Profesyonel Turist Rehberlerinin Pandemi Sürecinde İşini Kaybetme Kaygısının İş Performansına Etkisi (The Effect of Professional Tourist Guides' Anxiety of Losing Their Jobs During the Pandemic Process on Job Performance)

Gökhan GÜMÜŞ; R. Pars ŞAHBAZ

doi:10.21325/jotags.2023.1320

Yazarlar

Gökhan GÜMÜŞ
R. Pars ŞAHBAZ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1320

Anahtar Kelimeler:

Pandemi- Covid19- İş güvencesizliği- İş performansı ve turist rehberi

Öz

Pandeminin etkisiyle ortaya çıkan rezervasyon iptalleri, turistik faaliyetlerde görevli profesyonel turist rehberlerinin iş kaybı ve işsizlik endişesine yol açtığı gibi, sağlık kaygısı, motivasyon eksikliği ve düşük performans gibi bir dizi problemi de beraberinde getirmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, COVID-19 pandemisinin neden olduğu iş kaybı endişesinin profesyonel turist rehberlerinin iş performansı üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu kapsamda, literatürde güvenilirliği ve geçerliliği test edilmiş ölçeklerden derlenen bir anket formu oluşturulmuştur. Anket formu, Nevşehir Turist Rehberleri Odası'na kayıtlı 401 turist rehberine yüz yüze ve Google form aracılığıyla uygulanmıştır. Hipotezler, Varyans Analizi, bağımsız örneklem t-testi ve regresyon analizi kullanılarak test edilmiştir. Bulgulara göre, katılımcıların medeni durumları, COVID-19 durumları ve bulaştırma endişeleri ile iş performansı arasında anlamlı farklılık bulunmazken, cinsiyet, yaş, meslek ve çalışma şekli gibi faktörlere bağlı olarak değerlendirmelerde farklılıklar ortaya çıkmıştır. İş güvencesizliği algısı ile iş performansı arasında düşük düzeyde pozitif bir ilişki belirlenmiştir. Katılımcıların pandemi nedeniyle iş güvencesizliği algıları arttıkça, iş performansındaki etkinin de düşük düzeyde paralel olarak arttığı görülmüştür.

Referanslar

Aguiar-Quintana, T., Nguyen, H., Araujo-Cabrera, Y., and Sanabria-Díaz, J. M. (2021). Do job insecurity, anxiety and depression caused by the COVID-19 pandemic influence hotel employees’ self-rated task performance? The moderating role of employee resilience. International Journal of Hospitality Management, 94, 102868 https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2021.102868

Ağılönü, K. G. (2021). Pandemi Sürecinde COVİD19’un Turizm ve Rekreasyonel Etkinliklerden Su Sporları Üzerine Etkisinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.989326

Akgündüz, Y. (2013). The Influence of Self-esteem and role stress on job performance in Hotel Business Faculty of Tourism, International Journal of Contemporary, Hospitality Management, Mersin University, Mersin. https://doi.org/10.1108/IJCHM-09-2013-0421

Aktuğ, S. (2016). Hizmet içi Eğitimin Örgütsel Bağlılık Düzeyi ve Algılanan Çalışan Performansı Üzerine Etkisi. Yüksek lisans tezi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, İstanbul.

Aslan, K. (2011). Çalışanlarda İş Güvencesizliği ve İşini Kaybetme Kaygısının İş Verimi ve İş Üretkenliği Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: Bilişim Sektöründe Bir Araştırma, Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, İstanbul.

Cingöz, N. K. (2021). COVID-19 Pandemisinde Yaşanan İş Güvencesizliğinin İşsizlik Kaygısına Etkisinin Demografik Faktörler Açısından İncelenmesi: Yer Hizmetlerinde Bir Uygulama, Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Havacılık Yönetimi Anabilim Dalı, Kocaeli.

Cuma, A. (2020). Otel İşletmesi Çalışanlarında Örgütsel Stres Kaynaklarının İş Performansına Etkisi: Kahramanmaraş’ta Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.

Çağlar Çelebioğlu, H. (2019). Kabin Memurlarında Görülen Presenteeism ile İşe Adanmışlık ve İşini Kaybetme Korkusu Arasındaki İlişki, Yüksek Lisans Tezi, Altınbaş Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, İstanbul.

Çakır, Ö. (2007). İşini Kaybetme Kaygısı: İş Güvencesizliği. Çalışma ve Toplum Dergisi, (7), 117-140.

Çalışkan, N. (2019). Konaklama İşletmeleri Çalışanlarının Örgütsel Değişim ve İş Güvencesizliği Algıları Arasındaki İlişkide İstihdam Edilebilirliğin Düzenleyici Rolü, Doktora Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Nevşehir.

De Witte, H. (1999). Job insecurity and psychological well-being: Review of the literature and exploration of some unresolved issues. European Journal of Work and Organizational Psychology, 8(2), 155–177. https://doi.org/10.1080/135943299398302

Dede, E. (2017). İş Güvencesizliği Algısının ve Örgütsel Güven Düzeyinin Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerindeki Etkileri: Devlet Ortaokulu ve Özel Ortaokul Öğretmenleri Üzerine Bir Araştırma. Doktora Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi, İşletme Anabilim Dalı, İstanbul.

