Dünya Mirası Alanlarının İklim Değişikliği Uyum Kapasitelerinin Geliştirilmesinde Sürdürülebilir Turizmin Rolüne Yönelik Bibliyometrik Analiz

Ayşe Selin DÜLGER; Selma MEYDAN UYGUR

doi:10.21325/jotags.2025.1598

Yazarlar

Ayşe Selin DÜLGER
Selma MEYDAN UYGUR

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1598

Anahtar Kelimeler:

Dünya mirası- İklim değişikliği- Sürdürülebilir turizm- Uyum kapasitesi

Öz

Her yıl çok sayıda ziyaretçiyi ağırlayan dünya mirası alanları zamanla iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine daha fazla maruz kalabilmektedirler. Bu noktada, dünya mirası alanlarının iklim değişikliği uyum kapasitelerinin geliştirilmesi açısından sürdürülebilir turizmin benimsenmesi ve uygulanması çok önemlidir. Bu araştırma, iklim değişikliğinin dünya mirası alanları üzerindeki etkileri ve dünya mirası alanlarının iklim değişikliği uyum kapasiteleri ile ilgili literatürdeki mevcut durumu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında temel eğilimler, bilgi boşlukları ve araştırma eksiklikleri bibliyometrik analiz yöntemiyle ortaya konmuştur. Araştırma, 2002-2024 yılları arasında "Web of Science" veri tabanında yayımlanan 248 akademik dokümanı kapsamaktadır. Verilerin analizinde VOSviewer programı ile R Studio programının "Biblioshiny" uzantısı kullanılmış, ortak yazarlık bağlantıları, ülkeler arası iş birliği ağları ve tematik eğilimler gibi çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Veri analizi sonucu elde edilen bulgular, iklim değişikliği uyumu, koruma, yönetim ve sürdürülebilirlik konularının 2020 yılı sonrasında ön plana çıkmaya başladığını ve henüz yetersiz olduklarını göstermektedir. Dünya mirası ve sürdürülebilir turizm konularının iklim değişikliği uyumu/uyum kapasitesi bağlamında ele alındığı çalışma sayısı ise sadece 4’tür. Bu sonuç, dünya miras alanlarının uyum kapasitesinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir turizm ilişkisi konusunda literatürde önemli bir boşluk olduğunu göstermektedir.

Referanslar

Ab Rashid, M. F. (2023). How to conduct a bibliometric analysis using R packages: a comprehensive guidelines. Journal of Tourism, Hospitality and Culinary Arts, 15(1), 24-39.

Adger, W. N., & Kelly, P. M. (1999). Social vulnerability to climate change and the architecture of entitlements. Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change, 4, 253-266.

Agrawal, A., & Perrin, N. (2009). Climate adaptation, local institutions and rural livelihoods. Adapting To Climate Change: Thresholds, Values, Governance, 350-367.

Al-Halbouni, D., AlRabayah, O., Nakath, D., & Rüpke, L. (2022). A vision on a UNESCO global geopark at the Southeastern dead sea in Jordan—How natural hazards may offer geotourism opportunities. Land, 11(4), 553.

Argyroudis, S. A., Mitoulis, S. A., Chatzi, E., Baker, J. W., Brilakis, I., Gkoumas, K., ... & Linkov, I. (2022). Digital technologies can enhance climate resilience of critical infrastructure. Climate Risk Management, 35, 100387.

Ateşci, Ö., & Dirik, D. (2024). Dönüşümcü Liderlik İle Yenilikçi İş Davranışı İlişkisi Üzerine Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(4), 2218-2236.

Brooks, N., & Adger, W. N. (2005). Assessing and enhancing adaptive capacity. Adaptation Policy Frameworks for Climate Change: Developing Strategies, Policies and Measures, 165-181.

Brooks, N., Adger, W. N., & Kelly, P. M. (2005). The determinants of vulnerability and adaptive capacity at the national level and the implications for adaptation. Global Environmental Change, 15(2), 151-163.

Bulkeley, H., & Kern, K. (2006). Local government and the governing of climate change in Germany and the UK. Urban Studies, 43(12), 2237-2259.

Burbano, D. V., & Meredith, T. C. (2021). Effects of tourism growth in a UNESCO World Heritage Site: Resource-based livelihood diversification in the Galapagos Islands, Ecuador. Journal of Sustainable Tourism, 29(8), 1270-1289.

Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296.

Drennan, L., & Rasheed, A. (2020). Determinants of adaptive capacity for climate change adaptation: Considerations for regional Victoria. Griffith University, Brisbane.

Fankhauser, S., & McDermott, T. K. (2014). Understanding the adaptation deficit: why are poor countries more vulnerable to climate events than rich countries?. Global Environmental Change, 27, 9-18.

Fankhauser, S., Tol, R. S., & Pearce, D. W. (1997). The aggregation of climate change damages: a welfare theoretic approach. Environmental and Resource Economics, 10, 249-266.

Fresneda Fuentes, S., de Fuentes Ruíz, P., & Lobo Gallardo, A. (2020). Sustainable management of cultural heritage sites: a model suggestion. Cuadernos de Turismo, nº 46, 599-603.

Garrick, D. E., Schlager, E., De Stefano, L., & Villamayor‐Tomas, S. (2018). Managing the cascading risks of droughts: Institutional adaptation in transboundary river basins. Earth's Future, 6(6), 809-827.

