Turizmde Büyük Veri Üzerine Kavramsal Bir Araştırma (2018-2023) (A Conceptual Research on Big Data in Tourism (2018-2023))

Sadık SERÇEK; İrfan İLAN

doi:10.21325/jotags.2023.1252

Yazarlar

Sadık SERÇEK
İrfan İLAN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1252

Anahtar Kelimeler:

Büyük veri- Nitel- Turizm

Öz

Bu araştırma ile “Türkiye’de Turizm sektöründe yapılan büyük veri araştırmaları” konusu üstünde çalışılmış bilimsel araştırmaların literatür araştırması yöntemiyle incelenmesi konu edinmiştir. Bu husus üzere Web Of Science, Scopus, Trdizin, Google Scholar, Ulusal Tez Merkezi, Ulakbim veri tabanlarında “turizm ve büyük veri” kelimeleri birlikte kullanılarak tespit edilen 56 adet araştırmanın sonuçları toplanmıştır. Derlenen bilgiler kavramsal olarak analiz ve içerik incelemesi yapılıp araştırma şekillenmiştir. Elde edilen deliller sonucunda, araştırma konusuna katkıda bulunan; yazar, çalışma türü, çalışma alanı, kullandığı yöntem ve veri toplama tekniği gibi hususlar noktasında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Bilginin ana kaynağının insan olduğu büyük veri kavramı son yıllarda ivme kazanmıştır. Türkiye'de insanların en çok iletişim halinde olduğu sektörlerden biri turizmdir. Büyük veri konusundaki çalışma sayısının Türkiye’de gün geçtikçe artış gösterdiği görülmektedir. Fakat sadece nitel araştırmalar kapsamında kaldığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, literatürdeki çalışmaların genel olarak turizm ve konaklama konularına odaklandığını, ağırlıklı olarak nitel yöntemleri kullandığını ve çoğunun kavramsal çalışmalardan oluştuğunu göstermektedir. Elde edilen en önemli sonuç, Türkiye'de teoriye dayalı ampirik araştırmaların bulunmamasıdır. Çalışma nihayetinde “Turizm Sektöründe Büyük Veri Araştırmaları” hususlu konunun teknolojik gelişme seviyesine paralel olarak geliştiği ve çalışmacılar tarafından göz ardı edilmeyip üzerine düşülmesi gerektiği kanaatine varılmıştır

Referanslar

Abubakar, T., Bozkurt, Ö. & Kalkan, A. (2022). Büyük veri kullanımının türk İşletmelerinin ürün ve süreç inovasyonu üzerindeki etkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23 (1), 87-103.

Akgöz, E. & Tengilimoğlu, E. (2022). Online otel yorumlarının metin madenciliği teknikleri ile incelenmesi: bakü otelleri örneği. Selçuk Turizm ve Bilişim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-8.

Aksu, M. Ç., & Karaman, E. (2022). Turistik mekanlara yönelik sosyal medya paylaşımlarının yapay zekâ yöntemleriyle değerlendirilmesi: Artvin ili örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 505 - 524

Aktan, E. (2018). Büyük veri: uygulama alanları, analitiği ve güvenlik boyutu. Bilgi Yönetimi dergisi, 1(1), 1-22.

Aktürk, E. & Gültekin, S. (2021). Erzurum turizm talebini etkileyen faktörlerin incelenmesi: panel veri analizi.

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(1), 187-201.

Aracı, S.& Ergen, D. (2021). Otel İşletmelerinde Teknolojik Yenilikler. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları.

Aracı, S. & Ergen, D. (2021). Otel işletmelerinin teknolojik yeniliklerinde COVID-19 salgın etkilerinin değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(46), 1271-1282

Arıkan, E., Bayram, A., Kavlak, . T., Erkol & Bayram, G. (2021). Turizm öğrencilerinin endüstri 4.0 kavramsal farkındalık düzeyleri ve teknoloji kullanım alışkanlıkları arasındaki ilişki, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 19-33.

Atar, A. (2020). Gelenekselden dijitale turizm sektörü, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1640-1654.

Awlaqi, I. A. A. (2018). Medikal turizm sektöründe büyük veri uygulamaları üzerine nitel bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.

Aydın, E. (2022).Turizm araştırmalarının entelektüel yapısının ve performansının değerlendirilmesi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(2), 7-24.

Aydoğmuş, U. & Engin, O. (2021). Endüstri 4.0 sürecinde ağırlama sektörüne yönelik uygulama çabalarının incelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 851 - 874.

