 36-40.
Duru, S., & Seçer, A. (2019). Geleneksel gıda ürünlerini satın alma davranışları ve tutumları: Mersin ili örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 50(1), 1-10.
Duru, S., Hayran, S., ve Gül, A. (2021). Türkiye’de Geleneksel Gıdaların Üretim ve İhracat Potansiyelinin Değerlendirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35 (2), s. 439-449).
Duru, S., ve Seçer, A. (2019). Geleneksel Gıda Ürünlerini Satın Alma Davranışları ve Tutumları: Mersin İli Örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 50 (1), s. 1-10.
EU. (2006). European Union. Council Regulation (EC) No. 510/2006 of 20 March 2006 on the protection of geographical indications and designations of origin for agricultural products and foodstuffs. https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/1458. Erişim tarihi: 05.06.2024.
Guerrero, L., Guàrdia, M. D., Xicola, J., Verbeke, W., Vanhonacker, F., Zakowska-Biemans, S., Sajdakowska, M., Sulmont-Rosse, C., Issanchou, S., Contel, M., Scalvedi, M. L., Signe Granli, B., & Hersleth, M. (2009). Consumer-driven definition of traditional food products and innovation in traditional foods. A qualitative cross-cultural study. Appetite, 52 (2), 345-354.
Gül, M., Sağdıç, O., ve Orhan, H. (2002). Isparta İlinde Ailelerin Süt ve Süt Ürünleri Tüketimi Üzerine Değerlendirmeler. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences, 16(29), 53-58.
Gündoğdu, G. (2006). 555 Sayılı CoğİşKHKnın Uygulamasında Ürün Kavramı ve Bazı Sorunlar. Journal of Istanbul University Law Faculty-Hukuk Fakültesi Mecmuası (İÜHFM), Vol. 63, s. 213-238.
Işkın, M., ve Sarıışık, M. (2017). Öğrencilerin besin tüketim alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(1), 33-42.
Jordana, J. (2000). Traditional foods: challenges facing the European food industry. Food Research International, 33(3-4), 147-152.
Karakaş, H., ve Törnük, F. (2016). Geleneksel Gıdaların Okul Çağı Çocuklarının Beslenmesindeki Rolü Üzerine Bir Araştırma. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi (CFD), Cilt 37, No. 3, s. 1300-1949.
Köksoy, A. ve Kılıç, M. (2003). Bir Türk yoğurt içeceği olan ayranın reolojik özellikleri üzerine su ve tuz seviyesinin etkileri. Uluslararası Süt Dergisi, 13 (10), 835-839.
KTB. (2023). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Genel Özellikleriyle Türk Mutfak Kültürü. https://aregem.ktb.gov.tr/TR-12762/genel-ozellikleriyle-turk-mutfak-kulturu.html. Erişim tarihi: 07.06.2024.
Kuşat, N. (2012). Bölgesel Kalkınmada Geleneksel Gıda Ürünlerinin Rolü ve Geleneksel Gıdalarda İnovasyon Belirleyicileri Üzerine Bir Çalışma: Afyon Örneği. Yönetim ve Ekonomi, 19 (2), s. 261-275.
Narın, M., ve İnanöz, N. (2016). Yöresel Gıda Ürünlerinin Kırsal Kalkınmaya Etkisi: Savaştepe/Sarıbeyler Üzerinde Bir Pilot Çalışma. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 6 (2): s. 81-88.
Özdemir, G., Yılmaz, E., Unakıtan, G., Yılmaz, İ., ve Keskin, G. (2017). Kırsalda Kadının Geleneksel Gıda Üretimi ve Pazarlama İstekliliği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 14 (3), s. 66-72.
Resmi Gazete. (2011). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111229M3-5.htm. Erişim tarihi: 28.05.2024.
Solmaz, Y., ve Dülger Altıner, D. (2018). Türk Mutfak Kültürü ve Beslenme Alışkanlıkları Üzerine Bir Değerlendirme. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 1, Sayı 3, s. 108-124.
Şimşek, B., ve Açıkgöz, İ. (2011). Üniversite öğrencilerinin süt ürünleri tüketim alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 1(3), 57-62.
Tarakçı, Z., Karaağaç, M., ve Çelik, Ö. F. (2015). Ordu il merkezindeki tüketicilerin fermente süt ürünleri tüketim alışkanlıkları. Akademik Ziraat Dergisi, 4(2), 71-80.
Taşdan, K., Albayrak, M., Gürer, B., Özer, O. O., Albayrak, K., & Güldal, H. T. (2014). Geleneksel gıdalarda tüketicilerin gıda güvenliği algısı: Ankara ili örneği. Uluslararası Davraz Sempozyumu, Süleyman Demirel Üniversitesi, 29, 2014-31.
Tekelioğlu Y ve Demirer R (2008). Küreselleşme sürecinde, yöresel ürünler ve coğrafi işaretlerin geleceği. İgeme’den Bakış Dergisi, 36: 87-102.
Türk Patent ve Marka Kurumu. (2018). https://ci.turkpatent.gov.tr/sayfa/co%C4%9Frafi-i%C5%9Faret-nedir. Erişim tarihi: 05.06.2024.
Türk Patent ve Marka Kurumu. (2022). 1000 Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Tescili. https://www.turkpatent.gov.tr/haberler/1000-cografi-isaret-ve-geleneksel-urun-adi-tescili. Erişim tarihi: 05.06.2024).
Türk Patent ve Marka Kurumu. (2023). https://ci.turkpatent.gov.tr/Statistics/ProductGroup. Erişim tarihi: 05.06.2024.
Usta, S., ve Şengül, S. (2022). Türkiye’deki Coğrafi İşaretli Yiyecek-İçecek Ürünlerinin Analizi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6 (2), s. 604-634.
Yalçın, M., ve Argun, M. Ş. (2017). Bitlis Eren Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu öğrencilerinin süt ve süt ürünleri tüketim alışkanlıklarının ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 6 (1), 51-60.
Yaygın, H. (1999). Yoğurt Teknolojisi. Akdeniz Üniversitesi Basımevi. Antalya, s. 331.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
