Yerel Mutfaklarda Yenilebilir Otlar: Batman Örneği (Edible Herbs in Local Cuisines: The Case of Batman)

Hasan Önal ŞEYHANLIOĞLU; Ramazan CENGİZHAN

doi:10.21325/jotags.2025.1631

Yazarlar

Hasan Önal ŞEYHANLIOĞLU
Ramazan CENGİZHAN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1631

Anahtar Kelimeler:

Yerel mutfak- Yenilebilir otlar- Batman ili

Öz

Araştırmanın amacı, Batman ilindeki yenilebilir otların yeri, mutfaktaki kullanımı ve bu otların neler olduğu hakkında bilgi sahibi olmaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılmıştır. Bu yöntemin kullanılmasındaki maksat konuyla alakalı derinlemesine bilgi sahibi olmaktır. Veriler, Batman ilinde yaşayan 40 yaş ve üzeri yenilebilir otlar üzerine detaylı bilgi sahibi olan bireylerden toplanmıştır. Bu yönüyle araştırmada amaçlı/yargısal örneklem kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analize tabi tutularak belirli temalar çerçevesinde tablolaştırılmıştır. Araştırma sonucunda, 40 çeşit ot türünün olduğu ve bu otların kavurma ve salatalarda ağırlıklı olarak kullanıldığı elde edilmiştir. Ayrıca konuyla ilgili çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Bunlar: Kentte yaklaşık 40 farklı yabani ot türünün bulunması, bu alanda bir ot festivalinin Nisan aylarında düzenlenmesini mümkün kılmaktadır. Mevcut bitki çeşitliliği, kentin bu konuda önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Şehirde yer alan yiyecek içecek işletmelerinin, menülerinde yerel otlara yer vermesinin hem yerel halk hem de vejetaryen/vegan beslenen bireyler tarafından dikkat çekeceği düşünülmektedir.

Referanslar

Aksoy, İ. (2022). Batman Mutfağı. Batman Belediyesi Yayınevi: Batman.

Aladı, H. İ., Satıl, F., & Selvi, S. (2022). Yenilebilir doğal bitkilerin etnobotanik ve gastronomik açıdan değerlendirilmesi: Edremit Körfezi (Balıkesir) örneği. Journal of the Institute of Science and Technology, 12(3), 1375-1385.

Alkan, A., Adıgüzel, F., & Kaya, E. (2017). Batman Kentinde kentsel ısınmanın azaltılmasında yeşil alanların önemi. Coğrafya Dergisi, (34), 62-76.

Altay, V., Keskin, M., & Karahan, F. (2015). An assessment of the plant biodiversity of Mustafa Kemal University Tayfur Sokmen Campus (Hatay-Turkey) for the view of human health. Int J Sci Technol Res, 1(2), 83-103.

Apuhan, A. K., & Beyazkaya, T. (2019). Bingöl’ün yenilebilir yabani bitkilerinin gastronomi turizmine etkisi üzerine bir araştırma. Tourism and Recreation, 1(1), 31-37.

Baysal, K., & Saçılık, M. Y. (2022). Yöresel yemek kültüründen bir miras; Milas tepsi böreği. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 9(90), 2578-2586.

Belli, S., & Uluer, C. (2023). Yenilebilir otların yöresel mutfaklarda kullanım şekilleri: Adıyaman/Besni Örneği. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 6(4), 1558-1567.

Ceylan, F., & Şahingöz, S. A. (2019). Yenilebilir Otlar Tüketim Alışkanlığı: Düziçi Örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(3), 2204-2225.

Coşkun, R., Altunışık, R., Bayraktaroğlu, S. &Yıldırım, E. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Sakarya: Sakarya Kitabevi.

Çelik, S. (2018). Şırnak ilinin gastronomi turizmi potansiyeli. International Journal of Contemporary Tourism Research, 2(2), 41-51.

