Tüketicilerin Yeme Farkındalıkları ile Restoranda Yemek Tercihleri Arasındaki İlişki (The Relationship Between Consumers' Mindful Eating and Their Food Preferences in Restaurants)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1665Anahtar Kelimeler:
Yeme farkındalığı- Restoran seçimi- Yemek tercihiÖz
Bu çalışmada, tüketicilerin yeme farkındalıkları ve restoranda yemek tercihleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli ile gerçekleştirilmiş ve veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Çalışma 415 kişinin katılımı ile gerçekleştirilmiş ve elde edilen verilerin analizi sonucunda katılımcıların yeme farkındalıkları ve restoranlardaki yemek tercihleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Yeme farkındalıkları ile restorandaki yemek şeçiminin alt boyutlarından, “kişisel faktörler” ve “psikolojik faktörler” arasında negatif yönlü anlamlı ilişki saptanırken, yeme farkındalıkları ile “yemekle ilgili faktörler” arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Yeme farkındalıkları ile “çevresel faktörler” alt boyutu arasında ise anlamlı ilişki tespit edilmemiştir. Araştırmada özellikle yeme farkındalığı ile “yemekle ilgili faktörler” arasında pozitif yönde ilişki olması nedeniyle bireylerin yeme farkındalığı yüksek ise seçeceği yemeklerin özelliğine dikkat ettiği ve bilinçli bir seçim yaptığı sonucuna varılmaktadır. Yeme farkındalığı bulunan tüketicileri ve onların yemek seçimlerini etkileyen faktörleri dikkate alan restoran işletmelerinin tercih edilme olasılıklarının artacağı ve müşteri memnuniyetini sağlamada daha başarılı olacakları öngörülmektedir. Ayrıca toplumun beslenme kaynaklı hastalıklardan korunmasını sağlamak için yetkili otoritelerin ve konu ile ilgili araştırmacıların toplumun yeme farkındalığını artırıcı ve sağlığa uygun besinlere ulaşılmasını teşvik edici çalışmalarda bulunmalarının önemli olduğu düşünülmektedir
Referanslar
Albayrak, A. (2022). Kadın ve Erkeklerin Yemek Tercihlerindeki Farklılıkların İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41) 207-241.
Alonso, A. D., O'neill, M., Liu, Y. & O’shea, M. (2013). Factors Driving Consumer Restaurant Choice: An Exploratory Study From the Southeastern United States, Journal of Hospitality Marketing & Management, 22:5, 547-567, DOI: 10.1080/19368623.2012.671562.
Altaş, Z. M., Save, D., Soğukpınar, T., Domruk, Ö.F., Bayram, S., Ladikli, Ş.B. & Cihanyurdu, C. (2022). Üniversite Öğrencilerinde Algılanan Stres Düzeyi ile Yeme Farkındalığı Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi, Kocaeli Med Journal 2022;11(2):26-34. DOI: 10.5505/ktd.2022.54037.
Altınok, M. (2020). Yeme Tutumları, Duygusal Yeme, Farkındalıkla Yeme ve Ortoreksiyanin Metakognisyonlar Açısından İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Amuquandoh, F. E. & Asafo‐Adjei, R. (2013). Traditional food preferences of tourists in Ghana, British Food Journal, Vol. 115 No. 7, pp. 987-1002. https://doi.org/10.1108/BFJ-11-2010-0197.
Arslan, D. (2022). Elit Dağcıların Yeme Farkındalığı Düzeylerinin ve Yeme Bozukluğu Sıklığının İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Baer, R.A., Smith, G.T., Hopkins, J., Krietemeyer, J. & Toney, L. (2006). Using selfreport assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment,13(1):27-45.
Batra, A. (2008). Foreign Tourists' Motivation and Information Source(s) Influencing Their Preference for Eating Out at Ethnic Restaurants in Bangkok, International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 9:1, 1-17, DOI: 10.1080/15256480801910178.
Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Can, M., & Avcu, İlhan. (2023). Foodstagrammerların Restoran Tercihleri Üzerine Bir Araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4), 2505–2515. https://doi.org/10.20491/isarder.2023.1729
Can, A. & Bütüner, O. (2022). A Study on the Selection of Cafe and Restaurant. Journal of Applied Tourism Research, 3(2),121-138.
Cherpak, C.E. (2019). Mindful Eating: A Review Of How The Stress-Digestion- Mindfulness Triad May Modulate and Improve Gastrointestinal and Digestive Function, Integrative Medicine Vol. 18, No. 4, pp:48-53.
Çerkez Uçar, M. (2024). Restoranlarda Tüketicilerin Yemek Tercihini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Bir Ölçek Geliştirme ve Uygulama Çalışması, Yayınlanmamış Doktora Tezi İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Çetin, M. & Yaylı, A. (2019). Restoran Tercihinde Gösterişçi Tüketim Eğilimi, Turizm Akademik Dergisi, 6 (2), 227-238.
Çolak, H & Aktaç, Ş. (2019). Ağırlık Yönetimine Yeni Bir Yaklaşım: Yeme Farkındalığı, Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(3); 212-222.
Dalen J, Smith BW, Shelley BM, et al. (2010) Pilot study: Mindful Eating and Living (MEAL): weight, eating behavior, and psychological outcomes associated with a mindfulnessbased intervention for people with obesity. Complement Ther Med 18, 260–264.
Ertürk, M, (2018). Tüketicilerin Dışarıda Yemek Yeme Nedenleri, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17 (3), 1203-1224, Submission Date: 17-02-2018, Acceptance Date: 09-07-2018. Araştırma Makalesi.
