Yörük Mutfak Kültürünün Sürdürülebilirliği: Engeller, Çözüm Önerileri ve Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi (Sustainability of Yoruk Culinary Culture: Obstacles, Solution Proposals and Its Evaluation in Terms of Gastronomy Tourism)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1321Anahtar Kelimeler:
Yörük mutfak kültürü- Sürdürülebilirlik- Engeller- Çözüm önerileri- Gastronomi turizmiÖz
Çalışmada, Yörük mutfak kültürünün sürdürülmesinin önündeki engelleri tespit etmek, kültürün sürdürülebilmesi ve gelecek kuşaklara aktarımı için çözüm yolları sunabilmek ve bölge gastronomisi için önemini ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden görüşme yönteminin kullanıldığı çalışmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Mersin ve Adana il sınırları içerisinde yaşayan Yörük kökenli vatandaşlar oluşturmaktadır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak 01 Haziran 2022-05 Temmuz 2023 tarihleri arasında 20 kişi ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA programına aktarılmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda, Yörük mutfak kültürünün sürdürülmesinin önündeki engeller; ekonomik, yaşam şekli ve kültür aktarımı ile ilgili engeller olmak üzere üç kategoride toplanmıştır. Yaşam koşullarının değişmesi, kentleşme ve kültürü sürdürmek için uygun ortamların bulunamaması ilk üç engel olarak belirlenmiştir. Kültürü sürdürebilmek için en önemli çözüm önerisi ise kültürel öğelerin yeni nesillere doğru aktarılması şeklinde tespit edilmiştir. Yörük mutfak kültürünün bölgenin yerel lezzetleri ile tanınmasında etkili olacağı ve yerel ürünlere ilgi duyan turistler için bir çekim unsuru olacağı araştırmanın bulguları arasındadır.
Referanslar
Abidin, M.R.Z., Ishak, F.A.C., Ismail, I.A. & Juhari, N.H. (2020). Modern Malaysian suisine: Identity, culture, or modern-day fad? International Journal of Gastronomy and Food Science, 21, 100220, 1-9.
Ak, F. & Bulut, İ. (2020). Yörüklerde gıda hazırlığına bir örnek: Dolaz. Yörük Araştırmaları-2, Palet Yayınları, Konya, s:155-162.
Akdemir, N. & Selçuk, G.N. (2017). Mutfak kültürünün sürdürülebilirliği bakımından yöresel yiyeceklerin menülerde yer alma düzeyi: Taraklı ölçeğinde bir araştırma. 1st International Sustainable Tourism Congress, November 23-25, 2017, Kastamonu-Turkey, s: 793-801.
Alderighi, M., Bianchi, C. & Lorenzini, E. (2016). The impact of local food specialities on the decision to (re)visit a ourist destination: Market-expanding or business-stealing? Tourism Management, 57, 323-333.
Baldwin, W. (2018). Chef's sabbatical: An analysis of chef's gastronomic research through culinary tourism. International Journal of Gastronomy and Food Science, 13, 65-72.
Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. DEUHFED 2016, 9(1), 23-28.
Bektarım, N. (2020). Mersin’de yaşayan yerleşik ve konargöçer Yörüklerin mutfak kültürü üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi, Mersin.
Boyne, S., & Hall, D. (2004). Place promotion through food and tourism: Rural branding and the role of websites. Place Branding, 1(1), 80-92.
Cadiogan, D. J., Dy, S. C. H., Opaco, C. J. L. T., Rodriguez, R. D., Tan, J. T. T., Villanueva, K. A. & Mercado, J. M. T. (2021). Manyisig: The culinary heritage significance of Sisig in Angeles City, Pampanga, Philippines. International Journal of Gastronomy and Food Science, 24, 100347, 1-7.
Çekal, N. & Doğan, E. (2022). Sürdürülebilir gastronomide standart reçete ve coğrafi işaretlerin önemi. Turizm Çalışmaları Dergisi, 4(1), 49-60.
Çoşkun, K., Künç, S., Çelik, S. & Acar, S. (2017). Siirt ilinin gastronomi açısından sürdürülebilirlik analizi: Büryan Örneği. 1st International Sustainable Tourism Congress, November 23-25, 2017, Kastamonu-Turkey, s: 391-397.
Creswell, J. (2013). Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni, (Çev.: Mesut Bütün ve Selçuk Beşir Demir), Siyasal Kitabevi, Ankara.
Doğan, M. S. & Doğan, C. (2004). Tarihsel gelişim sürecinde Yörükler. İstanbul Journal of Sociological Studies. 0 (30), 15-29.
Du Rand, G. E., & Heath, E. (2006). Towards a framework for food tourism as an element of destination marketing. Current Issues in Tourism, 9(3), 206-234.
Durukan, A. & Gülel, H. C. (2020). Yoruks' Efforts to Preserve The Culture of Their Ancestors and The Changes Experienced. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 56-67.
Eröz, M. (1965). Türk köy sosyolojisi meseleleri ve yörük-türkmen köyleri. Istanbul Journal of Sociological Studies, 6, 119-154.
Ersavaş, H. & Özkanlı, O. (2018). 20. yüzyılda orta Toroslardaki Yörüklerin mutfak kültürü. Aydın Gastronomy, 2(1), 39-49.
Eryılmaz, G., Demir, E. & Pektaş, K. (2019). Silifke yöresel mutfak kültürü unsuru olan “Silifke Yoğurdu’nun gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi. 4. Uluslararası Gastronomi Turizmi Araştırmaları Kongresi Bildiri Kitabı, ISBN: 978-605-031-271-3, Aralık 2019, Nevşehir, s: 219-229.
Flick, U. (2007). Designing Qualitative Research: The Sage Qualitative Research Kit. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.