Çetinkaya, N., & Yıldız, S. (2018). Erzurum’un yenilebilir otları ve yemeklerde kullanım şekillerine yönelik bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek1), 482-503.

Ertaş, F., & Çelik, S. (2024). A Mixed Research on Determining the Edible Wild Herbs (EWH) Consumption of Local People in Şırnak. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(2), 1347-1368.

Karadağ, Ü., & Özer, Ç. (2022). Gastronomi turizmi açısından yenilebilir otların önemi: Ege Bölgesi Örneği. Asya Studies, 6(22), 249-256.

Kaytanlıoğlu, E. H. T., Fakir, H., & Aydemir, A. N. (2021). Onikişubat (Kahramanmaraş) yöresinde gıda olarak tüketilen bazı doğal bitki taksonlarına ait yöresel tarifler. Turkish Journal of Forestry, 22(2), 83-90.

Kurnaz, A., & Babür, T. E. (2018). Flora-fauna ve endemik türlerin ekoturizm ürünü olarak kullanılması: Datça yöresi örneği. Mesleki Bilimler Dergisi (MBD), 7(2), 410-419.

Luczaj, L., Pieroni, A., Tardío, J., Pardo-de-Santayana, M., Sõukand, R., Svanberg, I., & Kalle, R. (2012). Wild food plant use in 21st century Europe: the disappearance of old traditions and the search for new cuisines involving wild edibles. Acta Societatis Botanicorum Poloniae, 81(4), 359-370.

Mutlu, H. (2023). Afyonkarahisar’da yenilebilir yabani otlar ve tüketim biçimleri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(2), 1696-1726.

Özkan, Ç. (2024). Kaz dağları bölgesinde yetişen yenilebilir mantar çeşitleri ve gastronomi turizmi açısından önemi. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 7(1), 43-54.

Sabur, D. G., & Cömert, M. (2024). Perşembe Yaylasının Gastronomi Turizmi Kapsamında Değerlendirilmesi. Journal of Recreation and Tourism Research, 11(4), 50-76.

Sarıca, V., & Özbay, G. (2023). Karadeniz Bölgesi’nin yenilebilir otlarının fonksiyonel gıdalar kapsamında değerlendirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 759-798.

Siminiuc, R., & Tsurcanu, D. (2021). Study of edible spontaneous herbs in the Republic of Moldova for ensuring a sustainable food system. Food and Nutrition Sciences, 703-718.

Spence, C. (2024). Sweet basil: An increasingly popular culinary herb. International Journal of Gastronomy and Food Science, 100927.

Şeyhanlıoğlu, H. Ö. (2023). Cumhuriyet sonrası Türkiye’de sürdürülebilir gastronomiye dair hazırlanan lisansüstü tez çalışmalarının bibliyometrik analizi. Kent Akademisi, 16(Türkiye Cumhuriyetinin 100. Yılı Özel Sayısı), 559-576.

Şeyhanlıoğlu, H. Ö., Duman, H., & Arıca, R. (2023). Türkiye’de yer alan gastronomi müzelerinin tematik analizi. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 4(Özel), 121-142.

Şimşek, A., Durmuş, E. N. İ., & Çakmak, S. D. (2020). Yenilebilir otlar ve yemeklerde kullanım şekilleri: Kastamonu örneği. Tourism and Recreation, 2(1), 8-12.

Şimşek, A., & Güleç, E. (2020). Gastronomi turizmi kapsamında coğrafi işaretli ürün: Elazığ Orciği. Aydın Gastronomy, 4(2), 73-81.

Turan, B., & Yeçtekin, M. (2024). Siverek mutfağında yenilebilir yabani bitkilerin kullanım şekilleri ve gastronomiye katkıları. Journal of Humanities and Tourism Research, 14(3), 469-480.

Yıldırım, H., & Onay, A. (2012). Batman İli Meyveciliğine Genel Bir Bakış. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2), 149-160.