Gastronomide Safranbolu Safranı’nın Yeri ve Önemi; Yiyecek İçecek İşletmelerinde Bir Araştırma (The Place and Importance of Safranbolu Saffron in Gastronomy; A Research in Food and Beverage Enterprises)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1470Anahtar Kelimeler:
Safran- Safranbolu- Baharat- Bitki- GastronomiÖz
Az miktarda kullanılan ancak etkisi büyük olan farklı lezzetlerin tamamlanmasında, üretimden tüketime her aşamada mutfağın en gözde parçası haline gelen baharatlardan safran, her alanda ön plana çıkmayı başarmış, en değerli bitki ve baharatlardan biri olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Bu değerli bitkinin özellikle yiyecek içecek sektöründeki yeri her geçen gün artmaktadır ancak literatür odaklı bakıldığında özellikle adını safrandan almış olan Safranbolu bölge mutfağına özgü safranlı ürünlere yönelik soyut ve somut bilgilerin yetersiz olduğu gözlemlenmiştir. Buna bağlı olarak, bu araştırma Safranbolu safranının potansiyelini ve yiyecek içecek işletmelerinde kullanılma durumlarını somutlaştırmayı ve gastronomik yaklaşımlar ile değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Nitekim araştırmanın safran ve gastronomi üzerine literatürdeki eksiği tamamlayacağı, Safranbolu safranının gıda endüstrilerine ve gastronomi turizmine katkı sağlaması düşünülmektedir. Bu kapsamda araştırmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış, durum desenine bağlı kalınarak ilerleme sağlanmıştır. Sonuç olarak, safranlı ürün çeşitliliği vurgulanmış, safranın yiyecek içeceklerde kullanım amacı ve farklılıkları belirlenmiş, safranın sürdürülebilirliği değerlendirilmiş ve yiyecek içecek sektörü üzerindeki etkilerine vurgu yapılmıştır. Tüm bunlara bağlı olarak safrana yönelik sürdürülebilirlik, ekonomi, verimlilik ve gelişim açısından önerilere yer verilmiştir.
Referanslar
Ab Karim, S. (2006). Culinary tourism as a destination attraction: An empirical examination of the destination's food image and information sources. Oklahoma State University.
Ab Karim, S., & Chi, C. G. Q. (2010). Culinary tourism as a destination attraction: an empirical examination of destinations' food image. Journal of Hospitality Marketing & Management, 19(6), 531-555.
Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri: Spss Uygulamalı (4. Baskı). Sakarya: Sakarya Kitabevi.
Armellini, R., Peinado, I., Asensio-Grau, A., Pittia, P., Scampicchio, M., Heredia, A. & Andres, A. (2019). In vitro starch digestibility and fate of crocins in pasta enriched with saffron extract. Food Chemistry, 283, 155-163.
Aydın, N. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: etnoloji. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 2(2), 60-71.
Ayyıldız, Ö.G.S. & Kargıglıoğlu, Ö.G.Ş. (2018). Konaklarda sunulan yöresel yemeklerin sürdürülebilir gastronomi turizmi bakımından incelenmesi; safranbolu konakları örneği öz. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 79, 367-381.
Bhat, N. A., Hamdani, A. M. & Masoodi, F. A. (2018). Development of functional cookies using saffron extract. Journal of Food Science and Technology, 55(12), 4918-4927.
Bozağcı, E. C. & Çevik, A. (2021). Destinasyon çekim kahve gücü olarak gastronomi müzeleri: safranbolu türk müzesi örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6 (2), 320-330.
Canbulat, İ. (2017). Safranbolu şehir yemekleri. (Paflagon’ya Sofrası kitabı ekidir). Online: https://gulevisafranbolu.files.wordpress.com/2017/12/safranbolu-c59fehir-yemekleri-sc3b6zlc3bc-tarih-c3a7alc4b1c59fmasc4b1.pdf (Erişim tarihi: 04.05.2023).
Chang, R. C., & Mak, A. H. (2018). Understanding gastronomic image from tourists’ perspective: a repertory grid approach. Tourism Management, 68, 89–100.
Cohen, E. & Avieli, N. (2004). Food in tourism: attraction and ımpediment. Annals of Tourism Research, 31 (4), 755-778.
Corigliano, M. A. (2002). The route to quality: ıtalian gastronomy networks in operation. Tourism And Gastronomy, 166.
Coşkun, M., Gök, M., & Coşkun, S. (2017). Climate characteristics of Safranbolu (Karabük) and saffron cultivation. International Journal of Geography and Geology, 6(3), 58-69.
Crouch, G. I. & Ritchie, J. B. (1999). Tourism, competitiveness, and societal prosperity. Journal of Business Research, 44(3), 137-152.
Çelik, Ş., Cankurt, H. & Doğan, C. (2010). Safran ilavesinin sade dondurmanın bazı özelliklerine etkisi. Gıda, 35(1), 1-7.
