Elazığ’da Gastronomi Turizminin Geliştirilmesine Yönelik Bir Araştırma (A Research on the Development of Gastronomy Tourism in Elazig)

Suat  ARPACI

doi:10.21325/jotags.2023.1271

Yazarlar

Suat ARPACI

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1271

Anahtar Kelimeler:

Gastronomi- Gastronomi turizmi- Elazığ- Yerel yiyecekler

Öz

Gastronomi turizmi, değişik bir mutfak kültüründeki yiyeceklerin hazırlanması, sunulması, tüketilmesi; mutfağı, öğün sistemlerini, yeme tarzlarını tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen turizm türüdür. Gastronomi turizmi, yeni bir kültürel miras ve kültür turizmi konseptine dâhil edilen unsurlardan biridir. Gastronomi turizmi tüm dünyada ve Türkiye’de turizm türleri arasında önemi her geçen gün artmaya devam eden bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Gastronomi turizmi ile yerel lezzetlerin önemi daha da artmıştır. Bu bakımdan bu çalışmanın amacı Elazığ’da gastronomi turizminin geliştirilmesinde öne çıkabilecek yiyeceklerin belirlenmesidir. Elazığ’ın zengin mutfak kültürüne rağmen bunu turizm amaçlı yeterince kullanılmadığı görülmektedir. Bu amaç doğrultusunda Elazığ’da yaşan kişilere yönelik bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmadaki veriler 466 kişiden toplanmıştır. Keşifsel bir araştırma olması ve anket sorularının açık uçlu olması nedeniyle elde edilen verilerin analizinde sıklık temelinde (frequency analysis) yapılmıştır. Analiz sonucunda Elazığ’da gastronomi turizminin geliştirilmesinde öne çıkabilecek yiyecekler tespit edilmiştir. Elazığ’ın yerel yemeklerinden olan Harput köfte, içli köfte ve sırın ilk üç sırada yer almaktadır. Çalışmada ayrıca yerel halkın Elazığ gastronomisi hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı, sadece bilinir yemekler üzerinden değerlendirme yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda gastronomi turizminin önemine vurgu yapılarak Elazığ’da gastronomi turizminin geliştirilmesine yönelik olarak önerilerde bulunulmuştur.

Referanslar

Ağlamaz Susup, A.E. (2018). İzmir’de Gastronomi Turizminin Geliştirilmesine Yönelik Sistemsel Bir Yaklaşım. Doktora Tezi Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı. İzmir.

Antón, C., Camarero, C., Laguna, M., & Buhalis, D. (2019). Impacts of authenticity, degree of adaptation and cultural contrast on travellers’ memorable gastronomy experiences. Journal of Hospitality Marketing & Management, 28(7), 743–764. https://doi.org/10.1080/ 19368623.2019.1564106

Azavedo, M. (2019). Why do tourists attend cooking classes? Some indications from Thailand. Academic Journal of Economic Studies, 5(4), 44–51.

Bell, C. (2015). Tourists infiltrating authentic domestic space at Balinese home cooking schools. Tourist Studies, 15(1), 86– 100. https://doi.org/10.1177/1468797614550958

Boesen, M., Sundbo, D., & Sundbo, J. (2017). Local food and tourism: An entrepreneurial network approach. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 17(1), 76– 91. https://doi.org/10.1080/15022250.2016.1218629

Brotherton, B., & Himmetoğlu, B. (1997). Beyond Destinations - Special Interest Tourism. Anatolia: An International Journal of Tourism and Hospitality, 8(3), 11-30.

Correia, A., Moital M., Costa C. F. ve Peres R. (2008). The determinants of gastronomic tourists' satisfaction: A second-order factor analysis. Journal of Food Service, 19. 164-176

Deveci, B., Türkmen, S., ve Avcıkurt, C. (2013). Kırsal turizm ile gastronomi turizmi ilişkisi: Bigadiç Örneği. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, (2), 29-34.

Ellis, A., Park, E., Kim, S., & Yeoman, I. (2018). What is food tourism? Tourism Management, 68, 250–263. https://doi. org/10.1016/j.tourman.2018.03.025

Erdoğan, S.E. (2017). Seyahat Motivasyonunu Etkileyen Gastronomik Unsurlar: İzmir Yarımada Örneği. Yüksek Lisans Tezi Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı. İstanbul.

Everett, S. (2012). Production places or consumption places? The place-making agency of food tourism in Ireland and Scotland. Tourism Geographies, 14(4), 535–554. https://doi. org/10.1080/14616688.2012.647321

Fox, R. (2007). Reinventing the gastronomic ıdentity of croation tourist destinastions, Hospitality Management. 26, S. 3, ss. 546-559.

Galvez, J. C. P., Granda, M. J., Lopez-Guzman, T., & Coronel, J. R. (2017). Local gastronomy, culture and tourism sustainable cities: The behaviour of the American tourist. Sustainable Cities and Society, 32, 604–612. https://doi.org/10.1016/j. scs.2017.04.021

Güzel Şahin, G., & Ünver, G. (2015). Destinasyon pazarlama aracı olarak gastronomi turizmi‖: İstanbul‘un gastronomi turizmi potansiyeli üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(2), 63-73.