Ertan, H. (2008). Örgütsel Bağlılık, İş Motivasyonu ve İş Performansı Arasındaki İlişki: Antalya’da Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde Bir İnceleme. Doktora Tezi, Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.

Esen, C. K. (2018). İş Güvencesizliği ve Başa Çıkma Stratejilerinin Çalışanların Demografik Özellikleri Açısından İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı, Antalya.

Gümüş, İ. (2013). Çalışma hayatının iki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği/Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity. İş Ahlakı Dergisi, 6(1), 187.

Gürbüz, F. G. ve Dede, E. (2016). Ortaokul Öğretmenlerinin Örgütsel Güven ve İş Güvencesizliği Algıları Arasındaki İlişki, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(2), 89-108.

Gürbüz, Ş. ve Şahin, F. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (Felsefe-Yöntem-Analiz). Seçkin Yayıncılık, Ankara.

Karacaoğlu, K. (2015). Çalışanların İş Güvencesizliğinin İşten Ayrılma Niyetleri Üzerindeki Etkisi: Alanya Bölgesindeki Beş Yıldızlı Otellerde Bir Araştırma. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7 (1), s. 13-21.

Karasar, N. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Nobel Yayınları, Ankara.

Katlav, Ö. E., Çetin, B. ve Perçin Ş. N. (2021). Turist Rehberlerinin İş Güvencesizliği Algılarının Tükenmişlik Düzeyleri Üzerindeki Etkisi, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, Journal of Travel and Hospitality Management, 18(1), 37-55. https://doi.org/10.24010/soid.809985

Koopman C, Pelletier K. R, Murray J. F, Sharda C. E, Berger M. L, Turpin R. S, Hackleman P, Gibson P, Holmes D. M, and Bendel, T. (2002). Stanford presenteeism scale: health status and employee productivity. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 44(1), 14–20. https://doi.org/10.1097/00043764-200201000-00004

Korkmaz, M, ve Ceylan, B. (2012). Örgütsel stres yönetimi ve stresin istanbul büyükşehir belediyesi çalışanlarının iş performans üzerine etkisinin uygulamalı olarak incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5,(10), 314-343.

Kurtuluş, K. (2004). Pazarlama Araştırmaları, Literatür Yayınları, İstanbul.

Orçanlı, K., Bekmezci, M. ve Fırat, Z. M, (2019). İş güvencesizliğinin iş performansına etkisinde örgütsel kimliğin aracılık etkisi, Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(12), 75-100. http://doi.org/10.26466/opus.584655

Önder, Ç., and Wasti, A. S. (2002). İş Güvencesi Endeksi ve İş Güvencesi Memnuniyeti Ölçeği: Güvenirlik ve geçerlik analizi. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 23-47.

Özbay, B. (2017). İşletmelerde Eğitim İle Algılanan Performans Arasındaki İlişkiye Yönelik Bir Araştırma, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Polat, E. (2019). İş Güvencesizliği Algısı ile İş Üretkenliği İlişkileri: Mevsimlik ve Mevsimlik Olmayan Konaklama İşletmelerinde Karşılaştırmalı Bir Araştırma. Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.

Probst, T. M. (1999). Antecedents and consequences of job security: An integrated model. (organizational withdrawal, stress). Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering, 59(11-B), 6102.

Sağlık Bakanlığı, (2020). Covid 19 nedir?, covid19.saglik.gov.tr Erişim tarihi: 01.08.2023.

Tyrer, P. (1999). Borderline Personality Disorder: A Motley Diagnosis in Need of Reform. The Lancet, 354, 1095–1096. http://doi.org/10.1016/S0140-6736(99)00401-8

Uygun, H. (2015). İnsan Kaynakları Yönetiminde Eğitim ve Geliştirme Faaliyetlerinin Çalışan Motivasyonuna Etkileri ve Sağlık Sektöründen Bir Vaka Analizi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Valibayova, G. (2018). İş Güvencesizliği Algısının İş Stresi ve İş Performansına Etkisi: Araştırma Görevlileri Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, On dokuz Mayıs Üniversitesi, İşletme Anabilim Dalı, Samsun.

Witte, H. D. (2005). Job Insecurity: Review of the ınternational literature on definitions, prevalence, ancedents and consequences. SA Journal of Industrial Psycholog, 31(4), 1-6. http://doi.org/10.4102/sajip.v31i4.200

Yamane, T., Zatori, A., Michalko, G., ve Nagy, J. (2001) Temel Örnekleme Yöntemleri, Literatür yayıncılık, Çeviren: Esin, A. Bakır, M. A., Aydın, C. ve Gürbüzsel E.

Yıldız, O., Dağdeviren, M., ve Çetinyokuş, T. (2008). İşgören Performansının değerlendirilmesi için bir karar destek sistemi ve uygulaması, Gazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 23(1), 239-248.

Yıldız, Z. (2011). Turizm sektörünün gelişimi ve istihdam üzerindeki etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 3(5). 54-71.

Yürekli, S. (2020). Çalışma hayatında Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Etkileri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Covid-19 Hukuk Özel Sayısı, Yıl:19, Sayı:38, Yaz 2020/2 (Covid-19 Özel Ek), ss. 34-61.