Otel İşletmelerinde Yıldırma ve İşe Yabancılaşmanın Sanal Kaytarma Davranışına Etkisinde Psikolojik Sözleşme İhlali Algısının Aracılık Rolü (The Mediator Role of Psychological Agreement Violation Perception in the Effects of Mobbing and Alienation in Hotels on Cyberloafing)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2018.296Anahtar Kelimeler:
Yıldırma- İşe yabancılaşma- Psikolojik sözleşme ihlali- Sanal kaytarmaÖz
Sanal kaytarma davranışı belirli bir düzeyin üzerinde sergileniyor ise üretkenlik karşıtı sapkın davranışlar arasında gösterilmektedir. Otel işletmeleri müşterilerine sundukları hizmet gereği, çalışanlar için sanal kaytarmaya uygun ortamlar barındırmaktadır. Sanal kaytarma davranışını sadece denetim sistemleri veya kontrol mekanizmaları ile engellemek mümkün değildir. Dolayısıyla işgörenleri sanal kaytarma davranışına iten örgütsel nedenleri ortaya koymak önemlidir. Bu nedenle bu araştırmada yıldırma ve işe yabancılaşmanın sanal kaytarma davranışına etkisinin ölçülmesi ve bu etkide psikolojik sözleşme ihlali algısının aracı rol oynayıp oynamadığının ortaya konması amaçlanmaktadır. Otel işletmelerinden anket aracılığıyla toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modellemesinde test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre ilk olarak, yıldırma ve işe yabancılaşmanın hem psikolojik sözleşme ihlali algısını hem de önemli-önemsiz sanal kaytarmayı anlamlı ve olumlu olarak etkilediği tespit edilmiştir. İkinci olarak psikolojik sözleşme ihlali algısının önemsiz sanal kaytarma davranışını anlamlı ve olumlu olarak etkilediği tespit edilirken, önemli sanal kaytarma davranışını anlamlı olarak etkilemediği tespit edilmiştir. Üçüncü olarak ise psikolojik sözleşme ihlali algısının aracılık rolüne bakıldığında yıldırma ve işe yabancılaşma ile önemsiz sanal kaytarma davranışı ilişkisinde aracılık rolü olduğu görülmektedir. Son olarak önemli sanal kaytarma davranışında ise psikolojik sözleşme ihlalinin aracılık rolüne rastlanmamıştır.
Referanslar
Ankony R.C. ve Kelley T.M., (1999). The Impact of Perceived Alienation on Police Officers’ Sende of Mastery and Subsequent Motivation for Proactive Enforcement. Policing: An International Journal of Police Strategies & Management, 22(2), 120-134.
Arain, G. A., Hameed, I., Farooq, O. (2012). Integrating Workplace Affect with Psychological Contract Breach and Employees’s Attitudes. Global Business and Organizational Excellence, 31(6), 50-62.
Babadağ M., (2018). The Effect of Work Alienation on Cyberloafing Behavior. Balıkesir University the Journal of Social Sciences Institute Volume: 21 - Issue: 39, ss. 207-239.
Baron, R. M., Kenny, D. A. (1986). The Moderator-Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: Conceptual, Strategic and Statistical Considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173- 1182.
Belli E., (2014). Gençlik Hizmetleri Ve Spor İl Müdürlüklerinde Çalışan Personelin Mobbing Düzeylerinin Araştırılması Ve Örgütsel Bağlılık Yönünden Değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, s.31.
Blanchart, Anita L. ve Christine A. Henle, (2008). Correlates of Different Forms of Cyberloafing: The Role of Norms and External Locus of Control. Computers in Human Behavior, 24, 1067–1084.
Crawford, N., (1997). Bullying At Work: A Psychoanalytic Perspective. Journal of Community and Applied Social Psychology, 7, 219–225.
Davenport, N., R. Distler S. and G. Pursel E. (2003). Mobbing İş Yerinde Duygusal Taciz. Birinci Basım, İngilizceden Çeviren: Osman Cem Önertoy. İstanbul: Sistem Yayıncılık, 3:157.
Davidov Y., (1997). Özgürlük ve Yabancılaşma. 2. Baskı, Çev. Sargut Sölçün, Bilim ve Sosyalizm Yayınları, Ankara.
Ekinci O., (2017). Bilim Sosyolojisi Bağlamında Uzayın Sanallaşması: Siber Uzay. Felsefelogos, yıl:21, sayı:65, ss.29-42.
Garrett, R. K., ve Danziger, J. N. (2008). On Cyberslacking: Workplace Status and Personal Internet Use at Work. CyberPsychology & Behavior, 11, 287 – 292.
Hirschfeld, R., ve Field, H., (2000). Work Centrality and Work Alienation: Distinct Aspects of a General Commitment to Work. Journal of Organizational Behavior, 21(7), s. 789-800.
Kaplan M. ve Çetinkaya A.Ş. (2014). Sanal Kaytarma ve Demografik Özellikler Açısından Farklılıklar: Otel İşletmelerinde Bir Araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 25, Sayı 1, Bahar: 26 – 34.
