Kemaliye Dut Pekmezinin Geleneksel Üretim Yöntemi ve Gastronomi Turizmi Potansiyeli (Traditional Production Method of Kemaliye Mulberry Pekmez and Its Gastronomy Tourism Potential)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1562Anahtar Kelimeler:
Pekmez- Erzincan mutfağı- Mutfak kültürüÖz
Erzincan’ın Kemaliye ilçesi dut üretiminde ilçede üçüncü sırada yer almaktadır. Yöre insanın gıda muhafazada kullanmış olduğu teknikler sonucu yörede çiğ olarak tüketimden artan dutlar kurutularak veya pekmez yapılarak işlenmektedir. Bu faaliyetler sonucu, mutfak kültürünün bir parçası olan Kemaliye (Eğin) dut pekmezi lezzeti ortaya çıkmıştır. Kemaliye (Eğin) dut pekmezinin geleneksel üretim yöntemi, gastronomi turizm potansiyeli ve ekonomik katkısı açısından yöreye ait önemli bir üründür. Bu öneme istinaden geleneksel üretim yönteminin ortaya konması, diğer geleneksel üretim yöntemlerinden farklarının belirlenmesi, bu potansiyelin mutfak kültüründeki yerinin belirlenmesi, kayıt altına alınması ve korunmasının sağlanması, coğrafi işaret potansiyelinin altının çizilmesi, ticari olarak gelir getirecek ve bölgenin turizm potansiyelini arttıracak faaliyetlere dönüştürülmesi için bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışma neticesinde yöreye de yaşayan halk tarafından geleneksel üretim yöntemi gerçekleştirilirken sözlü ve görsel kayıt alınarak elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda Kemaliye dut pekmezinin hammaddesi olan dutun kurutularak kullanılması, güneşte serilerek yoğunlaşmasının sağlanması ve pekmez toprağının kullanılmaması gibi özellikleri ile diğer dut pekmezlerinden farklılık gösterdiği ortaya konulmuştur.
Referanslar
Akbulut, M., Batu, A., & Çoklar, H. (2007). Dut pekmezinin bazı fizikokimyasal özellikleri ve üretim teknikleri. Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2, 25-31.
Akpınar, E. (2004). Doğu Anadolu Bölgesi’nde alternatif turizm merkezi olmaya aday bir ilçe: Kemaliye, Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (6)2, 207-236.
Arıkan, Z. (2001). Eğin kasabasının tarihsel gelişimi. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 12(12), 1-64.
Cittaslow Türkiye. (2024). Kemaliye, https://www.cittaslow.org/network/kemaliye adresinden alındı.
Coğrafi İşaretler Portalı. (2024). Erzincan, https://ci.turkpatent.gov.tr/ adresinden alındı.
Çakmakci, S., & Tosun, M. (2010). Characteristics of mulberry pekmez with cornelian cherry. International Journal of Food Properties, 13(4), 713-722.
Denk, E. (2023). Doğu Anadolu Bölgesinin iki önemli geleneksel pekmezi: Karnavas ve Sivan dut pekmezlerinin gastronomi turizmi açısından incelemesi. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(10), 1268-1283.
Dünya Turizm Örgütü. (2024). Gastronomi Turizmi, https://www.unwto.org/ adresinden alındı.
Ercişli, S., & Orhan, E. (2007). Chemical composition of white (Morus alba), red (Morus rubra) and black (Morus nigra) mulberry fruits. Food Chemistry, 103(4), 1380-1384.
Erdoğan, U. V., & Pirlak, L. (2005). Ükemizde dut (Morus spp.) üretimi ve değerlendirilmesi. Alatarım, 4(2), 38–43.
Ergün, M., Kalan, C., & Süslüoğlu, Z. (2019). Bingöl ilinin Servi yöresinde geleneksel yollarla ile üretilen ak dut pekmezlerinin bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 6(4), 917-924.
Gülcü, M., & Demirci, A. Ş. (2009). Tekirdağ yöresinde üretilen katı pekmez “bulama” üzerine bir araştırma. İçinde N. Çoksöyler (Ed.), II. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Kitabı, II. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Bildirileri (ss. 86-91). Van, Türkiye.
İbiş, S. (2020). Gastronomi turizmi potansiyelinin tespiti ve geliştirilmesi kapsamında Balıkesir’in değerlendirilmesi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 87-104.
Kamiloğlu, S., & Çapanoğlu, E. (2014). In vitro gastrointestinal digestion of polyphenols from different molasses (pekmez) and leather (pestil) varieties. International Journal of Food Science & Technology, 49(4), 1027-1039.
Kara, Ç. (2019). Pekmez, bal ve şeker: helvaya statü veren tatlandırıcılar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(47), 74-88.
Karababa, E., & Develi Işıklı, N. (2005). Pekmez: a traditional concentrated fruit product. Food Reviews International, 21(4), 357–366. https://doi.org/10.1080/87559120500222714
Karakaya, M., & Artık, N. (1990). Zile pekmezi üretim tekniği ve bileşim unsurlarının belirlenmesi. Gıda, 15(3), 151-154.
Keleş, P. Ş., Gürses, M., & Erdoğan, A. (2019). Geleneksel şeker kamışı pekmezi. Türk Doğa ve Fen Dergisi, 8(1), 43-46.
Kivela, J., & Crotts, J. C. (2005). Gastronomy tourism: A meaningful travel market segment. Journal of Culinary Science & Technology, 4(2-3), 39-55.
Küçükkömürler, S., Şırvan, N. B., & Sezgin, A. C. (2018). Dünyada ve Türkiye’de gastronomi turizmi. Uluslararası Turizm Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 2(2), 78-85.
López-Guzmán, T., Uribe Lotero, C. P., Pérez Gálvez, J. C., & Ríos Rivera, I. (2017). Gastronomic festivals: Attitude, motivation and satisfaction of the tourist. British Food Journal, 119(2), 267-283.
Oral, R. A., Doğan, M., Sarioglu, K., & Toker, Ö. S. (2012). 5-hydroxymethyl furfural formation and reaction kinetics of different pekmez samples: effect of temperature and storage. International Journal of Food Engineering, 8(4).
Oto, S., & Kızılırmak, İ. (2022). Erzincan’ın Kemaliye ilçesinin kırsal turizm kapsamında incelenmesi. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(2), 146-155.
Salık, M. A., Arslaner, A., & Çakmakçı, S. (2021). Erzincan geleneksel dut pekmezinin bazı fiziksel, kimyasal ve antioksidan özelliklerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 9(1), 181-190.
Sayıner, G., & Beyhan, Y. (2023). Geleneksel besin saklama yöntemleri ve yeni teknolojiler. Toros University Journal of Food Nutrition and Gastronomy, 2(1), 79-92.
Türk Standartları Enstitüsü. (2024). Pekmez Standartları; üzüm, dut, keçi boynuzu, incir https://intweb.tse.org.tr/standard/standard/standardara.aspx adresinden alındı.
Türk Dil Kurumu. (2024). Pekmez, https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Üretim bilgileri, https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=104&locale=tr adresinden alındı.
Uhri, A. (2016). Anadolu Mutfak Kültürünün Kökenleri. İstanbul, Türkiye: Ege Yayınları.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Journal of Tourism & Gastronomy Studies

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.