Bağçı, E. & İçöz, O. (2019). Z ve alfa kuşağı ile dijitalleşen turizm. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 232- 256.

Bahar, M., Yüzbaşıoğlu, N. & Topsakal, Y. (2019). Akıllı turizm ve süper akıllı turist kavramları ışığında geleceğin turizm rehberliğine bakış. Journal of Travel and Tourism Research, (14), 72-93.

Bali, M. (2021). Turizm alanında yapılan büyük veri çalışmalarının bibliyometrik analiz tekniği ile incelenmesi.

Yüksek Lisans Tezi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Beyer, M. & Laney, D. (2012). The Importance of Big Data: A Definition Gartner Report. USA: Gartner research Binbaşıoğlu, H. (2020). Akıllı turizm üzerine bibliyometrik bir literatür taraması. Journal of Tourısm And Gastronomy Studıes, 8 (4), 2825-2847

Burnaz, E. (2022). Pazarlama Mühendisliği. In 4 th International Congress on Multidisciplinary Social Sciences, Support and Development of Science Association Publications. Ankara

Büyükeke A., Sökmen A. & Gencer C. (2020). Metin madenciliği ve duygu analizi yöntemleri ile sosyal medya verilerinden rekabetçi avantaj elde etme: Turizm sektöründe bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(1), 322 - 335.

Carolis, A., Macchi, M., Negri, E., Terzi, S. (2017). A maturity model for assessing the digital readiness of manufacturing companies. In Advances in Production Management Systems. International Conference, Politecnico dı milano, Italy

Çallı, F. (2021). Turizm endüstrisinin dijital geleceği. Journal of New Tourism Trends, 2(1), 97-107.

Çamlıca, K. & Küçükaltan, D. (2018). Turizmde büyük veri, turizmde güncel konu ve eğilimler. Ankara: Detay Yayıncılık.

Çark, Ö. & Akyürek, S. (2021).Bulut bilişim teknolojisinin işletmeler açısından önemi ve turizm sektörü açısından değerlendirilmesi. European Journal of Managerial Research, 5(8), 72-91.

Davutoğlu, N. & Yıldız, E. (2020). Turizm 4.0 dan gastronomi 4.0 a giden yolda: Geleceğin restoranları ve yönetimi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(109), 301-318.

Demunter, C. (2017). Tourism statistics: early adopters of big data. Sixth UNWTO International Conference on Tourism Statistics measurıng sustaınable tourısm. Manila Departman Tourısm, Philippines,

Demir, Ç. (2021). Konaklama işletmelerinin iş süreçlerinde yapay zekâ teknolojileri ve akıllı otel. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(1), 203-219.

Dinçer, İ., Dinçer, Z., & Acar, S. (2019). Turizm endüstrisinde E-Turizm yönetimi ve sorunları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(96), 455-463.

Dumbill, E. (2013). Making sense of big data.New York: Mary Ann Liebert Inc

Durgut, S. & Küçüksille, E. (2021). Türkiye’de yapılan akademik çalışmaların büyük veri araçları ile bibliyometrik analizi. Bilge International Journal of Science and Technology Research, 5 (1), 1-12.

Dülgaroğlu, O. (2021) .Turizmde dijitalleşme: akıllı turizm Uygulamaları, dijital turizm ve turizm 4.0. Turizm ve İşletmecilik Dergisi, 2(1), 1-15.

Ercan, F. (2020) .Turizm pazarlamasında yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı ve uygulama örnekleri. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 23(2), 394-410.

Ercan, F. (2020): Akıllı turizmde büyük veri kullanımı: Sistematik bir derleme. OPUS International Journal of Society Researches, 16(32), 5230-5249.

Ercan, U. & Irmak S. (2022). Turizm endüstrisinde otel rezervasyon iptallerinin makine öğrenmesi yöntemi ile tahmin edilmesi. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 5(1), 45 - 54.

Erdem, A., Unur, K. & Şeker, F. (2022). Şanlıurfa'nın akıllı turizm destinasyonu olabilmesi için gerekli stratejilerin A'WOT yöntemi ile belirlenmesi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 73-91.

