Gastronomi Turizmi Perspektifinden Coğrafi İşaretli Ürünlerin Değerlendirilmesi: Maraş Kelle Paçası (Evaluation of Geographical Indication Products from the Perspective of Gastronomy Tourism: Maraş Kelle Paçası)

Mehmet GÜL; Özgür KIZILDEMİR; Serdar EGELİ

doi:10.21325/jotags.2024.1461

Yazarlar

Mehmet GÜL
Özgür KIZILDEMİR
Serdar EGELİ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1461

Anahtar Kelimeler:

Gastronomi turizmi- Maraş kelle paçası- Coğrafi işaretli ürün- Yöresel mutfak

Öz

Bu çalışmada, Kahramanmaraş ilinde coğrafi işaret ile tescillenmiş bir ürün olan Maraş Kelle Paçasının tarihi sürecinin araştırılması, hazırlık sürecinin ve diğer kelle paçalarından ayrılan özelliğini tespit edilmesi ve gastronomi turizmine olan etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla Maraş Kelle Paçasının üretim ve satışını yapan 10 tane işletmeye ziyaretler yapılmış ve nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılarak işletme sorumluları ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Görüşmeler ve yerinde yapılan gözlemlerle Maraş Kelle Paçasının üretim ve tüketim sürecinde uygulanan teknik ve yöntemler detaylı olarak belirlenmiştir. Katılımcıların tamamı Maraş Kelle paçasının en temel özelliğinin Kahramanmaraş iline ait diğer tescilli ürünleri olan Maraş Sumak Ekşi Akıtı ve Maraş Kırmızı Pul Biberiyle tatlandırılarak sunulması ve sadece küçükbaş hayvan kellesi kullanıldığını ifade etmişlerdir. Ayrıca Maraş Kelle Paçasının, yöresel ürünler içerisinde dondurmadan sonra ki en önemli gastronomik ürün olduğu ve tanıtıcı faaliyetlerin artırılması ve gastro-turistlere tattırılması ile gastronomi turizmine katkı sunabileceği öngörülmektedir.

Referanslar

Akdağ, G. & Üzülmez, M. (2017). Sürdürülebilir Gastronomi turizmi kapsamında otantik yiyeceklere yönelik bir inceleme. Journal of Tourism And Gastronomy Studies, 5(Special Issue 2), 301-309.

Aksoy, M. & Sezgi, G. (2015). Gastronomi turizmi ve güneydoğu anadolu bölgesi gastronomik unsurları. Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 3(3), 79-89.

Alderighi, M., Bianchi, C. & Lorenzini, E. (2016). The impact of local food specialities on the decision to (Re) visit a tourist destination: Market-expanding or business-stealing? Tourism Management, 57, 323-333.

Aldıoglu, A. (2022). Sumak ekşi akıtı ve kahramanmaraş mutfağında kullanımı. Aydın Gastronomy, 6(1), 39-49.

Ann, H., & Tony, W. (2019). Markets, festivals and shows: sustainable Approaches to gastronomic tourism through collaboration. In The Routledge Handbook Of Gastronomic Tourism (Pp. 289-297). Routledge.

Baran, Z. & Karaca, Ş. (2021), Coğrafi işaretin sürdürülebilir gastronomi turizminde önemi. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 253-263.

Bayram, Ü. (2023). Sürdürülebilir gastronomi turizmi: bir sistematik literatür taraması. Journal Of Gastronomy, Hospitality And Travel, 6(1), 74-82

Bilge, B., Demirbaş, N. & Artukluoğlu, M. (2019). Türkiye’de coğrafi işaretli gıda ürünlerinin gurme turizmi açısından önemi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 25(1), 127-132

Birch, D. & Memery, J. (2020). Tourists, local food and the ıntention-behaviour gap. Journal Of Hospitality And Tourism Management, 43, 53-61.

Canbolat, E., Keleş, Y. & Akbaş, Y. Z. (2016). Gastronomi turizmi kapsamında samsun mutfağına özgü turistik bir ürün: Bafra. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 75, 87.

Cei, L., Stefani, G., Defrancesco, E. & Lombardi, G. V. (2018). Geographical indications a first assessment of the impact on rural development in Italian NUTS3 regions. Land Use Policy, 75, 620–630.

Corbin, J., Strauss, A. (2015). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (4. baskı). SAGE Publications.

Creswell, J. W. & Tashakkori, A. (2007). Differing perspectives on mixed methods research. Journal Of Mixed Methods Research, 1(4), 303-308.

