Avrupa Birliğinde Coğrafi İşaretler ve Türkiye’nin Mevcut Durumu (Geographical Indications in The European Union and the Current Situation of Turkey)

Salim İBİŞ

doi:10.21325/jotags.2025.1572

Yazarlar

Salim İBİŞ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1572

Anahtar Kelimeler:

Turizm- Coğrafi işaret- AB Coğrafi işaretler

Öz

Coğrafi işaretli ürünler; yerel kültürel mirasın korunmasında kritik bir rol oynamanın yanı sıra, bölgesel ekonomik kalkınmaya önemli katkılar sunmakta, destinasyonların tanıtımında etkili bir araç olarak işlev görmekte, turistik cazibe unsuru oluşturmakta ve hem üreticilerin hem de tüketicilerin haklarının korunmasını sağlamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Avrupa Birliğindeki coğrafi işaretli ürünlerin uluslararası düzeyini tespit ederek Türkiye’nin bu konudaki mevcut durumunu değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda eAmbrosia veri tabanından elde edilen veriler içerik analizi yönteminden faydalanılarak analiz edilmiştir. Coğrafi işaretli ürünler ülkelere, ürün gruplarına, coğrafi işaret türlerine göre sınıflandırılarak açıklanmış benzer şekilde Türkiye’nin mevcut durumu ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda, bugüne kadar AB’ye toplam 3909 başvuru yapıldığı, bunları %91’i AB üyesi ülkeler tarafından gerçekleştirildiği, en fazla başvuru yapan ülkenin İtalya olduğu, toplam başvuruların %48’i gıda, %44’ü şarap, %8’i alkollü içeceklerden oluştuğu, Türkiye’nin toplam 85 başvurusu ve 23 coğrafi işareti tescillenmiş ürünü bulunduğu, Türkiye’nin toplam coğrafi başvuruların %2’sini oluşturduğu tespit edilmiştir.

Referanslar

Alparslan, Ö. S., & Demirbaş, N. (2019). Avrupa Birliği ve Türkiye’de bal üretim ve ticareti açısından coğrafi işaret uygulamalarının değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 29(3), 526-538. doi:10.29133/yyutbd.547413

Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2012). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı. Sakarya: Sakarya Kitabevi

Borg, E. A. (2013). Collective brand strategy, entrepreneurship, and regional growth: the role of a Protected Designation of Origin (PDO). Journal of World Economic Research, 2, 26-38. https://doi.org/10.11648/j.jwer.20130203.11

Bowen, S., & Zapata, A. V. (2009). Geographical indications, terroir, and socioeconomic and ecological sustainability: The case of tequila. Journal of Rural Studies, 25(1), 108-119. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2008.07.003

Bredahl, L. (2001). Determinants of consumer attitudes and purchase intentions with regard to genetically modified foods: results of a cross-national survey. Journal of Consumer Policy, 24, 23-61. https://doi.org/10.1023/A:1010950406128

Chilla, T., Fink, B., Balling, R., Reitmeier, S., & Schober, K. (2020). The EU food label protected geographical indication: Economic implications and their spatial dimension. Sustainability, 12, 5503. https://doi.org/10.3390/su12145503

Commission, E. (2019). Study on economic value of EU quality schemes, geographical indications (GI) and traditional specialities guaranteed (TSG). Brussels: European Commission.

Çekiç, İ., Bulut, Z., & Oğan, Y. (2023). Coğrafi işaretli ürünlere ilişkin yerli turist tutumları üzerine bir inceleme, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 242-255. https://doi.org/10.22466/acuusbd.1296449

Dafni, Z. L. F. (2023). Greek consumers attitudes and motivations against PDO/PGI Agrifoods. Brazilian Journal of Science, 2(9), 76-86. https://doi.org/10.14295/bjs.v2i9.367

Diana Farinha, H. F., Nunes, C., & Hélia Sales, R. P. (2023). Bioactive compounds of Portuguese fruits with PDO and PGI. Foods, 12, 2-26. doi.org/10.3390/foods12162994

Dias, C., & Mendes, L. (2018). Protected Designation of Origin (PDO), Protected Geographical Indication (PGI) and Traditional Speciality Guaranteed (TSG): A bibiliometric analysis. Food Research International, 103, 492-508. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2017.09.059

Doğan, B. (2015). Coğrafi işaret korumasının gelişmekte olan ülkeler için önemi. NWSA-Social Sciences, 10(2), 58-75.

Dora, M., Kumar, M., Goubergen, D. V., Molnar, A., & Gellynck, X. (2013). Operational performance and critical success factors of lean manufacturing in European food processing SME. Trends in Food Science and Technology, 31(2), 156-164. doi: 10.1016/j.tifs.2013.03.002.

EAmbrosia (2024, 07. 29). https://ec.europa.eu/agriculture/eambrosia/geographical-indications-register/

Europan Commission. (2024, 07 29). https://agriculture.ec.europa.eu/farming/geographical-indications-and-quality-schemes/geographical-indications-and-quality-schemes-explained_en

Europena Commission. (2024, 07 29). https://agriculture.ec.europa.eu/news/protecting-local-food-and-drinks-3-500-geographical-indications-registered-2023-02-23_en

FAO. (2019). Geographical Indications for sustainable food systems. Preserving and promoting agricultural and food heritage. Food and Agriculture Organization of the United Nations.

