Anadolu’nun Bilinen En Eski Diyet Yemeği: Doğubayazıt Abdigör Köftesi (The Oldest Known Diet Food in Anatolia: Doğubayazıt Abdigör Meatballs)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1556Anahtar Kelimeler:
Abdigör köfte- Diyet yemeği- Doğubayazıt- Yöresel mutfakÖz
Yöresel mutfak, bir bölgeye özgü olan; pişirme teknikleri, yöresel yiyecek-içecekler, gelenek-görenekler, sofra adabı ve mutfak ekipmanları gibi etkenlerden oluşmaktadır. Ayrıca coğrafi özellikler, iklim, tarihsel geçmiş gibi özellikler de yöre mutfağını şekillendirmektedir. Abdigör Köfte de sadece Ağrı ve Doğubayazıt’ta bilinmesinden dolayı Doğubayazıt’ın geleneksel mutfağı ile özdeşleşmiş durumdadır. Bu sebeple çalışmada da Anadolu’nun bilinen en eski diyet yemeği özelliği gösteren bu köftenin üretim sürecinin yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda 15.11.2024 ile 25.11.2024 tarihleri arasında yiyecek işletmeleri ve ev hanımları ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda köfte hazırlanırken sadece dana eti, kuru soğan ve tuz kullanıldığı görülmektedir. Köftenin yapımında dana etinin sıcak olması (yeni kesilmiş) ve etin üzerindeki sinirlerin alınmış olmasının oldukça önemli olduğu belirlenmiştir. Köftenin, Ağrı’nın merkezinde ve diğer ilçelerinde yapılmadığı tespit edilmiştir. İdeal servis edilme şeklinin ise pilavın üzerine köftenin yerleştirilerek kuru soğan ile servis edilmesi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca nadir de olsa dana eti yerine tavuk eti kullanılarak da yapıldığı tespit edilmiştir.
Referanslar
Acar, Y. (2016). Gastronomi turizmi kapsamında Aksaray ili Güzelyurt (Gelveri) yöresel mutfağının unutulmaya yüz tutmuş tatlarının değerlendirilmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 4(1), 81-86.
Baah, N. G., Bondzi-Simpson, A. ve Ayeh, J. K. (2020). How neophilia drives international tourists’ acceptance of local cuisine. Current Issues in Tourism, 23(18), 2302-2318.
Belli, S. ve Belli, O. (2018). Ağrı Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri. Ağrı Valiliği, Artus basım, İstanbul.
Ceylan, U. & Yeni, M. (2024). Yöresel mutfak kültürünün farkındalığı ve deneyimlenmesi üzerine bir araştırma: Tokat örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 8(2), 239-249.
Chaigasem, T. ve Tunming P. (2019). A local cuisine tourism approach to authenticity and a sense of place for Postmodern gastronomy in I-SAN Thailand. African Journal of Hospitality, Tourism and Leisure. 8(4), 1-14.
Çam, O., & Çılgınoğlu, H. (2024). Gastronomi turizmi kapsamında coğrafi işaretli ürünlerin incelenmesi: Ağrı örneği. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 107-128.
Doğubayazıt Kaymakamlığı. (2024). Abdigör Köftesi. http://www.dogubayazit.gov.tr/abdigor-koftesi Erişim Tarihi: 26.11.2024.
Eroğlu, N. (2016). Diyet yemek nedir? https://www.tavsiyeediyorum.com/makale_17718.htm Erişim Tarihi: 14.02.2025.
Eşitti, B. (2019). Ağrı: Doğubeyazıt Abdigör Köftesi. Y. M. Saçılık ve S. Çevik (Ed.) Bir yerin tabaktaki kimliği. 51-56. Ankara: Detay Yayıncılık. ISBN: 978-605-254-179-1.
Guan, J., ve Jones, D. L. (2015). The contribution of local cuisine to destination attractiveness: An analysis involving Chinese tourists' heterogeneous preferences. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 20(4), 416-434.