Glick, P., Chmura, H., & Stein, B. A. (2011). Moving the Conservation Goalposts: a review of climate change adaptation literature. National Wildlife Federation, pp25.

Hall, C. M. (2016). Heritage, heritage tourism and climate change. Journal of Heritage Tourism, 11(1), 1-9.

Hambrecht, G., & Rockman, M. (2017). International approaches to climate change and cultural heritage. American Antiquity, 82(4), 627-641.

IPCC (2021). Determinants of Adaptive Capacity. https://archive.ipcc.ch/ipccreports/tar/wg2/index.php?idp=651#:~:text=From%20this%20literature%2C%20it%20is,infrastructure%2C%20institutions%2C%20and%20equity. (Erişim tarihi: 28.11.2024).

Jigyasu, R. (2019). Managing cultural heritage in the face of climate change. Journal of International Affairs, 73(1), 87-100.

Kelly, K. M. (2017). Paradigm shifts in energy: examining the impact of ideas on the implementation of low-carbon policies in the EU and the US (Doctoral dissertation, University of Nottingham).

Khan, M. A., Pattnaik, D., Ashraf, R., Ali, I., Kumar, S., & Donthu, N. (2021). Value of special issues in the journal of business research: A bibliometric analysis. Journal of Business Research, 125, 295-313.

Khoshroo, M., & Talari, M. (2023). Scientific mapping of digital transformation strategy research studies in the Industry 4.0: a bibliometric analysis. Nankai Business Review International, 14(1), 3-34.

Lafrenz Samuels, K., & Platts, E. J. (2020). An ecolabel for the world heritage brand? Developing a climate communication recognition scheme for heritage sites. Climate, 8(3), 38.

Marzeion, B., & Levermann, A. (2014). Loss of cultural world heritage and currently inhabited places to sea-level rise. Environmental Research Letters, 9(3), 034001.

OECD (2024). Infrastructure for a Climate-Resilient Future. https://www.oecd.org/en/publications/infrastructure-for-a-climate-resilient-future_a74a45b0-en.html (Erişim Tarihi: 03.01.2025).

Pritchard, R. D. (1990). Measuring and İmproving Organizational Productivity: A Practical Guide. Praeger publishers.

Reimann, L., Vafeidis, A. T., Brown, S., Hinkel, J., & Tol, R. S. (2018). Mediterranean UNESCO World Heritage at risk from coastal flooding and erosion due to sea-level rise. Nature Communications, 9(1), 4161.

Sesana, E., Gagnon, A. S., Ciantelli, C., Cassar, J., & Hughes, J. J. (2021). Climate change impacts on cultural heritage: A literature review. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 12(4), e710.

Seyhan, F., Özzeybek Taş, M. (2021). Sağlık Turizmi Konusunda Yapılan Çalışmaların “R Tabanlı” Bibliyometrix Analizi. Social Sciences Studies Journal, 7(81), 1569–1586.

Smit, B., & Pilifosova, O. (2003). From adaptation to adaptive capacity and vulnerability reduction. In Climate Change, Adaptive Capacity and Development (pp. 9-28).

Smith, P., & Olesen, J. E. (2010). Synergies between the mitigation of, and adaptation to, climate change in agriculture. The Journal of Agricultural Science, 148(5), 543-552.

Şıvgın, B., & Afacan, S. (2020). İklim krizi ile küresel ve bireysel mücadeleye yönelik bir çalışma: Greta Thunberg örneği. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 1(2), 141-158.

Tan, J. (2014). Social Infrastructure And Climate Change: Promoting a lifestyle of altruism and resilience through social connections in the built environment. Trans-National Mega ProjectS Conference. https://www.researchgate.net/publication/275488140_SOCIAL_INFRASTRUCTURE_AND_CLIMATE_CHANGE_Promoting_a_lifestyle_of_altruism_and_resilience_through_social_connections_in_the_built_environment/link/553dd72a0cf2c415bb0f7a7d/download?_tp=eyJjb250ZXh0Ijp7ImZpcnN0UGFnZSI6InB1YmxpY2F0aW9uIiwicGFnZSI6InB1YmxpY2F0aW9uIn19 (Erişim Tarihi: 07.11.2024).

Tehseen, S., Hossain, S. M., Ong, K. Y., & Andrews, E. (2024). Sustainable Tourism in a Changing Climate: Balancing Growth and Environmental Responsibility. In The Need for Sustainable Tourism in an Era of Global Climate Change: Pathway to a Greener Future (pp. 69-94). Emerald Publishing Limited.

UNESCO (2011). World Heritage Capacity Building Strategy. https://whc.unesco.org/en/compendium/279 (Erişim Tarihi: 16.11.2024).

UNESCO (2024). List of factors affecting the properties. https://whc.unesco.org/en/factors/ (Erişim Tarihi: 16.12.2024).

UNESCO Dünya Mirası Merkezi (2024a). Climate Change and World Heritage. https://whc.unesco.org/en/climatechange/ (Erişim Tarihi: 14.12.2024).

UNESCO Dünya Mirası Merkezi (2024b). Sustainable Tourism. UNESCO World Heritage and Sustainable Tourism Programme. https://whc.unesco.org/en/tourism/ (Erişim Tarihi: 14.12.2024).

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu (2024). https://www.unesco.org.tr/Pages/1904/1358/%C4%B0klim-De%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fi-ve-D%C3%BCnya-Miras%C4%B1 (Erişim Tarihi: 16.11.2024).

Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2023). VOSviewer manual. Manual for VOSviewer version, 1.6.19.