Tüketicilerin Akar Banda Yönelik Algısının Sağlıklı Beslenme ve Satın Alma Niyeti Üzerine Etkisi (The Effect of Consumers' Perception of Mite Band on Healthy Eating and Purchasing Intention)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1191Anahtar Kelimeler:
Gıda reklamları- Akar bant- Sağlıklı beslenme- Aile- ÇocukÖz
İletişim teknolojisinde yaşanan gelişmeler reklamları çeşitlendirmekte ve sayısını arttırmaktadır. Bu artış genellikle gıda reklamlarında görülmektedir. Gıda reklamları çocukların beslenme alışkanlıklarını etkileyen unsurların başında gelmektedir. Çocuklar, deneyimsiz olmaları sebebiyle reklamlarda verilen ürünleri tüketme eğilimi göstermektedirler. Sağlıksız, yüksek kalorili ve düşük besin içerikli gıdalar obezite ve hareketsizlik gibi sorunlara yol açmaktadır. Televizyonda yayımlanan gıda reklamlarının çocuklar üzerindeki etkisini azaltmada ve obezite ile mücadelede akar bant mesajları uygulaması kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı çocuklara yönelik olarak başlayan akar bant uygulamasının satın alma niyeti ve sağlıklı beslenme üzerine etkisini ölçmektir. Bu kapsamda, Adana ili merkez ilçelerinde ikamet eden, 18 yaş altı çocuğa sahip 393 aileye anket uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, akar bant mesajlarının sağlıklı beslenme üzerinde etkisi olduğu ve davranışsal niyetin de akar bant mesajlarından etkilediği görülmüştür. Ayrıca, tüketicilerin sağlıklı beslenme isteklerinin satın alma kararını etkilediği tespit edilmiştir.
Referanslar
Aktaş, N. (2016). Konya İl Merkezinde Farklı Sosyoekonomik Düzeydeki 9-11 Yaş Grubu Öğrencilerin Obezite Prevalansı ve Bunu Etkileyen Etmenler. (Doktora Tezi), Fen Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
Aşırı Tüketimi Tavsiye Edilmeyen Gıdaların Ticari İletişimi. (2019, Şubat 1). Erişim adresi: https://www.rtuk.gov.tr/asiri-tuketimi-tavsiye-edilmeyen-gidalarin-ticari-iletisimi/5547/7077/asiri-tuketimi-tavsiye-edilmeyen-gidalarin-ticari-iletisimi.html.
Atila Yörük, P. (2018). Reklamların Haksız Rekabet Boyutu Karşısında Tüketicilerin Korunması. (Doktora Tezi) Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
Avrupa Birliği Görsel İşitsel Medya Hizmetleri Yönergesi. (2010, Şubat 1). Erişim adresi: https://www.rtuk.gov.tr/avrupa-birligi-gorsel-isitsel-medya-hizmetleri-yonergesi-1542010-tr-l-951.html, Erişim Tarihi: 01.02.2021.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü. (2021, Şubat 8). Food-based dietary guidelines. Erişim adresi: http://www.fao.org/nutrition/education/food-dietary-guidelines/regions/countries/united-kingdom/en/
Buijzen, M., Valkenburg, P.M. (2000). The ımpact of television advertising on children’s christmas wishes, Journal of Broadcasting & Electronic Media, 44( 3), 456-470.
Borzekowski, D. L. & Robinson, T. N. (2001). The 30-second effect: an experiment revealing the impact of television commercials on food preferences of preschoolers. Journal of the American Dietetic Association, 101(1), 42-46.
Brasel, S. A. & Gips, J. (2014). Enhancing television advertising: same-language subtitles can improve brand recall, verbal memory and behavioral intent. Journal of the Academy of Marketing Science, 42, (3), 322–336.
Calvert. S. L. (2008). Children as consumers: advertising and marketing. The Future of Children, 18, (1), 205–234.