Hossain, M. S., Hossain, M. A., Al Masud, A., Islam, K. Z., Mostafa, M. G., ve Hossain, M. T. (2024). The integrated power of gastronomic experience quality and accommodation experience to build tourists’ satisfaction, revisit intention, and word-of-mouth intention. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 25(6), 1692-1718.
Jalis, M. H., Che, D., & Markwell, K. (2014). Utilising local cuisine to market Malaysia as a tourist destination. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 144, 102-110.
Kaya, S. ve Seçim, Y. (2022). Yöresel bir lezzet: Konya Yağ Somunu. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 6, (1), 156-176.
Keskin, E., Sezen, N., & Dağ, T. (2020). Unutulmaz turizm deneyimi, müşteri memnuniyeti, tekrar ziyaret ve tavsiye etme niyeti arasındaki ilişkiler: Kapadokya bölgesini ziyaret eden turistlere yönelik araştırma. Journal of Recreation and Tourism Research, 7 (2), 239-264.
Kirmit, E. (2023). Diyet Yemek Tarifleri Hazırlamanın Püf Noktaları. https://www.ecekirmit.com/diyet-yemek-tarifleri-hazirlamanin-puf-noktalari Erişim Tarihi: 17.02.2025.
Köksal, Y., Şeyhanlıoğlu, H. Ö., & Oğuz, O. (2023). Yöresel mutfak kültürünün bölgesel kalkınmadaki rolü ve yerel halkın algılarının belirlenmesi: Ağrı örneği. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 6(3), 1456-1476.
Maraña, E. C., Cabusay, B. M. M., Torre, C. O. D., Rodriguez, A. P., Ruzol, L. M., De Leon, T. G. R. ve Barrion, S. A. M. (2024). Influence of food tourism on tourist satisfaction and revisit intention in laguna. GSC Advanced Research and Reviews, 19(03), 045–057
Polat, M., (2020), Yöresel yemek imajının destinasyon tercihine etkisi: Kahramanmaraş örneği. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 183-194.
Quan, S. ve Wang, N. (2004). Towards a structural model of the tourist experience: An illustration from food experiences in tourism. Tourism Management,25, 297-305.
Ryu, K. ve Jang, S. (2006). Intention to experience local cuisine in a travel destination: The modified theory of reasoned action. Journal of Hospitality & Tourism Research, 30(4), 507-516.
SERKA Kalkınma Ajansı. (2019). TRA2 bölgesi yöresel ürün pazarlama stratejileri. Kars: T.C. Serhat Kalkınma Ajansı.
SERKA Kalkınma Ajansı. (2024). Ağrı yöresel yemekler. https://www.serka.gov.tr/bolgemiz/agri/agri-yoresel-yemekler/ Erişim Tarihi: 29.11.2024.
Şeyhanlıoğlu, H. Ö. (2023). Gastronomi turizmine karşı yerel halkın bilgi ve tutum düzeyinin belirlenmesine yönelik araştırma: Ağrı ili örneği. Journal of Eurasia Tourism Research, 4, 34-45.
T.C. Ağrı Valiliği. (2024). Ağrı yöresel yemekleri. http://www.agri.gov.tr/agri-yoresel-yemekleri-kitaplastirildi Erişim Tarihi: 29.11.2024.
Tekbalkan, M. (2017). Yöresel yemeklerin bölge turizmine katkısı: Samsun kaz tiridi örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 5(4), 155-169.
Türk Patent ve Marka Kurumu. (2024). Türkiye’nin coğrafi işaretleri. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=04 Erişim Tarihi: 02.12.2024.
Yalın, G. (2020). Kaybolmakta olan yerel mutfak kültürünün turizme kazandırılması: Balıkesir ili Edremit Körfezi örneği. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 101-113.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, (12.Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yurt, İ. ve Bayraklı, B. (2022). Safranbolu'da yöresel bir lezzet: Peruhi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2): 270-287.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
