Coğrafi Bilgi Sistemleri Destekli Turizm Rota Planlaması: Nevşehir İli Örneği (Geographic Information Systems-Based Tourism Route Planning: The Case of Nevşehir Province)

Fatih SUCU; Şenay MANTAŞ

doi:10.21325/jotags.2025.1568

Yazarlar

Fatih SUCU
Şenay MANTAŞ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1568

Anahtar Kelimeler:

Nevşehir- Turizm rotaları- Sürdürülebilir turizm- Mekânsal analiz- Coğrafi Bilgi Sistemleri

Öz

Nevşehir ili, Kapadokya bölgesinin kalbinde yer almakta olup, benzersiz peri bacaları, yeraltı şehirleri, vadiler ve müzelerle dünya çapında turistlerin ilgisini çeken bir destinasyondur. Ancak, turizm faaliyetlerinin genellikle popüler ve bilinen bölgelerle sınırlı kalması, az bilinen doğal ve kültürel alanların yeterince değerlendirilememesine neden olmaktadır. Bu durum, hem ekonomik faydaların dengesiz bir şekilde dağılmasına hem de turistik yoğunluk nedeniyle çevresel baskıların artmasına yol açmaktadır. Çalışmada yol ağları, hız limitleri ve turistik noktalar CBS ortamına aktarılmış, destinasyonlar 1, 2 ve 3 saatlik mesafelere göre gruplandırılmış; en kısa ve en uygun rotalar belirlenmiş ve tematik haritalar oluşturulmuştur. Analizler sonucunda, Nevşehir merkezinden 1 saatlik mesafede 239, 1-2 saatlik mesafede 131 ve 2-3 saatlik mesafede 375 destinasyon tespit edilmiştir. Bu çeşitlilik bölgenin turizm potansiyelini artırmanın yanı sıra, turist yoğunluğunun dengeli bir şekilde yayılmasına da olanak sağlamaktadır. Sonuç olarak, CBS tabanlı bu model, az bilinen doğal ve kültürel alanların turizme kazandırılmasına katkı sunarak hem turizm gelirlerini artırmayı hem de bölgenin kültürel mirasını koruyarak sürdürülebilir kalkınmayı desteklemeyi amaçlamaktadır.

Referanslar

Abubakar, E. O., Idoko, O., & Ocholi, O. S. (2017). Efficient tour planning for tourist sites visitation in Lokoja, Nigeria: A multi-scenario analysis using GIS. Journal of Geographic Information System, 9(01), 59.

Alkan, A. (2018). Alternatif bir turizm rotası: Kurtalan Ekspresi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(4), 1016-1038.

Astor, Y., Purwandhari, A., & Aprian, K. R. (2020). Determination of effective routes for tourism mass transportation in Bandung City using network analyst and GIS. In International Seminar of Science and Applied Technology (ISSAT 2020), 265–269. 2020, December, Atlantis Press.

Barringer, J., Walcroft, A., Forer, P., & Hughey, K. F. (2002). Development of an environmental effects and tourist flow data management system. In W. G. Croy (Ed.), New Zealand Tourism and Hospitality Research Conference Proceedings (pp. 307–314). School of Tourism and Hospitality Waikaki Institute of Technology Press.

Becken, S., Vuletich, S., & Campbell, S. (2007). Developing a GIS-supported tourist flow model for New Zealand. In Developments in Tourism Research (pp. 123-138). Routledge.

Buhalis, D., & Law, R. (2008). Progress in information technology and tourism management: 20 years on and 10 years after the Internet—The state of eTourism research. Tourism Management, 29(4), 609-623.

Butler, R. W. (1980). The concept of a tourist area cycle of evolution: Implications for management of resources. Canadian Geographer, 24(1), 5–12.

Calderón Puerta, D. M., & Arcila Garrido, M. (2020). Proposal for the design of cultural tourist routes through the use of GIS: An applied case.

Connell J., & Page, S.J. (2008). Exploring the spatial patterns of car-based tourist travel in Loch Lomond and Trossachs National Park, Scotland. Tourism Management, 29(3), 561-580.

Erşen, G. (2017). İzmir Karaburun Yarımadası Gastronomi Turizmi Ürününe Yönelik Rotalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.

Gill, N., & Bharath, B.D. (2013). Identification of optimum path for tourist places using GIS based network analysis: a case study of New Delhi. International Journal of Advancement in Remote Sensing, GIS and Geography, 1(2), 34-38.

Gössling, S., & Hall, C. M. (2006). Sustainable tourism: A global perspective. Routledge.

Güngör, S., Sucu, F., Dinç, Y., Çetin, M., & Deniz Adıgüzel, A. (2024). GIS based daily tourism route proposal for surrounding provinces and districts from Ankara’s Çankaya district (Turkey). Environment, Development and Sustainability, 1-26.