Karabey Canan N., Kayapalı Yıldırım Seda (2016). Bireysel Farklılıklar İle Psikolojik Sözleşme İhlali Arasındaki İlişkide Üstün Desteğinin Aracılık Rolü. Journal of Business Research Turk, Cilt 8(1), s.1-18.
Kurtulmuş, M. ve Yiğit, B. (2016). İşe Yabancılaşmanın Öğretmenlerin İşten Ayrılma Niyetine Etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 860-871.
Levinson, H., C. Price, K. Munden, H. Mandl, C. Solley (1962), Management and MentalHealth. Cambridge, MA: Harvard UniversityPress.
Leymann, H. (1990). Mobbing and Psychological Terror At Workplaces. Violence and Victims, 5, 119-126.
Leymann, H. (1996). The Content and Development of Mobbing At Work. European Journal of Work and Organizational Psychology, 5, 165–184.
Liberman, B., Seidman, G., McKenna, K. ve Buffardi, L. (2011). Employee Job Attitudes and Organizational Characteristics as Predictors of Cyberloafing. Computers in Human Behavior, 27 (6), 2192-2199.
Lim, V.K.G. (2002). The IT Way of Loafing on the Job: Cyberloafing, Neutralizing and Organizational Justice. Journal of Organizational Behavior, 23, 675-694.
Marx K. (2013). Yabancılaşma. 5. Baskı, Derleme Erdost Barışta, Sol Yayınları, Ankara.
Matthiesen, S.B. (2006). Bullying At Work Antecedents and Outcomes. Unpublished Doctoral Dissertation, University of Bergen, Norway.
Morrison, E. W. ve Robinson, S. L., (1997). When Employees Feel Betrayed: A Model Of How Psychologıcal Contract Violation Develops. Academy of Management Review, 22(1), ss. 226-256.
Nair, N. ve Vohra, N. (2009). Developing a new measure of work alienation. Journal of Workplace Rights, 14 (3), 293-309.
Naktiyok A., Yanık O. ve Timuroğlu M.K., (2017). Yıldırmaya Maruz Kalan Çalışanların Agresif Tepkileri: Bireysel ve Çalışma Hayatına İlşkin Farklılıklar. Amme İdaresi Dergisi, Cilt 50, Sayı 1, ss. 117-177.
Naktiyok S., ve İşcan Ö.F. (2014). Çalışanların Örgüte Olan Bağlılıklarında Bir Öncül Olarak Örgütsel Öğrenmenin Rolü. Kafkas Üniversitesi İİBF Dergisi, 5,7.
Niaei, M., Peidaei, M. M., Nasiripour, A. A. (2014). The Relation Between Staff Cyberloafing and Organizational Commitment in Organization of Environmental Protection. Kuwait Chapter of Arabian Journal of Business and Management Review, 3 (7), 59-71.
Özbek, M.F. (2011). Örgüt İçerisindeki Güven ve İşe Yabancılaşma İlişkisinde Örgüte Uyum Sağlamanın Aracı Rolü. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 16(1), s. 151-168.
Rayner, C. (1997). The Incidence of Workplace Bullying. Journal of Community and AppliedSocial Psychology, 7, 199-208.
Suazo, M., Turnley, M., Mai-Dalton, R. (2005). Antecedents of Psychological Contract Breach: The Role of Similarity and Leader-Member Exchange, Academy of Management Annual Meeting Proceedings, 5-10 August, Honolulu, Hawai’i.
Şen E., Tozlu E., Ateşoğlu H., Özdemir A., (2016). The Effects of Work Stress On Cyberloafing Behavior in Higher Education Institutions, Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, Volume:S1: 523-535.
Turunç, Ö., Çelik, M. (2010). Çalışanların Algıladıkları Örgütsel Destek ve İş Stresinin Örgütsel Özdeşleşme ve İş Performansına Etkisi. Yönetim ve Ekonomi, 17(2), 183-206.
Walker, A. ve Hutton, D. M. (2006). The Application of the Psychological Contract to Workplace Safety. Journal of Safety Research, 37(5), 433-441.
Yıldız H., Yıldız B. ve Ateş H., (2015). Sanal Kaytarma Davranışlarının Sergilenmesinde Örgütsel Adalet Algısının Rolü Var Mıdır? Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi / Cilt: X Sayı: II, ss. 55-66.
Yüksel M. ve Tunçsiper B. (2011). The Relationship Between Mobbing and Organizational Commitment in Workplace. International Review of Management and Marketing, Vol. 1, No.3, 54-64.
Zapf, D. (1999). Organisational, Work Group Related and Personal Causes of Mobbing/Bullying At Work. International Journal of Manpower, 20, 70-85.
Zhao H., Sandy J.W., Brian C.G., Jesus B., (2007). The Impact of Psychological Contract Breach on Work‐Related Outcomes: A Meta‐Analysis. Personnel Psychology, v:60, 647–680.
http://www.surveysystem.com/sscalc.htm, Erişim Tarihi: 02.09.2018.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
