İş Güvencesizliği Algısının Presenteizm Düzeyine Etkisinde Duygusal Tükenmişliğin Aracı Rolü: Turizm Sektörü Çalışanlarına Yönelik Bir Araştırma (The Mediator Role of Emotional Exhaustion in the Effect of Job Insecurity Perception on Presenteeism Level: A Study on Tourism Sector Employees)

Yakup  ÖZTÜRK; Aslı  ÖZTÜRK

doi:10.21325/jotags.2023.1299

Yazarlar

Yakup ÖZTÜRK
Aslı ÖZTÜRK

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1299

Anahtar Kelimeler:

İş güvencesizliği- Presenteizm- Duygusal tükenmişlik

Öz

Bu çalışmada, hizmet endüstrisinin önemli bileşenlerinden olan turizm sektöründe aktif olarak çalışan bireylerden anket yoluyla elde edilen verilerin analiz edilmesi ile iş güvencesizliği algısının presenteizm düzeyine etkisinde duygusal tükenmişliğin aracı rolü araştırılmaktadır. Araştırmada iş güvencesizliği ve presenteizm arasındaki ilişkide duygusal tükenmişliğin aracı rolünün dâhil edilmesiyle önceki araştırmalardaki boşluğu doldurmak ve literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Turizm işletmelerinde görev yapan 508 çalışandan elde edilen verilerin analizi için SPSS ve AMOS programları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, bireylerin iş güvencesizliği algısının presenteizmi ve duygusal tükenmişliği; duygusal tükenmişliğin de presenteizmi yordadığı belirlenmiştir. Ayrıca duygusal tükenmişliğin aracı değişken olduğu modele göre bağımsız değişken olan iş güvencesizliğinin presenteizm üzerinde etkisinin azalmakla birlikte hala anlamlı olduğu ve kısmi aracılık etkisine sahip olduğu belirlenmiştir.

Referanslar

Ak, M., & Demir, F. (2022). Örgütsel gururun duygusal tükenmişlik ve sinizm ile ilişkisinde kurumsal itibarın aracılık etkisi. Journal of Economics and Administrative Sciences, 23(3), 608-622.

Altay, H., & Akgül, V. (2010). Seyahat Acentaları çalışanlarının tükenmişlik düzeyi: Hatay örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 87-112.

Armon, G., Melamed, S., Shirom, A., & Shapira, I. (2010). Elevated burnout predicts the onset of musculoskeletal pain among apparently healthy employees. J Occup Health Psychol, 15, 399–408.

Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The Moderator–Mediator Variable Distinctionin Social Psychological Research: Conceptual, Strategic and Statistical Considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182.

Brunsting, N. C., Bettini, E., Rock, M. L., Royer, D. J., Common, E. A., Lane, K. L., & Zeng, F. (2022). Burnout of Special Educators Serving Students With Emotional-Behavioral Disorders: A Longitudinal Study. Remedial and Special Education, 43(3), 160-171.

Cheng, J. C., & Yang, Y. (2018). Hotel employee job crafting, burnout, and satisfaction: The moderating role of perceived organizational support. International Journal of Hospitality Management (78), 78-85.

Darvishmotevali, M., Araslı, H., & Kılıç, H. (2017). Effect of job insecurity on frontline employee’s performance: Looking through the lens of psychological strains and leverages. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 29(6), 1724-1744.

Dunford, B. B., Shipp, A. J., Boss, R. W., Angermeier, I., & Boss, A. (2012). Is burnout static or dynamic? A career transition perspective of employee burnout trajectories. Journal of Applied Psychology, 97(3), 637-650.

Folke, F., & Melin, M. (2022). Selecting flight mode – Risk factors associated with presenteeism among commercial pilots and the role of depressive symptoms. Journal of Air Transport Management (103), 1-11.

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.

Greenhalgh, L., & Rosenblatt, Z. (1984). Job insecurity: Toward conceptual clarity. The Academy of Management Review, 9(3), 438–448.

Güllüce, A. Ç., & İşcan, Ö. F. (2010). Mesleki tükenmişlik ve duygusal zeka ilişkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 5(2), 7-29.