Framson C., Kristal AR., Schenk JM., Littman AJ., Zeliadt S. & Benitez D. (2009). Development and validation of the mindful eating questionnaire. Journal of American Dietetic Association, Aug; 109 (8): 1439- 44. doi: 10.1016/j.jada.2009.05.006. PMID: 19631053; PMCID: PMC2734460.
Hunter, C. “Nutrition Matters: Trends Affecting Food Choices”, Nutrition File for Health Educators, 9s. 2010.
Kalaycı, Ş. (2010). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, Ankara, Turkey: Asil Yayın Dağıtım.
Karasar, N. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınları.
Kivela, J. (1997). Restaurant marketing: selection and segmentation in Hong Kong. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 9, 116-123.
Kline, R. B. (2023). Principles and Practice of Structural Equation Modeling. Fifth Edition, London: Guilford publications.
Köse, G. (2020). Can Mindful Eating Help Us When We Struggle With Eating? Mindful Eating Replaces Diets. Turkish Journal of Sport and Exercise, Volume: 22, Issue: 1, pp: 72-77, DOI: 10.15314/tsed.679392
Köse, G., Tayfur, M., Birincioğlu, İ. & Dönmez, A. (2016). Yeme Farkındalığı Ölçeği’ni Türkçeye Uyarlama Çalışması, Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 125-134, DOI: 10.5455/JCBPR.250644.
Küçükkömürler, S., Şırvan, N. B., & Sezgın, A. C. (2019). Dünyada ve Türkiye’de gastronomi turizmi. Uluslararası Turizm Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 2(2), 78-85.
Lindeman, M., Vaananen, M. (2000). Measurement of Ethical Food Choice Motives, Appetite, 34: 55-59.
Liu, C.H.S., Su, C.S., Gan, B., Chou, S.F. (2014). Effective Restaurant Rating Scale Development and a Mystery Shopper Evaluation Approach. International Journal of Hospitality Management, 43, 53–64.
Lupşa-Tataru, F.R., Lixandroiu, R.C., Lupşa-Tataru, D.A. (2023). A Sustainable Analysis Regarding the Impact of Tourism on Food Preferences in European Capitals. Sustainability, 15, 14899. https://doi.org/10.3390/ su152014899.
Maina CC., Kornher L., Von Braun J (2024). Role of food choice motives in the socio-economic disparities in diet diversity and obesity outcomes in Kenya. PLoS One 19(5): e0302510. https://doi.org/ 10.1371/journal.pone.0302510.
O’Mahony, B., Hall, J. (2007). An Exploratory Analysis of the Factors That Influence Food Choice Among Young Women, International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 8(2): 51-72.
Ortega, D.L., H. Wang, H., Wu, L., Olynk, N. J. (2011). Modeling heterogeneity in consumer preferences for select food safety attributes in China, Food Policy, Volume 36, Issue 2, Pp: 318-324, https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2010.11.030.
Öney, B., Şişman, Z. (2023). Beslenmede Güncel Bir Yaklaşım: Yeme Farkındalığı, Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2023: 7(2); 416-427.
Özdamar, K. (1999).Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi 1. Kaan Kitabevi, Eskişehir.
Özdemir, B. (2010). Dışarıda yemek yeme olgusu: kuramsal bir model önerisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(2), 218-232.
Özkan, N.,Binici, S. (2018). Yeme Davranışında Yeni Yaklaşımlar: Sezgisel Yeme ve Yeme Farkındalığı, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2): 16-24.
Saygı, Y.B, Shipman, Z.D. (2021) FACTORS AFFECTING FOOD SELECTION AND NEW TRENDS IN CONSUMER FOOD BEHAVIOUR. Journal Of Engineering And Applied Sciences - Volume 1 Issue 1 - February - 2021 (37 - 52)
Saygın, D.G. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Yeme Farkındalığı Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Sağlık Bilimleri Fakültesi Örneği, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Scott, R. and et.al. (2004). Mindfulness: A Proposed Operational Definition, Clinical Psychology: Science and Practice, V11 N3, doi:10.1093/clipsy/bph077
Sparks, B., Bowen, J.&Klag, S. (2003), Restaurants and the tourist market, International Journal of Contemporary Hospitality Management, Vol. 15 No. 1, pp. 6-13. https://doi.org/10.1108/09596110310458936.
Steptoe, A., Pollard, T. M., Wardle, J. (1995). Development of a Measure of the Motives Underlying the Selection of Food: The Food Choice Questionnaire, Appetite, 25: 183-196.
Tabachnick, B. G.,Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
Tayfun, A.,Tokmak, C. (2007). Tüketicilerin Türk Usulü Fastfood İşletmelerini Tercih Etme Sebepleri Üzerine Bir Araştırma, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, ISSN:1304-0278, C.6 S.22 (169-183).
Timmerman G. M., Brown A. (2012). The effect of a mindful restaurant eating intervention on weight management in women. Journal of Nutrition Education and Behavior, 44(1): 22-28, doi:10.1016/j.jneb.2011.03.143.
Tuyizere, O., Gustafson, C.R. (2023). The relationship of active consideration of health outcomes and intertemporal preferences to choice process variables and nutrition: evidence from an experiment on food choice. Front. Behav. Econ. 2:1219281. doi: 10.3389/frbhe.2023.1219281.
Türk, M. (2022). Özel Beslenme Danışmanlık Ofisine Başvuran Yetişkin Bireylerin Yeme Farkındalıkları ve Yeme Tutumlarının Değerlendirilmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Ülker, P. (2018). Tüketicilerin Restoran Tercihinde Dikkate Aldığı Faktörlerin Değerlendirilmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Warren JM, Smith N, Ashwell M. A structured literature review on the role of mindfulness, mindful eating and intuitive eating in changing eating behaviours: effectiveness and associated potential mechanisms. Nutrition Research Reviews. 2017;30(2):272-283. doi:10.1017/S0954422417000154
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
