Mutfak ve Kimlik: Unesco Somut Olmayan Kültürel Miras (Cuısıne And Identity: Unesco Intangible Cultural Heritage)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1475Anahtar Kelimeler:
Gıda sosyolojisi- Mutfak- Kimlik- Somut olmayan kültürel miras- SimmelÖz
Toplumların duygu, düşünce, inanış, iletişimle ilgili içselleştirdiği değerler, ritüeller, inanışlar ve yaşam şekli kültürü oluşturmaktadır. Kültürel varlıklar toplumların kimlik kazanmasında ve devamlılığında etkilidir. Her toplumun kültürü farklı olduğu gibi, mutfak kültürü de farklıdır. Kültürel bir unsur olarak mutfak kimliği, bir toplumu tanımlayan unsurlardan biridir. Mutfak kültürünün, nesilden nesle aktarılması toplumsal bir mirasa dönüşür. Bu araştırmada sosyolojik perspektiften mutfak ve kimlik ele alınmakta olup kuramsal bakımdan Simmel’in açıklamalarından yararlanılmıştır. Araştırmanın metodolojisinde, nitel araştırma yöntemi kullanılarak UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’nde Türk mutfağı ile ilgili gelenek ve ritüellerin betimsel bir analizi yapılmıştır. Buna göre, sosyal dayanışma, duyguların paylaşımı ve toplumsal etkileşim gibi özelliklerin toplumsal kimlik oluşumunda önemli bir işleve sahip olduğu görülmüştür.
Referanslar
Almerico, G. M. (2014). Food and identity: Food studies, cultural, and personal identity. Journal of International Business and Cultural Studies, 8(1):1-8.
Aydoğdu, A., & Mızrak, M. (2017). Azerbaycan ve Türkiye mutfak kültürünün tarihi birlikteliği ve mevcut durumunun belirlenmesi. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 15-25.
Aykırı (14 Şubat 2023). Adıyaman'a kurtarma çalışmaları için gelen Çin'li kurtarma ekibine çay ve simit ikram edildi. https://www.aykiri.com.tr/adiyaman-a-kurtarma-calismalari-icin-gelen-cin-li-kurtarma-ekibine-cay-ve-simit-ikram-edildi/34328/.
Baydeniz, E., & Sandıkcı, M. (2023). Importance of Turkish delight and Afyon Cream from intangible cultural heritage elements for Afyonkarahisar. Turkish Academic Research Review, 8(2), 998-1013. https://doi.org/10.3390/su142416893.
Beşirli, H. (2017). Yemek Sosyolojisi Yiyeceklere ve Mutfağa Sosyolojik Bakış. Ankara: Phoenix Yayınları.
Britwum, K., & Demont, M. (2022). Food security and the cultural heritage missing link. Global Food Security, 35, 100660. https://doi.org/10.1016/j.gfs.2022.100660.
Cerquetti, M., Ferrara, C., Romagnoli, A., & Vagnarelli, G. (2022). Enhancing intangible cultural heritage for sustainable tourism development in rural areas: The case of the “Marche food and wine memories” project (Italy). Sustainability, 14(24), 16893.
Çekiç, İ., & Özkan, A. (2022). Geleneksel tören keşkeğinin Türk gastronomisindeki yeri ve önemi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 11(1), 422-435.
Der Virgül (2023, Mart 18). Depremzedeler, her şeylerini kaybetmelerine rağmen bize çay ikram ediyorlardı. https://www.dervirgul.com/viyana/depremzedeler-her-seylerini-kaybetmelerine-ragmen-bize-cay-ikram-ediyorlardi/35602/ (Erişim tarihi: 02.08.2024).
Euronews (2023, Aralık 12). UNESCO Ramazan iftarını Somut Olmayan Kültürel Miras olarak tanıdı. https://tr.euronews.com/2023/12/06/unesco-ramazan-iftarini-somut-olmayan-kulturel-miras-olarak-tanidi. (Erişim tarihi: 02.08.2024).
Fieldhouse, P. (2013). Food and Nutrition: Customs and Culture. Springer.
