Gastronomi Turizmi Kapsamında Antalya Lezzet Rotası (Antalya Taste Route in the Context of Gastronomy Tourism)

Ahmet DUMAN; Saniye Gül GÜNEŞ

doi:10.21325/jotags.2024.1400

Yazarlar

Ahmet DUMAN
Saniye Gül GÜNEŞ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1400

Anahtar Kelimeler:

Antalya- Gastronomi turizmi- Lezzet rotası- Mutfak kültürü- Yöresel mutfak

Öz

Yöresel mutfak mirasının gastronomi turizmi amacıyla değerlendirilmesinin destinasyonların turizm ürünlerini çeşitlendirmelerine ve yerel kalkınmaya olumlu etkileri bulunmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye’nin en fazla turist çeken destinasyonlarından birisi olan Antalya’nın geleneksel deniz, kum, güneş düşüncesinin dışına çıkılarak gastronomik ürünlerinin de ortaya çıkarılması oldukça fazla önem taşımaktadır. Bu çalışmada dünden bugüne Antalya mutfak kültüründe yer alan ürünler nitel analiz yöntemlerinden birisi olan belge incelemesi yönteminden yararlanılarak incelenmiştir. Bu kapsamda çalışmada resmi kamu kurum ve kuruluşlarına ait 7 farklı web sayfası, 2 bilimsel makale, 2 tez ve 1 kitap bölümü olmak üzere toplam 12 kaynak incelenmiştir. Çalışmada Antalya ilinde deneyimlenen gastronomik ürünler, ait olduğu yöreye göre gruplandırılmıştır. Çalışma, Antalya’nın sahip olduğu mevcut gastronomi turizmi potansiyelinin harekete geçirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmanın ayrıca, deneyimlenebilecek gastronomik ürün çeşitliliğinin vurgulanması sayesinde yerli ve yabancı turistlerce destinasyonun talep edilmesine katkılar sunacağı da varsayılmaktadır.

Referanslar

Akdağ, G. (2015). Trakya bağ rotasını takip eden yerli turistlerin şarap turizmi deneyimleri, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(4), 3-11.

Akseki Belediyesi. (2023). Yöresel Yemekler. https://akseki.bel.tr/yoresel-yemekler.

Aksoy, M. & Üner, E, H. (2016). Rafine mutfağın doğuşu ve rafine mutfağı şekillendiren yenilikçi mutfak akımlarının yiyecek içecek işletmelerine etkileri. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(6), 1-17.

Alanya Belediyesi (2023). Alanya Yöresel Lezzetler. https://www.alanya.bel.tr/yoreselyemek kitabi/mobile/index.html.

Alanya Belediyesi (2023b). Alanya Mutfak Mirası Evi. https://www.alanya.bel.tr/Haber/30088/ MUTFAK-MIRASI-GASTRONOMI-CALISMA-TURU-BASLADI.

Antalya Valiliği. (2023). Antalya Yemekleri. http://www.antalya.gov.tr/antalya-yemekleri

Ayyıldız, S., Türker, N. & Pınaroğlu, B. (2023). Safranbolu’dan Taşköprü’ye kuyu kebabı: bir gastronomi rotası önerisi, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 6(1), 365-376.

Balaban Salı, J. (2012). Verilerin Toplanması. İçinde A. Şimşek (Ed.), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (ss.134-161) Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.

Belber, B, G., & Kamış, M, D. Gastronomi Turizminin Sürdürülebilirliğinde Gastronomi Rotalarının Önemi. İçinde K. İ. Demir., P. Zulfigarova (Ed.), 8. Çukurova Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Konferansı, (ss. 987-999) Adana, Türkiye.

Bruwer, J. (2003). South African wine routes: some perspectives on the wine tourism ındustry’s structural dimensions and wine tourism product, Tourism Management, 24, 423-35.

Çakır, A., Çiftçi, G. & Çakır, G. (2017). Trakya turizm rotası projesi: lezzet rotası üzerine bir değerlendirme, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 194-205.

Çavuş, A., Işık, M, F. & Yalçın, C. (2018). Gastronomi turizmi çekiciliği açısından Zigana yöresi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(3), 3071-3085.

Çavuşoğlu, M. & Çavuşoğlu, O. (2018). Gastronomi turizmi ve Gökçeada lezzet rotası, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 347-359.

Dağdelen, Ş. & Pamukçu, H. (2021). UNESCO yaratıcı şehirler ağı gastro-turist profilinin belirlenmesi: Gaziantep ve Hatay ili örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(1), 341-365.

Dancausa, M, G., Millan, M, G. & Huete, N. (2022). Olive Oil As a Gourmet Ingredient In Contemporary Cuisine. A Gastronomic Tourism Proposal, International Journal of Gastronomy and Food Science, 29, 1-8.

Demirel, T., Muhacir, B., Güneş, Ş, N. & Akcan, T. (2021). Gastronomik Zeytinyağı Rotasının Balıkesir İlinde Uygulanabilirliğine İlişkin Bir Çalışma. İçinde C. Avcıkurt., Ahmet Köroğlu., M. O. İlban. (Ed.), (ss. 719-727). 21.Ulusal – 5. Uluslararası Turizm Kongresi, Balıkesir Üniversitesi. Balıkesir, Türkiye.

