Mcdonaldlaşma Yaklaşımı ve Erzurum’da Su Böreğinin Fast-Foodlaşma Süreci (McDonaldization Approach and Fast-Food Process Layered Pastry in Erzurum)

doi:10.21325/jotags.2023.1195

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1195

Anahtar Kelimeler:

Globalization- Culture- McDonaldization- Traditional food- Layered pastry

Öz

Son yüzyılda küreselleşme olgusu pek çok disiplinin ilgi odağı haline gelmiştir. Halk kültürünü kendine konu edinen halk bilimi disiplininin ilgi alanlarından biri de küreselleşmenin kültürel etkileridir. Küreselleşmenin kültür üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlayan üç farklı yaklaşım bulunmaktadır. Bunlar medeniyetler çatışması (clash of civilization), McDonaldlaşma (McDonaldization) ve melezleşme (hybridization)’dir. Bu makalede Erzurum’da faaliyet gösteren bir su böreği işletmesi, McDonaldlaşma teorisi bağlamında incelenmiştir. Makalede ele alınan su böreği firmasının işletme sürecinde, verimlilik, hesaplanabilirlik, öngör ülebilirlik ve denetim ilkeleri ile uyumunun yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte McDonaldlaşmanın ilkeleri ile aynı doğrultuda olmayan geleneksel değerlerin ön plana çıktığı gözlemlenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden yapılandırılmış görüşme ve gözlem yöntemi kullanılmıştır. Görüşme yöntemi bir konu hakkında derinlemesine bilgi elde etmeyi mümkün kılan bir yöntem olduğu için tercih edilmiştir. Gözlem yardımcı yöntem olarak kullanılmıştır. Çalışmada tek bir firma üzerine odaklanılmıştır. Bu nedenle görüşme firmanın kurucusu ile bireysel olarak gerçekleştirilmiştir.

Referanslar

Dundes, A. (1998). Halk kimdir? (Çev. M. Ekici). Milli Folklor, (37), 139-153.

İbn-i Haldun. (2004). Mukaddime I (Çev. H. Kendir). Ankara: Yeni Şafak Kültür Armağanı.

Kut, T. (2009). Eski Harfli Basılı Yemek Kitapları Bibliyografyası. İçinde N. Kadıoğlu Çevik (Hzl.), Hünkâr Beğendi:

Yıllık Mutfak Kültürü (ss. 75-80). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, (50), 370-396.

Mehmed Kâmil. (2015). Melceü’t-Tabbâhîn-Aşçıların Sığınağı-İnceleme-Metin-Tıpkıbasım (Hzl. G. Kut & T. Kut). İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları: 57.

Önçel, S. (2015). Türk mutfağı ve geleceğine ilişkin değerlendirmeler. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(4), 33-44.

Örnek, S. V. (2014). Türk Halkbilimi. Ankara: BilgeSu Yayıncılık.

Özsağır, A., & Akın, A. (2012). Hizmetler sektörü içinde hizmet ticaretinin yeri ve karşılaştırmalı bir analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(41), 311-331.

Pieterse, J. N. (2009). Globalization and Culture (2. Edition). USA: Rowman&Littlefield Publishers.

Ritzer, G. (2011). Modern Sosyoloji Kuramları (Çev. Ş. S. Kaya). Ankara: De Ki Basım Yayım.

Ritzer, G. (2019). Toplumun McDonaldlaştırılması-Çağdaş Toplum Yaşamının Değişen Karakteri Üzerine Bir İnceleme (Çev. A. E. Pilgir). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Robertson, R. (1994). Glocalization: Space, Time and Social Theory. In M. Featherstone, S. Lash, and R. Robertson (Eds.). Global Modernities (pp. 24-44). London: Sage Publications.

Robertson, R. (2011). Glocalleşme: Zaman-mekân ve homojenlik-heterojenlik. Kaygı (17), 185-203.

Safi, İ., Atnur, G. & Küçükyıldız, D. (2020). Dışarda yeme kültürü ve lokantalar: Rize örneği. Mukaddime, 11(1), 124-153.

Samancı, Ö. (2021). Gastronomi ve yemek tarihi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 32(1), 106-109.

Tayfun, A., & Tokmak, C. (2007). Tüketicilerin Türk usulü fastfood işletmelerini tercih etme sebepleri üzerine bir araştırma. Ekonomik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(22), 169-183.

Tekin, H. H. (2006) Nitel araştırma yönteminin bir veri toplama tekniği olarak derinlemesine görüşme. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 3(13), 101-116.

Tuncel, M. (2000). Fast-Food (Hızlı Yemek) Sisteminin Türk Mutfağına Uyarlanması ve Bir Uygulama (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm ve Otel İşletmeciliği Ana Bilim Dalı.

Türk Patent ve Marka Kurumu (t.y.) https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/105