Frisby, D. (2016). Simmel and the study of modernity. In. Thomas Kemple and Olli Pyyhtinen (Eds.), The anthem companion to Georg Simmel (pp.13-28). London; New York: Anthem Press
Kahraman, F. (2018). Kesitlerden topluma bakabilmek: Georg Simmel sosyolojisi üzerine bir inceleme denemesi. Sosyoloji Dergisi, (37), 81-99.
Macionis, J. J. (2013). Sosyoloji (13. b.). Baskı, (Çev. Vildan Akan), Ankara: Nobel.
Neuman, W. Lawrence (2014). Toplumsal Araştırma Yöntemleri Nitel ve Nicel Yaklaşımlar I. Cilt (Çev. Sedef Özge). Ankara: Yayın Odası.
Niglio, O. (2014). Inheritance and identity of cultural heritage. Advances in Literary Study, 2(1), 1-4. DOI: 10.4236/als.2014.21001.
Oğuz, M. Ö. (2013). Terim olarak somut olmayan kültürel miras. Milli Folklor, 25(100), 5-13.
Pyyhtinen, O. (2016). The real as relation: Simmel as a pioneer of relational sociology. In. Thomas Kemple and Olli Pyyhtinen (Eds.), The Anthem Companion to Georg Simmel (101-120). London; New York: Anthem Press.
Rozin, P. (1996). Psychological Consequences of food restriction, Journal of American Dietetic Association, vol. 96.no 6.pp.589-592.
Sarıca, V., & Özbay, G. (2023). Somut olmayan kültürel miras kapsamında fonksiyonel gıdalar: Mesir Macunu örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 665-676. https://doi.org/10.33206/mjss.1135103.
Smith, L. (Ed.) (2006). Cultural Heritage: Critical Concepts in Media and Cultural Studies. New York: Routledge.
SOKÜM İhtisas Komitesi. https://www.unesco.org.tr/Content_Files/Content/Sektor/Kultur/sokum_bb.pdf.
Symons, M. (1994). Simmel’s gastronomic sociology: An overlooked essay. Food and Foodways, 5(4), 333–351. https://doi.org/10.1080/07409710.1994.9962016.
Türkiye Kültür Portalı. Mesir macunu festivali. https://www.kulturportali.gov.tr/portal/mesirmacunufestivali#:~:text=K%C3%BClt%C3%BCrel%20ve%20geleneksel%20%C3%A7e%C5%9Fitli%20uygulamalar%C4%B1,%C3%A7%C4%B1k%C4%B1%C5%9F%C4%B1%20tarihsel%20bir%20%C3%B6yk%C3%BCye%20dayan%C4%B1r. (Erişim: 01.08.2024).
UNESCO. History of UNESCO. https://www.unesco.org/en/history.
UNESCO World Heritage Convention. The world heritage convention. https://whc.unesco.org/en/convention/
UNESCO TMK. UNESCO somut olmayan kültürel miras listelerinde Türkiye. https://www.unesco.org.tr/Pages/126/123/UNESCO-Somut-Olmayan-K%C3%BClt%C3%BCrel-Miras-Listeleri
United Nations. History of United Nations. https://www.un.org/en/about-us/history-of-the-un
Utanır Karaduman, A. (2023). Sosyolojik bir olgu olarak yemek: Yemek ve toplumsal anlamı. Asia Minor Studies, 11(1), 107-115. ORCID ID-0000-0002-6473-7621.
Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü https://yakegm.ktb.gov.tr/TR-345134/ince-ekmek-yapma-ve-paylasma-kulturu-lavas-katirma-jupka-yufka.html.
Yeşilyurt, B., & Kurnaz, A. (2021). Somut olmayan kültürel miras listesine gastronomik bir bakış. In II. Uluslararası Turizmde Yeni Jenerasyonlar ve Yeni Trendler Kongresi, 795-806.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.
You, Z., & Hardwick, P. A. (2020). Intangible cultural heritage in Asia: Traditions in transition. Asian Ethnology 79(1):3-19.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