Dere Yağar, H. (2012). Antalya Mutfak ve Yemek Kültürü Müzesi Tasarımı. (Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya, Türkiye.

Dixit, K, S. (2019). Gastronomic Tourism: a Theoretical Construct. İçinde S, D. Dixit (Ed.), The Routledge Handbook of Gastronomic Tourism (ss.13-23). London: Routledge.

Duran, E., Eryücel, Ö. & Özcan, Z. (2019). Şarap üretim ve tüketiminin Türkiye turizmindeki yeri: kadim Anadolu bağ rotası başlangıç noktası olarak Çanakkale örneği, Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 8(1), 70-83.

Durlu Özkaya, F., Özkaya, M, T., Tunalıoğlu, R., Bayar, R. & Tunalıoğlu, E. (2018). Anadolu’da zeytin ve zeytinyağlı yemekler rotası, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(1), 263-274.

Ergüven, M, H. (2015). Özel ilgi turizmi türü olarak gastronomi ve şarap turizmi: Trakya şarap rotası, Turkish Studies, 10(10), 449-464.

Erhan, K. (2021). Tekirdağ ilinde bağcılık ve bağ turizmi, Doğu Coğrafya Dergisi, 26(45), 125-138.

Erşahin, E. & Kızılırmak, İ. (2019). Gastronomi turlarına katılan turistlerin memnuniyet faktörlerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(4), 2466-2480.

Gazelci, S, C. (2021). Gastronomi Turizmi Kapsamında Tören Yiyeceklerinin Tespiti: Antalya Döşemealtı Örneği. (Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nevşehir, Türkiye.

Gomez, M., Molina, A. & Esteban, A. (2012). What are the main factors attracting visitors to wineries? A pls multi-group comparison. Quality and Quantity, 47(5), 2637–2657.

Hall, C, M., & Mitchell, R. (2005). Gastronomic Tourism: Comparing Food and Wine Tourism Experiences. İçinde M. Novelli (Ed.), Niche Tourism, Contemporary Issues, Trends and Cases (ss. 89–100). Boston: Elsevier.

Harrington, R. J. & Ottenbacher, M. C. (2010). Culinary tourism-a case study of the gastronomic C-capital, Journal of Culinary Science & Technology, 8, 14- 32.

Işıldar, P. (2016). Sürdürülebilirlik ve Gastronomi. İçinde H. Kurgun & B. Özşeker (Ed.), Gastronomi ve Turizm içinde (ss.47-63). Ankara: Detay Yayıncılık.

Karadaban, A., Kaplan, C., Özek, Ö., Çaksu, C., Aküzüm, F. & Aydın, M. (2023). Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi, International Social Mentality and Researcher Thinkers, 9(67), 2666-2670.

Kızılırmak, İ., Ofluoğlu, M. & Şişik, L. (2016). Türkiye'de uygulanan gastronomi turları rotalarının web tabanlı analizi ve değerlendirmesi, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 258-269.

Kivela, J. & Crotts, J, C. (2006). Tourism and gastronomy: gastronomys influence on how tourists experience a destination, Journal of Hospitality & Tourism Research, 30(3), 354-377.

Köseler, S., Koçhan, B., Atsız, N. & Sünnetçioğlu, S. (2019). Çanakkale’de alternatif gastronomi rotaları belirlemeye yönelik bir araştırma, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 1533-1551.

Küçükkömürler, S., Şirvan, N, B. & Sezgin, A, C. (2018). Dünya’da ve Türkiye’de gastronomi turizmi. Uluslararası Turizm, İşletme, Ekonomi Dergisi, 2(2), 78-85.

Küçük, M. & Onur, N. (2020). Gastronomi turizmi ve Side mutfak kültürü üzerine genel bir değerlendirme, Review of Tourism Administration (ROTA) Journal, 1(1), 41-52.

Likya Şarapları. (2023). Likya Şaraphanesi. http://www.likyasarap.com.

Madeira, A, N. (2019). Wine and gastronomy: Experiences in Lisbon. (Doktora Tezi, Universidade Europeia Instituto Universitario de Lisboa, Lizbon, Portekiz). https://repositorio.iscte-iul.pt/bitstream/10071/19755/1/phd_arlindo_neves_madeira.pdf

Manola, M. & Koltsikoglou, G. (2020). Cultural- experimental wine routes in Italy-Tuscany, Sustainable Development Culture Traditions Journal, 1, 30-35.

Maslow, A, H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.

Meyer, D. (2004). Tourism routes and getaways: key issues for the development of tourism routes and gateways and their potential for pro-poor tourism. Overseas Development Institute, 1-31.

Nebioğlu, O. (2017). Gastronomik kimlik ve gastronomik turizm ürünlerinin sınıflandırılması üzerine nitel bir araştırma: Alanya Örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 3 9-60.

Ocak, E., Ceylan, Z., Okat, Ç., Koç, P., Torusdağ, G, B. & Uçkan Çakır, M. (2021). Yerel mutfak kültürünün sürdürülebilirliği kapsamında Van gastronomi rotası önerisi, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(4), 2655-2669.