Dixit, S. K., & Prayag, G. (2022). Gastronomic tourism experiences and experiential marketing. Tourism Recreation Research, 47(3), 217-220.
Fox, R. (2007). Reinventing the gastronomic identity of croatian tourist destinations. International Journal of Hospitality Management, 26(3), 546-559.
Gresta, F., Lombardo, G. M., Siracusa, L. & Ruberto, G. (2008). Saffron, an alternative crop for sustainable agricultural systems. Agronomy for sustainable Development, 28(1), 95-112.
Gümüş, Y. (2021). Safranbolu yöresinde safran bitkisi ve safran kültürü üzerine halk bilimsel bir inceleme. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Sanat Dergisi, 2 (1),1-23.
Halaç, H. (2011). Karabük-Safranbolu Yemekleri, Karabük Valiliği, syf.1-108.
Hall, C. M. & Sharples, L. (2003). The consumption of experiences or the experience of consumption? an introduction to the tourism of taste. food tourism around the world: Development, Management and Markets, 1-24.
Hall, C. M., Sharples, L., Mitchell, R., Macionis, N. & Cambourne, B. (Eds.). (2004). Food Tourism Around The World. Routledge.
Huang, R. Y., Chang, W. J., & Chang, C. Y. (2021). Destination image analysis and its strategic implications: a literature review from 1990 to 2019. Int. J. Tour. Hosp. Rev, 8, 30-50.
Huete-Alcocer, N., & Hernandez-Rojas, R. D. (2022). Does local cuisine influence the image of a world heritage destination and subsequent loyalty to that destination?. International Journal of Gastronomy and Food Science, 27, 100470.
Ignatov, E. & Smith, S. (2006). Segmenting canadian culinary tourists. Current İssues in Tourism, 9(3), 235.
Ilbert, H. & Petit, M. (2009). Are geographical ındications a valid property right? global trends and challenges. Development Policy Review. 27(5), 503-528.
Jolly Tur (2022). https://www.jollytur.com/safranbolu-turlari (Erişim Tarihi: 05.10.2023).
Kahraman, T. (2019). Trabzon’da Hamsi Kültürünün Gastronomideki Yeri. Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kargiglioğlu, Ş. & Zararsız, H. F. (2021). Türkiye turizm tanıtım filmi! ‘enjoy, ı’m vaccınated’. Journal of Gastronomy, Hospitality, and Travel, 4(2), 371-392.
Keskin, H. (2016). Restoranlarda Turistik Ürün Olarak Yöresel Yemeklerin Kullanımı: Datça Örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. muğla sıtkı koçman üniversitesi, Muğla.
Khorasanchi, Z., Shafiee, M., Kermanshahi, F., Khazaei, M., Ryzhikov, M., Parizadeh, M. R., ... & Hassanian, S. M. (2018). Crocus Sativus a natural food coloring and flavoring has potent anti-tumor properties. Phytomedicine, 43, 21-27.
Kokkranikal, J. & Carabelli, E. (2024) Gastronomy tourism experiences: the cooking classes of cinque terre, Tourism Recreation Research, 49:1, 161-172.
Kök, A. & Güngör, A. (2021). Coğrafi işaretli ürünlerin sürdürülebilir gastronomi turizmi açısından önemi: akçakoca-melengücceği tatlısı örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(1), 61-74.
Kurnaz, A. & Sengül, S. (2023). Baharat Otlar ve Soslar, Detay Yayıncılık: Ankara.
Lai, MY, Khoo-Lattimore, C. & Wang, Y. (2018). A perception gap study on food and culinary image attributes for destination branding from the host perspective: an australian example. Tourism Management, 69, 579-595.
Marshall, C. & Rossman, G. B. (2014). Designing Qualitative Research. Sage publications.
McKercher, B., Okumus, F. & Okumus, B. (2008). Food tourism as a viable market segment: ıt’s all how you cook the numbers. J. Travel Tour. Mark. 25 (2), 137–148.
Merriam, S. B. (2013). A Guide for Qualitative Research Design and İmplementation. S. Turan (Tr. Ed.). Ankara: Nobel s. 1-392.
Merriam, S. B. & Grenier, R. S. (Eds.). (2019). Qualitative Research in Practice: Examples For Discussion and Analysis. John Wiley & Sons.
Mete, O. (2017). Baharatlar. İstanbul: Alfa Yayıncılık.
Moradi-Khatoonabadi, Z., Amirpour, M. & AkbariAzam, M. (2015). Synthetic food colours in saffron solutions, saffron rice and saffron chicken from restaurants in Tehran, Iran. Food Additives & Contaminants: Part B, 8(1), 12-17.
Mousavi, S. Z. & Bathaie, S. Z. (2011). Historical uses of saffron: ıdentifying potential new avenues for modern research. Avicenna Journal of Phytomedicine, 1(2), 57-66.
Mzabri, I., Addi, M., & Berrichi, A. (2019). Traditional and modern uses of saffron. Cosmetics, 6(4), 63.