Fox, R. (2007). Reinventing the gastronomic identity of Croatian tourist destinations. International Journal of Hospitality Management, 26(3), 546-559.
Frochot, I. (2003). An analysis of regional positioning and its associated food images in French tourism regional brochures. Journal of Travel and Tourism Marketing, 14(3/4), 77-96.
Hall, C. M. & Mitchell, R. (2001). Wine and food tourism. In N. Douglas, N. Douglas, & R. Derrett (Eds.), Special İnterest Tourism: Context And Cases, pp. 307-329.
Hashimoto, A., & Telfer, D. J. (2006). Selling Canadian culinary tourism: Branding the global and the regional product. Tourism Geographies, 8(1), 31-55.
Hjalager, A. M. & Richards, G. (Eds.). (2002). Tourism and Gastronomy. London: Routledge.
Güneş, G., Ülker, H.İ. & Karakoç, G. (2008). “Sürdürülebilir turizmde yöresel yemek kültürünün önemi”. II. Ulusal Gastronomi Sempozyumu ve Sanatsal Etkinlikler. 10-11 Nisan. Antalya: Akdeniz Üniversitesi Alanya İşletme Fakültesi.
Işık, N. (2006). Konya İli Çumra Ve Karapınar İlçelerinde Türkmen Yemekleri ve Yemek Kültürü Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Anabilim Dalı, Beslenme Eğitimi Bilim Dalı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Işık, E. & Semerci, Ç. (2019). Eğitim Alanı Nitel Araştırmalarında Veri Üçgenlemesi Olarak Odak Grup Görüşmesi, Bireysel Görüşme ve Gözlem. Turkish Journal of Educational Studies, 6(3), 53-66.
İnalcık, H. (2014). The Yörüks: Their Origins, Expansion and Economic Role. Cedrus The Journal of MCRI, pp.467-495.
Karaca, O. B. & Yıldırım, O. (2020). Arap mutfak kültürünün adana gastronomi turizminin gelişmesindeki yeri: Yerel halkın görüşleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 41-55.
Kurnaz, Z. (2016). Türkiye’de Siyasal Korku ve Akademik Hayatın İnşası. Hacettepe üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
Long, L. M. (2004). Culinary Tourism. Lexington, KY: University Press of Kentucky.
Nas, G. E. (2015). Yörük kültüründe düğün ölüm âdetleri ve adlandırmaları (Anamur örneği). Journal of Turkish Language and Literature, 1(2), 25-32.
Naumes, W. & Naumes M. J. (1999). The Art And Craft of Case Writing. Thousand Oaks, Sage Publications.
Neuman, W. L. (2014). Social Research Methods: Qualitative and Quantitive Approaches (7th Edition). Essex, Pearson Education Limited.
Okumuş, O. (2013). Anadolu coğrafyasında ticari hareketlilik: Osmanlı Devleti’nde Türkmen ve yörüklerin iktisadi hayatları. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(2), 379-392.
Öztürk, S. B. & Akoğlu, A. (2020). Assessment of local food use in the context of sustainable food: A research in food and beverage enterprises in Izmir, Turkey. International Journal of Gastronomy and Food Science, 20, 100194, 1-8.
Pascual, V. & Orduna, P. (2020). The intangible heritage in the historical and current cuisine: Multidisciplinary didactic proposal for the teaching and learning of culinary ethnobotany. International Journal of Gastronomy and Food Science, 21, 100241, 1-6.
Patton, M. Q. (1987). How to Use Qualitative Methods in Evaluation. Newbury Park, CA:Sage.
Pramezwary, A., Lemy, D. M., Juliana, Sitorus, N. B., Masatip, A., Indriany, F., Dalimunthe, Liyushiana, Yanti, D. (2022). Sustainability gastronomy tourism in Medan City. International Journal of Sustainable Development and Planning, 17(3), 875-883.
Quan, S. & Wang, N. (2004). Towards a structural model of the tourist experience: An illustration from food experiences in tourism. Tourism Management, 25(3), pp. 297-305.
Roulston, K. (2010). Reflective Interviwing. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Selwood, J. (2003). The Lure of Food: Food As an Attraction in Destination Marketing İn Manitoba, Canada. In C.M.
Sims, R. (2009). Food, place and authenticity: Local food and the sustainable tourism experience. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321-336.
Şen, A., Cebirbay, M. A. & Aktaş, N. (2015). Yörüklerin mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıklarına ilişkin nitel bir araştırma: Karaman örneği. III. Uluslararası Halk Kültürü Sempozyumu, 08-10 Ekim 2015, Ankara, s: 405-409.
Türk Patent ve Marka Kurumu. (2022). Türkiye’nin coğrafi işaretleri. https://ci.turkpatent.gov.tr/ adresinden 02.08.2023 tarihinde erişildi.
Türkan, H. K. (2018). Kırıkhan Yörüklerinde Doğum, Evlenme ve Ölüm Gelenekleri. Turkish Studies Language / Literature, 13(20), 779-806.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, O. & Karaca, O. B. (2022). Yörük Mutfağının Özel Gün Yemekleri: Türkiye’nin Adana ve Mersin Bölgesinde Bir Kültür Araştırması. İçinde E. Aliyev & Y. E. Tansu (Eds.), Silk Road International Scientific Research Conference (ss: 594-605). Lankaran State University, Azerbeycan: IKSAD Publications.
Yüncü, H. R. (2009) “Sürdürülebilir Turizm Açısından Gastronomi Turizmi ve Perşembe Yaylası, 10. Aybastı Kurultayı”. Ankara. http://www.aybastikabataskurultayi.com/web/wp-content/uploads/2010/05/10-aybasti-kabatas-kurultayi.pdf>
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