Onur, N. (2021). Gastronomi turizmi ve Hatay lezzet rotası. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 3(2), 150-162.

Özkan, U, B. (2022). Eğitim Bilimleri Araştırmaları İçin Doküman İnceleme Yöntemi, Ankara, Türkiye: Pegem Akademi.

Prat Forga, J, M. & Canoves Valiente, G. (2012). Costa Brava culinary tourism routes and relational dynamics, International Journal of Tourism Sciences, 12(3), 47-68.

Sabur, D, G. & Güneş, S, G. (2022) Avrupa Birliği’nde Coğrafi İşaretleme ve Türkiye’nin Gastronomi Turizmi Açısından Önemi. İçinde A. E. Tosun., G. Tup Levent., K. Temizer (Ed.), 2. Uluslararası Sosyal Bilimler Lisansüstü Öğrenci Sempozyumu,(ss. 157-171). Van, Türkiye.

Sarı Gök, H. & Ünüvar, Ş. (2020). Antalya Yöresel Mutfağında Yörük ve Girit Yemek Kültürlerinin Etkilerinin Değerlendirilmesi, İçinde M. S. Küçüktığlı., Y. Seçim., M. M. Adabalı & Yılmaz, M. (Ed.), Anadolu Mutfak Kültüründen Esintiler (ss. 63-73) Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.

Solmaz, Y. & Dülger Altıner, D. (2018). Türk mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıkları üzerine bir değerlendirme, Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(3), 108-124.

Şahin, S, Z. & Tosun, C. (2019). Gastronominin müstakil bir turizm ürünü olarak kullanımına ilişkin yerel paydaşların görüşleri, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 2(1), 14-28.

Şimşek, A. & Selçuk, G. N. (2018). Gastro turistlerin tipolojisinin belirlenmesi: Gaziantep ölçeğinde bir uygulama. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 28-43.

T.C. Antalya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü. (2010). Dünden Bugüne Antalya. https://antalya.ktb.gov.tr/DundenBuguneAntalya/DBA-Cilt-1/files/web-c%C4%B1lt1.pdf

T.C. Antalya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü. (2023). Geleneksel Antalya mutfağı https://antalya.ktb.gov.tr/ TR-67447/geleneksel-antalya-mutfagi.html

Telfer, D, J. (2001). From a wine tourism village to a regional wine route: an investigation of the competitive advantage of embedded clusters in Niagara, Canada, Tourism Recreation Research, 26(2), 23-33.

Turgarini, D., Pridia, H. & Soemantri, L, L. (2021). Gastronomic tourism travel routes based on android applications ın ternate city, The Journal Gastronomy Tourism, 8(2), 57-64.

Türkiye Kültür Portalı. (2023). Geleneksel Mutfak. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/ant alya/neyenir

Türkpatent. (2023a). Coğrafi İşaret Nedir ? https://www.turkpatent.gov.tr/cografi-isaret

Türkpatent. (2023b). Veri Tabanı. https://ci.turkpatent.gov.tr/veri-tabani

Türkpatent. (2023c). Alanya Gülüklü (Hülüklü) Çorba. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/Geogr aphicalSigns/a87b99a0-73a2-4279-9a65-0a8bd3423b6e.pdf

Türkpatent. (2023d). Antalya Paça Çorbası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSig ns/a4a10fcb-b655-4da8-a374-30805ebde7ce.pdf

Türkpatent. (2023e). Antalya Piyazı. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/315.p df

Türkpatent. (2023f). Antalya Serpme Böreği. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSig ns/41e147b6-960f-446c-8f38-747827d95910.pdf

UNESCO. (2023a). Yaratıcı Şehirler. https://en.unesco.org/creative-cities/home

UNESCO. (2023b). UNESCO Dünya Mirası Listesi. https://www.unesco.org.tr/Pages/125/122 /UNESCO-D%C3%BCnya-Mir as%C4 %B1-Listesi

UNWTO. (2023). Gastronomi ve Şarap Turizmi. https://www.unwto.org/gastronomy-wine-tourism.

Üzülmez, M. & Akdağ, G. (2020). Gastronomi turizminde yeni tur rotaları: 3 A (Adana-Antep-Antakya) lezzet bölgesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 51-63.

Vorasiha, E. (2018). The travelling route for gastronomic tourism via salt in western region of Thailand. African Journal of Hospitality, Tourism and Leisure, 7(3), 1-9.

Yaylı, A. & Sürücü, Ö. (2016). Özel İlgi Turizmi, Detay Yayıncılık: Ankara.

Yıldız, N., Acar, V. & Tanrısevdi, A. (2022). Spa’dan gastronomiye: Ege bölgesini keşfetmeye yönelik bir tur önerisi, Turist Rehberliği Nitel Araştırmalar Dergisi, 3(1), 19-38.

Zainal, A., Ahmad Zali, N. & Kassim, M, N. (2010). Malaysian gastronomy routes as a tourist destination, Journal of Tourism, Hospitaly and Culinary Arts, 2(1), 15-24.