Sürdürülebilir Gastronomi Çerçevesinde Aydın İli Yöresel Mutfağının İncelenmesi

Galip TOSUN; Zeynep ASLAN

doi:10.21325/jotags.2025.1639

Yazarlar

Galip TOSUN
Zeynep ASLAN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1639

Anahtar Kelimeler:

Aydın ili yöresel mutfağı- Sürdürülebilir gastronomi- Yöresel mutfak

Öz

Sürdürülebilir gastronomi kapsamında, yeme-içme kültürünün devamlılığı, var olan kaynakların ve değerlerin korunması, gelecek nesillere aktarımı oldukça önem arz etmekte ve bu yöresel yemek kültürünün korunması ile sağlanabilmektedir. Yöresel ürünler bölgenin kimliğini tanımlamakta; bölgenin kültürünü, yeme-içme alışkanlıklarını, tarihini, coğrafi özelliklerini ve geleneklerini de kapsamaktadır. Ulusal alanda yeteri kadar tanınmayan yiyecek-içeceklerin uluslararası alanda tanınması ve ziyaretçi çekmesi mümkün değildir. Bu araştırmada, Aydın ilinde faaliyet gösteren yiyecek-içecek işletmelerinde yöresel yemeklerin kullanımı ve sürdürülebilirliğe katkıları ile ilgili durum tespiti yapmak amaçlanmaktadır. Veriler, nitel veri toplama yöntemlerinden; literatür taraması ve görüşme yöntemi ile elde edilmiştir. Araştırmanın ana kütlesini, Aydın ilinde faaliyet gösteren; “Turizm İşletme Belgesi” ve “Basit Konaklama Belgesi” ne sahip restoranlar oluşturmaktadır. Elde edilen verilere göre, 10 restorandan 9’unda yöresel yemeklerden bazıları sunulurken, 1 restoranda yöresel yemek sunulmamaktadır. Ayrıca, kısmen de olsa tüm restoranlar sürdürülebilirliğe katkı sağlamaktadır. Araştırma sonucunda turizme katkıda bulunmak, yerel gıda ile sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak, kültürel, doğal ve tarihi mirası sürdürmek amacıyla; topluma, kamuya ve sektöre önerilerde bulunulmaktadır.

Referanslar

Akdemir N. ve Selçuk G.N. (2017). Yöresel mutfağın turizme kazandırılması ve bölgesel kalkınmaya katkısı: Sakarya ölçeğinde bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Ekim 2018 22(Özel Sayı): 2033-2049.

Atabey S. ve Özdoğan O.N. (2022). Yiyecek İçecek İşletmeleri ve Gastronomide Sürdürülebilirlik. Turizmde Sürdürülebilir Kavramlar ve Uygulamalar, Detay Yayıncılık, Ankara, 214-237.

Aydın İl Kültür Turizm Müdürlüğü, (2024a). https://aydin.ktb.gov.tr/TR-64351/genel-bilgiler.html Erişim tarihi: 23.03.2024.

Aydın İl Kültür Turizm Müdürlüğü, (2024b). http://www.aydinkulturturizm.gov.tr/yazdir?6D5FA348CB351E84A1B93718B145B9F3 Erişim tarihi: 23.03.2024.

Aydın İl Kültür Turizm Müdürlüğü, (2024c). https://aydin.ktb.gov.tr/TR-64351/genel-bilgiler.html Erişim tarihi: 23.03.2024.

Bessiere J. (1998). Local development and heritage: Traditional food and cuisine as tourist attractions in rural areas. European Society for Rural Sociology,38(1), 21-34.

Boz H., (2022). Sosyal Bilimlerde Bilimsel Araştırma Süreci. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, 109-128

Björk P. ve Räisänen H.K. (2016). Local food: a source for destination attraction- International Journal of Contemporary Hospitality Management, 28 (1), 177-194.

Brillat-Savarin, J. A. (2022). Lezzetin Fizyolojisi Ya Da Yüce Mutfak Üzerine Düşünceler, 4. Baskı, Oğlak Yayıncılık.

Büyükşalvarcı, A., Şapcılar, M.C., ve Yılmaz, G. (2016). Yöresel yemeklerin turizm işletmelerinde kullanılma durumu: Konya örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(4), 165-181

Çekal, N ve Doğan, E. (2022). Sürdürülebilir gastronomide standart reçete ve coğrafi işaretlerin önemi. Turizm Çalışmaları Dergisi, 4(1), 49-60.

Çokişler, N. ve Türker, A. (2015). Mutfak kültürünün turizm ürünü olarak kullanım etkinliğinin incelenmesi: Ayder turizm merkezi örneği (s. 585-598). Doğu Karadeniz Bölgesi Sürdürülebilir Turizm Kongresi Bildiriler Kitabı (14-16 Mayıs 2015). (Ed. Akdu, U. ve Çalık, İ.). Gümüşhane.

Doğan H., Dengiz C.C. ve Doğan M.Y. (2021). Factors in Gastronomy Tourism Giving Local Foods a Competitive Advantage. Journal of Vocational and Social Sciences of Turkey, 3 (6), 1-9.