Gökalp, O., Kayabay, K., Çoban, S., Yandık, B. & Eren, E. (2018). Büyük Veri Çağında İşletmelerde Veri Bilimi. Paper Presented At The Fifth International Management Information Systems Conference. Ortadoğu teknik üniversitesi. Ankara

Göksu,C.(2014). Big Data Nedir, Geleneksel veri yönetimine etkisi ne olur.20/12/2022 http://datawarehouse.gen.tr/big-datanedir-geleneksel-veri-yonetimine-etkisi-neolur.

Göral, R. & Yurtlu, M. (2022). Turizm 4.0 ve turizm eğitimi. Klaipeda: SRA Academic Publishing.

Hazarhun, E. & Yılmaz, D. (2020). Restoranlarda dijital dönüşüm: Touch restoran örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 4(3), 384-399.

Karaboğa, T. (2020). Büyük veri analitiği yönetsel kabiliyetlerinin firma performansına etkisi: Veri odaklı kültür ve büyük veri strateji uyumunun aracılık etkisi . Doktora Tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Karampatsou, M. (2018). Turizmde büyük veri. Yüksek Lisans Tezi, Uluslararası Helenik Üniversitesi,Yunanistan.

Kaya, Ş., Turan, O. & Şimşek, G. (2020). Açık veri ideolojisi ile turizm X. 0 stratejilerinin değerlendirilmesi. Journal of New Tourism Trends, 1(1) 1-13.

Kemer, E. (2021). Eğitim seviyesinin endüstri 4. 0 farkındalığına etkisi: Konaklama işletmelerinde bir uygulama. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1138-1149.

Kıvılcım, B. (2021). Akıllı otel uygulamalarının sürdürülebilirliğe etkileri: Kış turizmi otellerine yönelik nitel bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 46(1), 1401-1413.

Kiraz, G. & Altun, Ö. (2020). Değişen turizm trendleri. İstanbul: Hiperlink Yayıncılık.

Kocarık, B. (2018). Büyük veri üzerine uluslararası literatürün bibliyometrik analizi. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Konak, S. & Özhasar Y. (2021). Akıllı (smart) turizm destinasyonları. Turizmde Araştırma Temaları Dergisi, 250- 290.

Kourouthanassis, P., Boletsis, C., Bardaki, C. & Chasanidou, D. (2015). Tourists responses to mobile augmented reality travel guides: The role of emotions on adoption behavior. Pervasive and Mobile Computing, 18, 71-87.

Kuttaş,S.(2020).Seyahat ve turizm endüstrisinde büyük veriyi kullanmanın avantajları.25/12/2022 .https://www.turizmgunlugu.com/seyahat-ve-turizm endustrisinde-buyuk-veriyi-kullanmanin-avantajlari/

Küpeli, Ş. & Ünlüönen, K. (2021). Veri madenciliği ve turizmde veri madenciliği çalışmaları (Data Mining and Data). Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(1), 275-298.

Li, J., Xu, L., Tang, L., Wang, S., & Li, L. (2018). Big data in tourism research: A literature review. Tourism Management, 68, 301-323.

Mariani, M., Baggio, R., Fuchs, M. & Höepken, W. (2018). Business intelligence and big data in hospitality and tourism: A systematic literature review. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 30(12), 3514-3554.

Okatan, D. & Yıldırım, Y. (2021). Endüstri 4.0 teknolojilerinin turizm sektörüne yansımaları: Literatür incelemesi. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 4(2), 168-185.

Ören, E. & Çatır, O. (2020). Elektronik-ağızdan ağıza iletişim (E-AAİ) aracılığıyla otel imajının irdelenmesi: Antalya örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 797-810.

Özer, S. (2019). Büyük veri teknolojileri ve veri madenciliği yöntemleri ile medikal veri analizi. Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul

Özoğul, G. & Günseli, B. (2018). Turizm endüstrisinde radyo frekans tanımlama (Rfıd) teknolojisi uygulamalarına genel bakış. Business & Management Studies: An International Journal, 6(3), 461-468.

Pritchard, A. (1969). Statistical bibliography or bibliometrics. Journal of Documentation. 25(4), 348-349.

Prytherch, H., Kakoko, D., Leshabari, T., Sauerborn, R., Marx, M. (2012). Maternal and newborn healthcare providers in rural Tanzania: in-depth interviews exploring influences on motivation, performance and job satisfaction. Rural and Remote Health, 12(3), 1-15.

Rubinstein, I. (2013). Big Data: The end of privacy or a new beginning. International Data Privacy Law. 3(2), 74- 87.

Shoval, N. & Rein, A. (2016). The use of tracking technologies in tourism research: The first decade. Tourism Geographies. 18(5), 587-606.