Hall, C. M., & Mitchell, R. (2000). We are what we eat: food, tourism and globalization. Tourism Culture and Communication, 2(1), 29–37

Hillel, D., Belhassen, Y., & Shani, A. (2013). What makes a gastronomic destination attractive? Evidence from the Israeli Negev. Tourism Management, 36, 200–209. https://doi.org/ 10.1016/j.tourman.2012.12.006

Hjalager, A. M., & Richards, G. (2002). Tourism and gastronomy. Routledge.

Karim, M. A., & Chi, C. (2010). Culinary tourism as a destination attraction: An empirical examination of destinations’ food image. Journal of Hospitality Marketing & Management, 19 (6), 531–555. https://doi.org/10.1080/19368623.2010.493064

Kivela, J., & Crotts, J. C. (2009). Understanding travelers‘ experiences of gastronomy through etymology and narration. Journal of Hospitality & Tourism Research, 33, 161-192

Lai, M. Y., Khoo-Lattimore, C., & Wang, Y. (2019). Food and cuisine image in destination branding: Toward a conceptual model. Tourism and Hospitality Research, 19(2), 238–251. https://doi.org/10.1177/1467358417740763

Long, L. M. (2014). Culinary tourism. Springer.

Mason, R., & O’Mahony, B. (2007). On the trail of food and wine: The tourist search for meaningful experience. Annals of Leisure Research, 10(3–4), 498–517. https://doi.org/10.1080/ 11745398.2007.9686778

McKercher, B., Okumus, F., & Okumus, B. (2008). Food Tourism as a Viable Market Segment: It's All How You Cook the Numbers! Journal of Travel & Tourism Marketing, 25(2), 137-148.

Minihan, C. (2014). Exploring the culinary tourism experience: An investigation of the supply sector for brewery and restaurant owners. Colorado State University Press

Önal, N. (2018). Kastamonu’da Gastronomi Turizmi Kapsamında Yöresel Yemeklerden Turistik Ürün Olarak Yararlanılması. Yüksek Lisans Tezi Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı. Kastamonu.

Öner, S. (2018). Yerel Halkın Gastronomi Turizmine Karşı Farkındalık ve Tutumu: Kastamonu Örneği. Yüksek Lisans Tezi Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı. Kastamonu.

Öter, Z. (2010). Türk el sanatlarının kültür turizmi bağlamında değerlendirilmesi. Milli Folklor, 11(86), 174-185

Pavlidis, G., & Markantonatou, S. (2020). Gastronomic tourism in Greece and beyond: A thorough review. International Journal of Gastronomy and Food Science, 21, 100229. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2020.100229

Rachao, S. A. S., Breda, Z. J., Fernandes, C. D. O., & Joukes, V. N. P. M. (2021). Drivers of experience co-creation in food and wine tourism: An exploratory quantitative analysis. Tourism Management Perspectives, 37, 100783. https://doi. org/10.1016/j.tmp.2020.100783.

Richards, G. (2002). Gastronomy: an essential ingredient in tourism production and consumption? A.-M. Hjalager ve G. Richards (Editör), Tourism and Gastronomy içinde (3-20). Londra: Routledge.

Richards, G. (2015). Evolving gastronomic experiences: From food to foodies to foodscapes. Journal of Gastronomy and Tourism, 1(1), 5–17. https://doi.org/10.3727/ 216929715X14298190828796

Smith, S. L., & Xiao, H. (2008). Culinary Tourism Supply Chains: A Preliminary Examination. Journal of Travel Research, 46, 289-299.

Sims, R. (2009). Food, place and authenticity: local food and the sustainable tourism experience. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321-336.

Telfer, D. J. ve Hashimoto, A. (2003). Food tourism in the Niagara Region: The development of a nouvelle cuisine. C. M. Hall, L. Sharples, R. Mitchell, N. Macionis ve B. Cambourne (Editörler), Food Tourism Around the World: Development, management and markets içinde (159-177). Oxford: Butterworth-Heinemann

Tikkanen, I. (2007). Maslow‘s hierarchy and food tourism in Finland: five cases. British Food Journal, 109(9), 721-734.

Timothy, D. J., & Ron, A. S. (2013). Understanding heritage cuisines and tourism: Identity, image, authenticity, and change. Journal of Heritage Tourism, 8(2–3), 99–104. https://doi.org/ 10.1080/1743873X.2013.767818

United Nation World Tourism Organization. (2012). Global Report on Food Tourism. World Tourism Organization (UNWTO), Madrid.

Yurtseven, H. R., & Kaya, O. (2011). Local Food in Local Menus: The Case of Gokceada. Tourismos: An International Multidisciplinary Journal of Tourism, 6(2), 263-275.

Zağralı, E., & Akbaba, A. (2015). Turistlerin destinasyon seçiminde rol oynayan bir etken olarak yerel mutfaklar: İzmir Yarımadası‘nı ziyaret eden turistlerin algılamaları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism Theory and Research, 1(2), 131-143