Okumuş, B., Okumuş, F. & McKercher, B. (2007). Incorporating local and international cuisines in the marketing of tourism destinations: the cases of hong kong and Turkey. Tourism Management, 28 (1), 253-261.
Özmen, N. & Mehmet, E. (2020). Safranbolu’da gastronomi turizminin geliştirilmesine yönelik bir araştırma. Econder International Academic Journal, 4(1), 142-168.
Pamukçu, H., Saraç, Ö., Aytuğar, S., & Sandıkçı, M. (2021). The effects of local food and local products with geographical indication on the development of tourism gastronomy. Sustainability, 13(12), 6692.
Paşayeva, L. & Tekiner, H. (2014). Türk-islam tibbında safranın yeri. Mersin üniversitesi tıp fakültesi, Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 4 (3), 11-15.
Prayag, G., Hosany, S., Muskat, B. & Del Chiappa, G. (2017). Understanding the relationships between tourists' emotional experiences, perceived public ımage, satisfaction, and ıntention to recommend. Journal of Travel Research, 56 (1), 41-54.
Quan, S., & Wang, N. (2004). Towards a structural model of the tourist experience: an illustration from food experiences in tourism. Tour. Manag. 25 (3), 297–305.
Richards, G. (2003). Gastronomy: an essential ıngredient in tourism production and consumption? In Tourism and Gastronomy, 17-34.
Safranbolu Kaymakamlığı, (2024). Safranbolu Safranı. http://www.safranbolu.gov.tr/safranbolu-safrani-17-05-2014#:~:text=Hatta%20Safranbolu%20isminin%20safran%C4%B1%20bol,iyiden%20iyiye%20azalmas%C4%B1na%20neden%20olmu%C5%9Ftur (Erişim Tarihi 01.05.2024).
Sampathu, S. R., Shivashankar, S., Lewis, Y. S. & Wood, A. B. (1984). Saffron (crocus sativus linn). cultivation, processing, chemistry and standardization. Critical Reviews in Food Science & Nutrition, 20(2), 123-157.
Shunali & Arora, S. M. (2014). Gastronomy Tourism and destination ımage formation. Indian Journal of Applied Hospitality and Tourism Research, 6, 68-75.
Siddiqui, M. J., Saleh, M. S., Basharuddin, S. N. B., Zamri, S. H. B., bin Mohd Najib, M. H., bin Che Ibrahim, M. Z., ... & Khatib, A. (2018). Saffron (Crocus sativus L.): As an antidepressant. Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences, 10(4), 173-180.
Sio, K. P., Fraser, B., & Fredline, L. (2021). A Contemporary systematic literature review of gastronomy tourism and destination image. Tourism Recreation Research, 1-17.
Srivastava, R., Ahmed, H., Dixit, R. K., & Saraf, S. A. (2010). Crocus sativus L.: a comprehensive review. Pharmacognosy Reviews, 4(8), 200.
Statista, (2020). Saffron production worldwide in 2019, by leading country. https://www.statista.com/statistics/1135621/leading-saffron-producers-worldwide/ (Erişim Tarihi: 21.10.2023).
Şeyhanlıoğlu, H. Ö. (2023). Gastronomi turizmine karşı yerel halkın bilgi ve tutum düzeyinin belirlenmesine yönelik araştırma: Ağrı ili örneği. Avrasya Turizm Arastirmalan Dergisi, 4, 34-45.
Tatil Budur, (2022). Safranbolu Safran Hasadı Turu. https://www.tatilsepeti.com/safranbolu-safran-hasadi-turu-tr-85483?filtreler (Erişim Tarihi: 05.10.2022).
Turmo, I. G. (2007). The concepts of food and non-food: perspectives from spain. Consuming The İnedible: Neglected Dimensions of Food Choice, 43-52.
Tutar, H. & Sarkhanov, T. (2021). Covid-19 pandemisi ve azerbaycan turizmi: sektör temsilcisi görüşlerinin incelenmesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 32(1), 7-18.
Türk Patent ve Marka Kurumu, (2022). Karabük. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=78 (Erişim Tarihi: 21.09.2023).
Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı, (2024). Türkiye'nin tablo güzelliğindeki asırlık kasabaları ‘Safranbolu ve Daday’ da artık Cittaslow ağında. https://tga.gov.tr/basin-odasi/basin-bultenleri/turkiyenin-tablo-guzelligindeki-asirlik-kasabalari-safranbolu-ve-daday-da-artik-cittaslow-aginda (Erişim Tarihi: 25.03.2024).
Vakoufaris, H. & Gocci, A. (2022) Geographical indications and sustainable development: an assessment of four categories of products from the fruit and vegetable sector of the eu, food reviews International, 39:9, 7112-7125.
Vasco, E. J. G. (2017). Plan estratégico de la gastronomía y alimentación de euskadi.
Wight, C. (2008). Reengineering “Authenticity”: Tourism Encounters With Cuisine İn Rural Great Britain. In L. Rubin (Ed.), Food for thought: Essays on eating and culture 153–165.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