Güngör, Ş. (2022). Kapadokya Kültür Yolu’nun alternatif turizm rotası bağlamında değerlendirilmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(3),1784-1802.

Hamurkoparan, S. (2021). Grafın Uzaklık Matrisi ile İlgili Sınır Çalışmaları (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.

Han, Y., Guan, H., & Duan, J. (2014). Tour route multiobjective optimization design based on the tourist satisfaction. Discrete Dynamics in Nature and Society.

Heywood, I., Cornelius, S., & Carver, S. (2011). An Introduction to Geographical Information Systems (4th ed.). Harlow: Pearson Education Limited.

Hu, I. L., Chang, C. C., & Lin, Y. H. (2021). Using big data and social network analysis for cultural tourism planning in Hakka villages. Tourism and Hospitality Research, 21(1), 99–114.

Liu, B., Huang, S. S., & Fu, H. (2017). An application of network analysis on tourist attractions: The case of Xinjiang, China. Tourism Management, 58, 132–141.

Nicolosi, A., Laganà, V. R., Cortese, L., & Privitera, D. (2018). Using the network and MCA on tourist attractions. The case of Aeolian Islands, Italy. Sustainability, 10(11), 4169.

Özüpak, F.N. (2021). Katılımcı Yaklaşımla Kültürel Rota Önerisi: Bursa Tarihi Kentsel Peyzajında Hisar Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, Bursa.

Peng, H., Zhang, J., Liu, Z., Lu, L., & Yang, L. (2016). Network analysis of tourist flows: A cross-provincial boundary perspective. Tourism Geographies, 18(5), 561–586.

Prameshwori, T., Wangshimenla, J., Surjit, L., & Ramananda, L. (2021). GIS based route network analysis for tourist places: A case study of Greater Imphal. International Journal of Scientific Research in Science, Engineering and Technology (IJSRSET), 8(2), 233–238.

Scott, N., Baggio, R., & Cooper, C. (2008). Network Analysis and Tourism. Channel View Publications.

Shoval, N., & Isaacson, M. (2007). Tracking tourists in the digital age. Annals of Tourism Research, 34(1), 141-159.

Sucu, F. (2022). Nevşehir İli İçin Coğrafi Bilgi Sistemleri Destekli Turizm Rota Planlaması (Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nevşehir.

Şamiloğlu, F., & Karacaer, S. (2011). Kapadokya yöresinin turizm potansiyeli ve Türkiye ekonomisindeki yeri. 1. Uluslararası Nevşehir Tarih ve Kültür Sempozyumu Bildirileri, 3, 129-150.

Tango, U., & Topçu, M. (2021). Kentsel donatı alanlarının erişilebilirlik analizi: Mardin Kızıltepe örneği. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi, 3(2), 104-115.

Tekin, Ö. (2014). Turistik Ürün Çeşitlendirmesi Kapsamında Konya’da Ekoturizm Rotaları (Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Konya.

Türker, N. (2013). Batı karadeniz bölümü ekoturizm kaynaklarının değerlendirilmesi ve bir ekoturizm rotası önerisi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(4),1093-1128.

Ünlü, M., & Yıldırım, S. (2016). CBS ile oluşturulan tematik haritaların kullanımının öğrencilerin başarısına etkisinin değerlendirilmesi. Marmara Coğrafya Dergisi, 33, 77-95.

Vansteenwegen, P., Souffriau, W., Berghe. GV., & Van Oudheusden, D. (2011). The city trip planner: an expert system for tourists. Expert Systems with Applications, 38(6), 6540-6546.

World Tourism Organization. (2023). International tourism to end 2023 close to 90% of pre-pandemic levels. Retrieved from https://www.unwto.org/news/international-tourism-to-end-2023-close-to-90-of-pre-pandemic-levels

Yazar, Ö. (2019). Gökçeada’nın Gastronomi Rotalarında Sloow Food ve Gastronomi Turizmi (Yüksek Lisans Tezi). Okan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Yılmaz, E. (2021). Kültür Turizmde Kamu Özel Sektör İş Birliği Galata Bölgesi Turizm Rotası (Yüksek Lisans Tezi). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, İstanbul.

Yiğit, M. (2020). Giresun’un Ekoturizm Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Sürdürülebilir Turizm İçin Ekoturizm Rotası Önerisi (Yüksek Lisans Tezi). Karabük Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Karabük.

Zhao, Z., Chen, W., Wu, X., Chen, P. C. Y., & Liu, J. (2017). LSTM network: A deep learning approach for short-term traffic forecast. IET Intelligent Transport Systems, 11(2), 68-75.