Gürbüz, S. (2019). Amos ile yapısal eşitlik modellemesi. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Hair, J., Anderson, R., Tatham, R., & Black, W. (1998). Multivariate data analysis (5th Ed.). Prentice Hal. New Jersey.

Hellgren, J., Sverke, M., & Isaksson, K. (1999). A two-dimensional approach to job insecurity: Consequences for employee attitudes and well-being. European Journal of Work and Organizational Psychology, 8(2), 179–195.

Jung, H. S., Jung, Y. S., & Yoon, H. H. (2021). COVID-19: The effects of job insecurity on the job engagement and turnover intent of deluxe hotel employees and the moderating role of generational characteristics. International Journal of Hospitality Management (92), 1-9.

Kim, J. H., Yoon, J., Bahk, J., & Kim, S. S. (2020). Job insecurity is associated with presenteeism, but not with absenteeism: A study of 19 720 full-time waged workers in South Korea. Journal of Occupational Health, 62(1), 1-11.

Kim, Y. S., Shin, J. D., & Kim, B. K. (2023). Effect of covid-19-induced changes on job insecurity, presenteeism, and turnover intention in the workplace—an investigation of generalized anxiety disorder among hotel employees using the GAD-7 scale. Sustainability (15), 1-18.

Koo, B., Curtis, C., & Ryan, B. (2021). Examining the impact of artificial intelligence on hotel employees through job insecurity perspectives. International Journal of Hospitality Management (95), 1-12.

Koopman, C., Pelletier, K. R., Murray, J. F., Sharda, C. E., Berger, M. L., Turpin, R. S., & Bendel, T. (2002). Stanford presenteeism scale: health status and employee productivity. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 44(1), 14-20.

Lu, A. C. & Gürsoy, D. (2016). Impact of job burnout on satisfaction and turnover intention: Do generational differences matter? Journal of Hospitality & Tourism Research, 40(2), 210–235.

Lu, L., & Cooper, C. L. (2022). Sickness Presenteeism as a link between long working hours and employees’ outcomes: intrinsic and extrinsic motivators as resources. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(4), 1-16.

Mahmoud, A. B., Hack-Polay, D., Reisel, W. D., Fuxman, L., Grigoriou, N., Mohr, I., & Aizouk, R. (2021). Who’s more vulnerable? A generational investigation of COVID-19 perceptions’ effect on organisational citizenship behaviours in the mena region: job insecurity, burnout and job satisfaction as mediators. BMC Public Health(21), 1-17.

Martínez, Á. A., Leiter, M. P., Gascón, S., Gumuchian, S., Masluk, B., Mercadal, P. H., & Campayo, J. G. (2019). Value congruence, control, sense of community and demands as determinants of burnout syndrome among hospitality workers. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics (JOSE), 25(2), 287-295.

Maslach, C., & Susan, E. J. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99-113.

Meydan, C. H. & Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi amos uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.

Özkoç, A. G., & Çalışkan, N. (2016). Job insecurity from a multi-faceted perspective of the tourism sector. In C. Avcıkurt, M. S. Dınu, N. Hacıoğlu, R. Efe, A. Soykan, & N. Tetik (Eds.), Global Issues and Trends in Tourism (s. 87-102). St. Kliment Ohridski University Press, Sofia.

Schonfeld, I. S. & Bianchi, R. (2016). Burnout and Depression: Two Entities or One? Journal of Clinical Psychology, 72, 22-37.

Shin, Y., & Hur, W. M. (2019). When Do Service Employees Suffer More from Job Insecurity? The Moderating Role of Coworker and Customer Incivility. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(7), 1-17.

Staufenbiel, T. & König, C. J. (2010). A model for the effects of job insecurity on performance, turnover intention and absenteeism. Journal of Occupational and Organizational Psychology (83), 101-117.

Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Ural, A., & Kılıç, İ. (2013). Bilimsel araştırma süreci ve spss ile veri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.

Yıldız, A. (2022). Duygusal zekânın duygusal emek ve duygusal tükenmişlik ile ilişkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.

Yoon, K. H., Oh, S. H. & Kim, B. Y. (2018). The influence of job insecurity on career commitment and attitude i n multinational corporations. The Journal of Applied Business Research, 34(1), 81-98.