Çağlı, I. B. (2012). Türkiye'de Yerel Kültürün Turizm Odaklı Kalkınmadaki Rolü: Gastronomi Turizmi Örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Çavuş, O. (2021). Gastronomi Turizmin Geleceği ve Yeni Eğilimler. S. Şengül & A. Kurnaz Gastronomi Turizmi içinde (395-418). Ankara: Detay Yayıncılık.

Çavuş, O. & Eker, Ş. (2022). Coğrafi işaretli ürünlerin sürdürülebilir gastronomi turizmi bağlamında değerlendirilmesi: Bolu Kanlıca mantarı, Mengen Örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 303-320.

Dayısoylu, K. S., Yörükoğlu, T. & Ançel, T. (2017). Kahramanmaraş'ın coğrafi işaretli ürünleri ve ilin potansiyel durumu. Tarım ve Doğa Dergisi, 20(1), 80.

Denk, E. & Sanalan Bilici, N. (2021). Erzurum ilinin coğrafi işaret almış ürünlerinin gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesi. Gastroia: Journal Of Gastronomy And Travel Research, 5(1), 102-122.

Dias, C. & Mendes, L. (2018). Protected designation of origin (PDO), protected geographical indication (PGI) and traditional speciality guaranteed (TSG): A bibiliometric analysis. Food Research International, 103, 492-508.

Doğanlı, B. (2020). Coğrafi işaret, markalaşma ve kırsal turizm ilişkileri. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 525-541.

Durlu Özkaya, F., Sünnetçioğlu, S. & Can, A. (2013). Sürdürülebilir gastronomi turizmi hareketliliğinde coğrafi işaretlemenin rolü (The role of geographical ındication ın sustainable gastronomy tourism mobility). Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 13-20.

Eker, F. (2013). Kahramanmaraş’ın tarihi coğrafyasına bir bakış. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 25-38.

Ekiz, D. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (2. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.

Ellis, A., Park, E., Kim, S. & Yeoman, I. (2018). What is food tourism? Tourism Management, 68, 250–263.

Galati, A., Testa, R., Schifani, G. & Migliore, G. (2021). Tourists’ motivation toward culinary destination choice: targeting Italian tourists. Journal Of Foodservice Business Research, 24 (2), 1-22.

Gálvez, J. C. P., Granda, M. J., López-Guzmán, T. & Coronel, J. R. (2017). Local gastronomy, culture and tourism sustainable cities: The behavior of the American tourist. Sustainable Cities And Society, 32, 604-612.

Gürbüz, S. & Şahin, F. (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, Ankara: Vize Yayıncılık.

Hazarhun, E. & Tepeci, M. (2018). Coğrafi işarete sahip olan yöresel ürün ve yemeklerin manisa’nın gastronomi turizminin gelişimine katkısı. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek.1), 371-389

Kan, M. & Gülçubuk, B. (2008). Kırsal ekonominin canlanmasında ve yerel sahiplenmede coğrafi işaretler. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(2), 57-66.

Kan, M., Gülçubuk, B. & Küçükçongar, M. (2012). Coğrafi işaretlerin kırsal turizmde kullanılma olanakları. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2012(1), 93-101.

Karaca, O. B. (2016). Geleneksel peynirlerimizin gastronomi turizmindeki önemi (The importance of our. Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 17, 39.

Kart, N., Saraç, Ö., Pamukçu, H. & Sandıkcı, M. (2022). Afyon sucuğu üreticilerinin sürdürülebilir gastronomi kapsamında coğrafi işaret tesciline yönelik algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (1), 381-404.

Kaypak, Ş. (2012). Ekolojik turizm ve sürdürülebilir kırsal kalkınma. KMÜ Sosyal ve Ekonomı̇k Araştırmalar Dergı̇si, 14(22), 11-29.

Küçükyaman, M., Demir, Ş. & Bulgan, G. (2018). Mutfak şeflerinin yöresel ürünlere ilgisi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2, 86-103.

Küpelikılıç, S. (2013). Kahramanmaraş Mutfak Kültürü ve Yöresel Lezzetler. Kahramanmaraş: Noya Medya Yayınevi

Likudis, Z. (2016). Menşei korumalı (PDO) ve korumalı coğrafi işaretli (PGI) zeytinyağı. Zeytin Ağacından Ürünler , 175 , 190.

Lochman, J. (2021). The spatial distribution of sustainable gastronomy: A case study of tourism in Prague. Tourism Recreation Research, 1-17.

Mercan, Ş. O. & Üzülmez, M. (2014). Coğrafi işaretlerin bölgesel turizm gelişimindeki önemi: Çanakkale ili örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(2), 67-94.

Miral Çavdırlı, C. & Adan Gök, Ö. (2020). Müzeler ve kültürel mirasın sürdürülebilirliği: Köstem zeytinyağı müzesi. Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 8(3), 2241-2262.