Dündar Arıkan, A. (2017). Eskişehir’deki yiyecek içecek işletmelerinin menülerinde Eskişehir mutfağının yeri. Journal of Human Sciences, 14(2), 2061-2077.

Erdem Ö., Mızrak M. ve Kemer A.K. (2018). Yöresel Yemeklerin bölge restoranlarında kullanılma durumu: Mengen örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1).

Güldemir O. (2020). Sürdürülebilir Gastronomide Yöresel Mutfakların Rolü ve Örnekler. Gastronomi ve Sürdürülebilirlik, 47-74, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir.

Güler O. ve Benli S. (2021). Sürdürülebilir Gastronomi ve Tüketici Davranışları. Sürdürülebilir Gastronomi, Detay Yayıncılık, Ankara.

Güneş G., Ülker H.İ. ve Karakoç G. (2008). Sürdürülebilir Turizmde Yöresel Yemek Kültürünün Önemi. II. Ulusal Gastronomi Sempozyumu ve Sanatsal Etkinlikler. 10-11 Nisan 2008, Divan Otel Tayla, Antalya.

Gürkan A.S. ve Ulama Ş., (2019). Ege Bölgesi Mutfağı. Ulusal Gastronomi ve Türk Mutfağı, Detay Yayıncılık, Ankara.

Karaman, 1996 akt. Akıncı Z. ve Kasalak M. A. (2016). Sürdürülebilir Turizm Yönetimi Açısından Özel İlgi Turizminin Yeri ve Önemi. Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 1, 161‐182.

Karataş Ö. (2017). Sosyal Bilim Araştırmalarında Paradigma Değişimi: Nitel Yaklaşımın Yükselişi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 69-86.

Kargiglioğlu Ş. ve Ayyıldız S. (2018). Mutfak Kültürünün Sürdürülebilirliği Bakımından Yöresel Yiyeceklerin Menülerde Yer Alma Düzeyi: Sinop Ölçeğinde Bir Araştırma. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6 (86), 346-355.

Kızılırmak, İ. Albayrak, A., ve Küçükali, S. (2014). Yöresel Mutfağın Kırsal Turizm İşletmelerinde Uygulanması: Uzungöl Örneği. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 4(1), 75-83.

Kocabalkan S. (2022). Geleneksel Tarifleriyle Aydın Gastronomisi, Sena Ofset Ambalaj, İstanbul.

Kuşadası Kültürel ve Tarihi Mirası Koruma Derneği, (2024). https://www.kusadasikulturelmiras.com/?pnum=28&pt=Mutfak+kültürü Erişim Tarihi: 30.03.2024.

Lee K.S. ve Bucher S. (2023). Desnobberizing good eating and drinking: (Re)defining gastronomy and culinary arts. International Journal of Gastronomy and Food Science, 33, 100798, https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2023.100798.

Lehtinen U. (2012). Sustainability and local food procurement: a case study of finnish public catering. British Food Journal Vol. 114(8), 1053-1071.

Mil, B. & Denk, E. (2015). Erzurum Mutfağı Yöresel Ürünlerin Otel Restoran Menülerinde Kullanım Düzeyi: Palandöken Örneği, Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, C: 5(2).

Özer, Ç., Akbulut, M. B. ve Çevik, A., (2015). Temalı restoranlar, uluslararası örnekler ve Türkiye'de uygulanabilirliği, Avrasya Turizm Kongresi.

Richards G. (2002). Gastronomy: an essential ingredient in tourism production and consumption? Tourism and Gastronomy, Routledge, London.

Santos A.S. ve Ribeiro S.K. (2013). The use of sustainability indicators in urban passenger transport during the decision-making process: the case of Rio de Janeiro, Brazil Current Opinion in Environmental Sustainability, 5, 251–260.

Sığrı Ü. (2022). Nitel Araştırma Yöntemleri. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, 471-511.

Sukenti K., Hakim L., Indriyani S., Purwanto Y. ve Matthews P.J. (2016). Ethnobotanical study on local cuisine of the Sasak tribe in Lombok Island, Indonesia. Journal of Ethnic Foods, 3(3), 189-200. https://doi.org/10.1016/j.jef.2016.08.002.

Sürdürülebilir Kalkınma, (2024). http://www.surdurulebilirkalkinma.gov.tr/temel-tanimlar/ Erişim Tarihi: 20.03.2024.

Şahin E. (2019). Gastronomi Turizminde Alternatif Bir Ürün: Barbaros Köyü “Çat Kapı Evleri” Uygulaması Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Aydın.

Şen N. ve Silahşör Y. (2018). Gastronomi turizmi kapsamında erzincan ili yiyecek içecek işletmelerinde sunulan yöresel yemekler üzerine bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek.1), 414-429.

Şengül S. ve Türkay O. (2022). Yöresel Mutfak Kavramı. Türkiye‟nin Yöresel Mutfakları 2. Baskı, 1- 24. Detay Yayıncılık, Ankara.

Şimşek G.S. (2023). Kültürel Kimlik Bağlamında Eskişehir Yöresel Mutfağının İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Aydın.

Yurtseven, H. (2011). Sustainable gastronomic tourism in Gokceada (Imbros): Local and Authentic Perspectives. International Journal of Humanities and Social Science, 1(18), 17-26.