Silik, E. & Akgül, S. (2021). Akıllı şehir endeksi kapsamında Ankara’ya ilişkin karşılaştırmalı bir analiz.Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1),542-557.

Sun, D., Li, Z., Rew, Y., Gribble, M., Bartberger, D., Beck, P., Medina, C. (2014). Discovery of AMG 232, a potent, selective, and orally bioavailable MDM2–p53 inhibitor in clinical development. Journal of Medicinal Chemistry, 57(4), 1454-1472.

Şeker, Ş. (2013). İş Zekası ve Veri Madenciliği. İstanbul: Cinius Yayınları.

Şimşek, G. & Dinçel, A. (2020). Turizm endüstrisinde içerik pazarlaması: Kuşadası’ndaki 5 yıldızlı konaklama işletmelerinin içerik pazarlaması uygulamaları. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1234-1245.

Şimşek, G., Ateş O. & Çavuş Ş. (2018). Akıllı Turistik Destinasyon Tasarımında Büyük Verinin Rolü ve Önemi. 9th International Congress on Entrepreneurship. Bıshkek Unıversıty, Kırgızistan.

Tengilimoğlu, E., Öztürk, Y. (2019). Metin madenciliği yöntemleri ile online yorumların kümelenmesi: Bakü otelleri örneği. Selçuk Turizm ve Bilişim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-8.

Tercan, T. (2019). The Usage Potentıal Of Industry 4.0 Technologies In Waste Management İn Hotel Enterprıses . I Uluslararasi Konferansi makale baskısı. Gumilyov Eurasian National University, Türkistan.

Topsakal, Y., Yüzbaşıoğlu, N., Çelik, P. & Bahar, M. (2018). Turizm 4.0-turist 5.0: İnsan devriminin neden endüstri devrimlerinden bir numara önde olduğuna ilişkin bakış. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 1(2), 1- 11.

Türkay, B. & Esen, M . (2017). Turizm endüstrilerinde büyük veri kullanımı (Big data applications in tourism ındustries). Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(4), 92-115.

Uslu, A. (2022). Konumsal analiz yöntemleri ve makine öğrenmesi entegrasyonu ile kitle kaynaklı verilere dayanarak rekreasyonel hareketliliğin haritalanması: Eskişehir örneği. Doktora Tezi. Eskişehir Teknik Üniversitesi, Eskişehir.

Ünal, A. & Çelen, O. (2021). Türkiye'de turizm konulu yayımlanmış bibliyometrik çalışmaların analizine yönelik bir araştırma. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 6(16).

Vij, A. & Shankari, K. (2015). When is big data big enough? Implications of using GPS-based surveys for travel demand analysis. Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 56, 446-462.

Vinod, B. (2013). Leveraging big data for competitive advantage in travel. Journal of Revenue and Pricing Management, 12(1), 96-100.

Yalçınkaya, P., Atay, L. & Karakaş, E. (2018). Akıllı turizm uygulamaları. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 2(2), 34-52

Yapıcı, O. & Yıldırım, G. (2021). Endüstri 4.0'ın turizm alanındaki kavramları üzerine bir araştırma. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 394-412.

Yavuz, O. (2019). Büyük Veride Yeni Yaklaşımlar. II. Uluslararası Bilimsel Çalışmalar Kongresi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, Bilecik.

Yılmaz, M. & Karamustafa, K. (2023). Turizm alanında endüstri 4.0 ve uygulamalarını konu alan makalelerin bibliyometrik analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 54, 229-255.

Yılmazel, Ö. (2019). Yök ulusal tez merkezinde büyük veri alanında kayıtlı bulunan lisansüstü tezlerin analizi.

Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (41), 225-240.

Yurtsever, M. & Akgündüz, Y. (2021). Otel işletmelerinde endüstri 4.0 teknolojilerinin kullanımı hizmet kalitelerini nasıl etkiler. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 4(2), 95-116.

Zalluhoğlu, E., Bı̇lgehan, H. & Çolakoğlu Ö. (2019). Identifying sensor placement problem in smart tourism through consumer oriented approach. Journal of Tourism Theory and Research, 5(2), 317-326

Zengin, B. & Kazdal, E. (2020). Konaklama Sektöründe Dijitalleşme Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. Konya: Konya Kültür İletişim Yayınları.

Zeren, S. & Demirel E. (2020). Turizm endüstrisinde yeni trend: Blockchain startup projeleri. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 3(2), 169-188.