Geleneksel Kahramanmaraş Mutfağı Üzerine Nitel Bir Araştırma (A Qualitative Study on Traditional Kahramanmaraş Cuisine)

Adem ADEMOĞLU

doi:10.21325/jotags.2025.1617

Yazarlar

Adem ADEMOĞLU

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1617

Anahtar Kelimeler:

Kahramanmaraş- Kahramanmaraş yemek kültürü- Gastronomi- Gastronomik miras

Öz

Bu araştırmada, Kahramanmaraş mutfak kültüründe yer alan geleneksel yemek kültürüne ilişkin katılımcıların görüşlerini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Bu çalışmanın araştırma evreni Kahramanmaraş’ta yaşayan kişiler oluştururken örneklemini ise Onikişubat, Dulkadiroğlu, Pazarcık, Göksun, Elbistan ve Afşin ilçelerinde yaşayan 50 yaş ve üzeri 13 kişi oluşturmaktadır. Amaçlı örnekleme tekniğinden kartopu örnekleme tekniğine dayalı olarak araştırmacı tarafından hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, kuşaklar arasında Kahramanmaraş mutfak kültürüne özgü bilgi birikimin genel olarak düşük olduğu; ayrıca nesiller arasında geleneksel yemekleri tanıma ve bu yemekleri yapma konusunda yetersizliklerin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu yiyeceklerin unutulmaması için neler yapılması gerektiği ile ilgili elde edilen bulgularda ise yerel halk, yiyecek içecek üreticileri ve yerel yöneticilerin yapacakları paylaşımlı faaliyetlerin etkin rol oynayacağı ön görülmüştür.

Referanslar

Akbudak, Z., & Turgay, Ö. (2022). Kahramanmaraş’ta üretilen yöresel ve endüstriyel gıdalar. 12. Gıda Mühendisliği Öğrenci Kongresi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa.

Aldıoğlu, A. (2022). Sumak ekşi akıtı ve Kahramanmaraş mutfağında kullanımı. Aydın Gastronomy, 6(1), 39-49.

Altun, İ. (2015). Kahramanmaraş-Elbistan’da geleneksel olarak yapılan tarhana ve tarhana çorbası. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 45-49.

Bessiere, J., & Tibere, L. (2013). Traditional food and tourism: French tourist experience and food heritage in rural spaces. Journal of the Science of Food and Agriculture, 93(14), 3420-3425.

Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni- Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. (Çev.: S. B. Demir). Ankara: Eğiten Kitap.

Çavuş, A., Türkmendağ, Z., & Güldoğan, K. (2018). Turistik bir ürün olan Maraş dondurmasının dondurma üreticileri tarafından değerlendirilmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 354-364. https://doi.org/.33905/bseusbed.482899

Çelik, M., & Özkaya, F. D. (2022). Sumak ekşisi akıtı ve Kahramanmaraş mutfağında kullanımı, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(3), 987-995, https://doi.org/10.33083/joghat.2022.180.

Dayısoylu, K. T., Yörükoğlu, T., & Ançel, T. (2017). Kahramanmaraş’ın coğrafi işaretli ürünleri ve ilin potansiyel durumu. KSÜ Doğa Bilimler Dergisi, 20(1), 80-88. https://doi.org/10,18016/ksujns.14147.

Demirgül, F. (2018). Çadırdan Saraya Türk Mutfağı. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 105-125.

Eker, F. (2013). Kahramanmaraş’ın tarihi coğrafyasına bir bakış. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 25-38.

Gök, S. A., Sezgin, A. C., & Yıldırım, F. (2017). Gastronomi alanında Maraş tarhanasının değerlendirilmesi. Aydın Gastronomy, 1(1), 61-70.

Gül, M. (2022). Kahramanmaraş tematik mutfak müzesi ve dondurma müzesinin gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesi. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 312-334. https://doi.org/10.31463/aicusbed.1085409.

Güldemir, O., & Işık, N. (2011). Nevşehir Mutfak Kültürü ve Yemekleri. 1. Uluslararası Nevşehir Tarih ve Kültür Sempozyumu, 6, 16-19.

Gürbüz, M. (2014). Kahramanmaraş İlinin Coğrafi Özellikleri. İçinde Doğan, O., Avcı, R., & Yakar, S. (Ed.), Akdeniz'in Altın Kenti Kahramanmaraş (ss. 95-122). Kahramanmaraş: Kahramanmaraş İl kültür ve Turizm Yayınları.

Gürbüz, S., & Şahin, F. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. - Felsefe, Yöntem, Analiz. Ankara: Seçkin Yayınları.

Kadığolu Çevik, N. (1997). Türk Mutfağının Akdeniz Mutfak Kültürünün Genel Özellikleri Yönünden Değerlendirilmesinin Önemi. V. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi, 194-199.

Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2024). https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-151915/yoresel-mutfak.html (Erişim Tarihi: 20.09.2024).

Kahramanmaraş Valiliği (2024). http://www.kahramanmaras.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 23.09.2024).

Karademir, N., Sandal, E. K., & Urhan, F. B. (2018). Kahramanmaraş’ta turizm algısı. Doğu Coğrafya Dergisi, 23(39), 45-64. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.417212.

Kargiglioğlu, Ş. (2020). Kahramanmaraş İlinin Gastronomi Turizmi Potansiyeli. İçinde Karaçar, E. (Ed.), Turizm Alanında Güncel Konular ve Araştırmalar (ss. 131-148). Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları.

Kaya, E., Karabekmez Erdem, T., & Tekin, F. B. (2017). Maraş Dondurması üretimi ve üretilen dondurmanın fizikokimyasal niteliklerinin belirlenmesi. Caucasian Journal of Science, 45-56.

Kaya, M., & Seçim, Y. (2020). Maraş tarhanası ve gelişim süreci. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(55), 1618-1628.

Kırmızıkuşak, D. (2022). Kahramanmaraş ilinin gastronomi turizmine ilişkin bir SWOT analizi çalışması. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(4), 1315-1336.

Kızıldemir, Ö., Öztürk, E., & Sarıışık, M. (2014). Türk Mutfak Kültürünün Tarihsel Gelişiminde Yaşanan Değişimler. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(3), 191-210.

Kim, Y. G., Eves, A., & Scarles, C. (2009). Building a Model of Local Food Consumption on Trips and Holidays: A Grounded Theory Approach. International Journal of Hospitality Management, 28/3, 423-431.

Koç, K. (2009). Tarih boyunca Maraş Şehri’nin gelişmesini etkileyen faktörler. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 312-326.

Küpelikılıç, S. (2013). Kahramanmaraş Mutfak Kültürü ve Yöresel Lezzetler. Kahramanmaraş: Noya Medya.

Küpelikılıç, S., Hösükoğlu, F., & Ünal, A. C. (2013). Kahramanmaraş Mutfak Kültürü ve Yöresel Lezzetler. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Ticaret Borsası.

Merriam, S. B. (2018). Nitel Araştırma- Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber. (Çev.: S. Turan). Ankara: Nobel Yayınları.

Patton, M. Q. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri. (Çev.: M. Bütün ve S.B. Demir). Ankara: Pegem Akademi.

Polat, M. (2020). Yöresel yemek imajının destinasyon tercihine etkisi. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 183-194. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.712430.

Pratt, S., Suntikul, W., & Agyeiwaah, E. (2020). Determining the attributes of gastronomic tourism experience: Applying impact‐range performance and asymmetry analyses. International Journal of Tourism Research, 22(5): 564-581.

Seo, S., Kim, O. Y., Oh, S., & Yun, N. (2013). Influence of informational and experiential familiarity on image of local foods. International Journal of Hospitality Management, 34, 295-308.

Serçek, G. Ö., & Serçek, S. (2015). Destinasyon markalaşmasında gastronomi turizmin yeri ve önemi. Journal of Tourism Theory and Research Online, 1(1), 22–40. https://doi.org/10.24288/jttr.202819.

Şengül, S., & Türkay, O. (2016). Akdeniz mutfak kültürünün gastronomi turizmi bağlamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 86-99. https://doi.org/10,21325/jotags.2016.24.

Titirinli, D., Sezgin, M., & Karakız, C. (2020). Yöresel Yemeklerin Otel İşletmelerinin Menülerinde Yer Alma Durumu: Kahramanmaraş İlinde Bir Araştırma. İçinde Erdal, O., Kandemir, M., Koparan, Y., & Karakız, C. (Ed.), Kahramanmaraş Araştırmaları 1 (ss. 283-290). Konya: Palet Yayınları.

Türk Patent ve Marka Kurumu (2024). https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=46 (Erişim Tarihi: 20.08.2024).

Yayla, Ö., & Aktaş, S. G. (2017). Türk mutfağında lezzet bölgelerinin belirlenmesi: Adana-Osmaniye-Kahramanmaraş Örneği. The First International Congress on Future of Tourism: Innovation, Entrepreneurship and Sustainability, Futourism 2017, 28-30.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.

Yılmazoğlu, H. İ. (2014). Kahramanmaraş’ın Mutfak ve Beslenme Kültürü. İçinde Doğan, O., Avcı, R., & Yakar, S. (Ed.), Akdeniz’in Altın Kenti Kahramanmaraş, (ss. 268-299). T.C. Kahramanmaraş Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.