Oğuz, Z. (2016). Yerel Değerlerin Turizm Ürününe Dönüştürülmesinde Coğrafi İşaretlerin Kullanımı: Siirt İli Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mardin.

Orhan, A. (2010). Yerel değerlerin turizm üzerine dönüştürülmesinde coğrafi işaretlerin kullanımı: İzmit pişmaniyesi Örneği. Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(2), 243-254.

Ören, V. E. & Ören, T. Ş. (2019). Gastronomi turizmi kapsaminda sürdürülebilirlik: Ebem köftesi örneği. Social Sciences, 14(1), 151-162.

Özkan, Ç. & Aydın, Ş. (2018). Yerel yiyecekler aracılığı ile sürdürülebilir destinasyonlar: Ayvacık örneği. Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 6(1), 335-349.

Özkaya, F., Sünnetçioğlu, S. & Can, A. (2013). Sürdürülebilir gastronomi turizmi hareketliliğinde coğrafi işaretlemenin rolü. Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 1(1), 13-20

Pamukçu, H., Saraç, Ö., Aytuğar, S. & Sandıkçı, M. (2021). The effects of local food and local products with geographical ındication on the development of tourism gastronomy, Journal of Sustainability, 13(12), 6692.

Polat, E. (2017). Turizm ve coğrafi işaretleme: Balıkesir örneği / Tourism And Geographical Indication: Balıkkesir Example. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 1 (1),17-31.

Polat, M., (2020), Yöresel yemek imajının destinasyon tercihine etkisi: Kahramanmaraş örneği. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 183-194.

Rinaldi, C. (2017). Food and gastronomy for sustainable place development: A multidisciplinary analysis of different theoretical approaches. Sustainability, 9(10), 1748

Rodrigo, I. & Veiga, J. F. (2016). Portugal: Natural resources, sustainability and rural development. In Rural Sustainable Development İn The Knowledge Society (Ss. 225-244). Routledge.

Sabur, D, G. & Güneş, S, G. (2022) Avrupa Birliği’nde coğrafi işaretleme ve Türkiye’nin gastronomi turizmi açısından önemi. İçinde A. E. Tosun., G. Tup Levent., K. Temizer (Ed.), 2. Uluslararası Sosyal Bilimler Lisansüstü Öğrenci Sempozyumu,(ss. 157-171). Van, Türkiye.

Subaşı, M. & Okumuş, K. (2017). Bir araştırma yöntemi olarak durum çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 419-426.

Şengül, S. & Türkay, O. (2018). Yöresel mutfak motivasyon unsurlarının destinasyonu tekrar tercih etme ve başkalarına önerme üzerine etkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 149–172. https://doi.org/10.11611/yead.423509

Şimşek, A. (2021). Gastronomik miras: Kelle (Sivas). Bartın Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12 (23),173-186.

Şimşek, A. & Güleç, E. (2020). Gastronomi turizmi kapsamında coğrafi işaretli ürün: Elazığ orciği. Aydın Gastronomy, 4(2), 73-81.

Taşdan, K., Albayrak, M. & Albayrak, K. (2014). Coğrafi işaret tescili geleneksel ürünlerde izlenebilirlik: Ankara ili örneği. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, 3-5 Eylül 2014, Samsun.

Teuber, R. (2010). Geographical indications of origin as a tool of product differentiation: The case of coffee. Journal Of International Food & Agribusiness Marketing, 22(3-4), 277-298.

Trıps (1994). Fikir mülkiyeti haklarinin ticari niteliklerine ilişkin anlaşma (Agreement on trade-related aspects of intellectual property rights/trips agreement 1994). Dünya Ticaret Örgütü.

Türk Patent Enstitüsü Coğrafi İşaretler Bilgilendirme. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=46 (Erişim Tarihi: 03.05.2024).

Türk Patent ve Marka Kurumu. https://www.turkpatent.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 03.05.2024).

UNWTO (2017). Affilate Members Report, Volume Sisteen-Second Global Report On Gastronomy Tourism.

Usta, S. & Şengül, S. (2022). Türkiye’deki coğrafi işaretli yiyecek-içecek ürünlerinin analizi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(2), 604-634

Vázquez-Martinez, U. J., Sanchís-Pedregosa, C. & Leal-Rodríguez, A. L. (2019). Is gastronomy a relevant factor for sustainable tourism? An empirical analysis of Spain country brand. Sustainability, 11(9),2696.

Zengin, B. & Şeyhanlıoğlu, H. Ö. (2019). Destinasyon pazarlamasının yerel kalkınmaya etkileri: Şanlıurfa örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 7(4), 2977-2992.