FAO. (2024, 07 29). FAO. Food and Agriculture Organization of the United Nations: http://www.fao.org/3/ca5693en/ca5693en.pdf

Fernández-Ferrín, P., Bande, B., Galán-Ladero, M. M., Martín-Consuegra, D., Díaz, E., & Castro-González, S. (2019). Geographical indication food products and ethnocentric tendencies: The importance of proximity, tradition, and ethnicity. Journal of Cleaner Production, 241(20), 118-210. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118210

Fotopoulos, C., & Krystallis, A. (2003). Quality labels as a marketing advantage: The case of the “PDO Zagora” apples in the Greek market. European Journal of Marketing, 37, 1350-1374. https://doi.org/10.1108/03090560310487149

Grunert, K. G., & Aachmann, K. (2016). Consumer reactions to the use of EU quality labels on food products: A review of the literature. Food Control, 59, 178-187. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2015.05.021

Hajdukiewicz, A. (2014). European Union agri-food quality schemes for the protection and promotion of geographical indications and traditional specialities: an economic perspective. Folia Horticulturae, 26(1), 3-17. https://doi.org/10.2478/fhort-2014-0001

Herrera, C. F. (2011). Consequences of consumer trust in PDO food products: the role of familiarity. Journal of Product and Brand Management, 20, 282-296. https://doi.org/10.1108/10610421111148306

Iotti, M., Ferri, G., & Bonazzi, F. (2024). Financial ratios, credit risk and business strategy: Application to the PDO Parma ham sector in single production and non-single production firms. Journal of Agriculture and Food Research, 16, 101-122. https://doi.org/10.1016/j.jafr.2024.101122

Karademir, N. (2021). Türkiye'de Avrupa Birliği tescilli coğrafi işaretli ürünlerin ekonomik kalkınma kapsamında değerlendirilmesi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(41), 1164-1183. http://dx.doi.org/10.31589/JOSHAS.664

Krippendorff, K. (1980). Content Analysis: An Introduction to is Methodology, Sage, Beverly Hills.

Marie-Vivien, D., & Biénabe, E. (2017). The Multifaceted Role of the State in the Protection of Geographical Indications: A Worldwide Review. World Development, 98, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2017.04.035

Marsden, T. B. (2000). Food supply chain approaches: exploring their role in rural development. Sociologia Ruralis, 40(4), 424-438.

Menozzi, D., Giraud, G., Saïdi, M., & Yeh, C.-H. (2021). Choice drivers for quality-labelled food: A cross-cultural comparison on PDO cheese. Foods, 10, 2-17. doi.org/10.3390/foods10061176

Mevzuat.gov.tr. (2024, 07 29). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6769.pdf

Murdoch, J. M. (2000). Quality, nature, and embeddedness: Some theoretical considerations in the context of the food sector. Economic Geography, 76, 107-125.

Olgun, F. A., & Sevilmiş, G. (2017). Uluslararası düzeyde coğrafi işaretler, yaratılan ekonomik değer ve türkiye'deki sistemin değerlendirilmesi. Turkish Journal of Agricultural Economics, 23(2), 205-213. doi:10.24181/tarekoder.364953

Parrott, N., Wilson, N., & Murdoch, J. (2002). Spatializing quality: regional protection and the alternative geography of food. European Urban and Regional Studies, 9(3), 241-261. https://doi.org/10.1177/096977640200900304

Renting, H. M. (2003). Understanding alternative food networks: exploring the role of short food supply chains in rural development. Environment and planning A, 35(3), 393-411.

Savelli, E., Bravi, L., Francioni, B., Murmura, F., & Pencarelli, T. (2021). PDO labels and food preferences: results from a sensory analysis. British Food Journal, 123(3), 1170-1189. doi:10.1108/BFJ-05-2020-0435

Southey, F. (2024, 07 29). Food Navigator: https://www.foodnavigator.com/Article/2020/04/22/ Geographical-Indications-worth-a-mouth-watering-75-billion-study

Stein, A. J., & Santini, F. (2022). The sustainability of “local” food: a review for policy-makers. Review of Agricultural, Food and Environmental Studies, 103, 77-89. https://doi.org/10.1007/s41130-021-00148-w

Török, Á., Jantyik, L., Maró, Z. M., & Moir, H. V. (2020). Understanding the real-world ımpact of geographical ındications: a critical review of the empirical economic literature. Sustainability, 12, 2-24.

Türk Patent ve Marka Kurumu. (2021). Türk Patent ve Marka Kurumu: https://ci.turkpatent.gov.tr/uploads/files/CI_AB_Tescil_Egitim_Seti_kitapcik.pdf

Van der Ploeg, J. D. (2000). Rural development: from practices and policies towards theory. Sociologia Ruralis, 40, 391-408. https://doi.org/10.1111/1467-9523.00156

Vecchio, R. &. (2011). The role of PDO/PGI labelling in Italian consumers’ food choices. Agricultural Economics Review, 12, 80-98.