Calvert, S. L. (2013). Medya ve gıda/içecek pazarlamasının çocuk beslenmesi ve sağlığı üzerindeki rolü, (Çev: M.
Kurt – Ed: F.Z. Güder), I. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi Bildiriler Kitabı, cilt 2, İstanbul.
Dangour, A. D., Dodhia S. K., Hayter A., Allen E., Lock K. & Uauy R. (2009). Nutritional quality of organic foods: a systematic review. The American Journal of Clinical Nutrition, 92(1), 203-210.
Dilber, F. & Dilber, A. (2018). Çocukların beslenme alışkanlıklarına gıda reklamlarının etkisi: Karaman ili alan araştırması. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2, (2), 150-178.
Donkin, A. J. M., Tilston, C. H., Neale, R. J. & Gregson, K. (1992), Children's food preferences: television advertising vs nutritional advice, British Food Journal, 94(9), 6-9.
Ducoffe, R. H. (1995). How consumers assess the value of advertising, Journal of Current Issues & Research in Advertising, 17(1), 1-18.
Eatwell kılavuzu. (2021, Şubat 1). Erişim adresi: https://www.nhs.uk/live-well/eat-well/the-eatwell-guide/
Elden, M. & Ulukök, Ö. (2006). Çocuklara yönelik reklamlarda denetim ve etik, Küresel İletişim Dergisi, 2, 1-2.
Engin, H. B. (2013). Çocuk ve reklam: Çocuklar olması gerekenden erken büyüyor. 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi. 14-15 Kasım 2013, İstanbul, Türkiye. 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi Bildiriler Kitabı (1. Cilt), Çocuk Vakfı Yayınları:104, Yayın Dizisi: 5, 217-234.
Ertunç, F. (2011). Çocuk Dünyasında Reklamın Rolü: Televizyon Reklamlarında Çocuklara Yönelik Düzenlemeler, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Uzmanlık Tezi, Ankara.
Gennadievich, K. A. (2021, Mart 1). Пирамида здорового питания — что это и «с чем ее едят»? Erişim adresi: https://expert-clinica.ru/blog/chto-pokupat-chtoby-ne-ostatsya-golodnym
Global Strategy on Diet, Physical Activity and Health(2014). Erişim adresi: https://www.who.int/publications/i/item/9241592222.
Grankvist, G. & Biel, A. (2001). The importance of belief and purchase criteria in the choice of eco-labelled food products. Journal of Environmental Psychology, 21(4), 405-410.
Gürbüz, S. & Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe- Yöntem-Analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Halk Sağlığı İngiltere (2021, Şubat 4). Eatwell rehberi hakkında. Erişim adresi: https://www.gov.uk/government/publications/the-eatwell-guide/the-eatwell-guide-how-to-use-in-promotional-material
Institute of Medicine. (2006). Food Marketing to Children And Youth: Threat Or Opportunity?. Washington, DC:
The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/11514.
Jaafar, N. Lalp, S. E. & Mohamed, M. (2012). Consumers’ perceptions, attitudes and purchase ıntention towards private label food products in Malaysia. Asian Journal of. Business Managment. 2, 73–90.
Kanada diyet yönergeleri. (2021, Mart 4). Kanada Hükümeti. Erişim adresi: https://food-guide.canada.ca/en/guidelines/
Kelly, B., Hebden, L., King, L., Xiao, Y., Yu, Y., He, G. & Kim, H. (2014). Children’s exposure to food advertising on free-to-air television: an asia-pacific perspective. Health Promotion International, dau055. doi:10.1093/heapro/dau055
Lavriša, Ž., Hristov, H., Kelly, B., & Pravst, I. (2020). Regulating children’s exposure to food marketing on television: are the restrictions during children’s programmes enough? Appetite, 104752. doi:10.1016/j.appet.2020.104752
LOBS (2007, Şubat 28). Les messages sanitaires deviennent obligatoires. Erişim adresi: https://www.nouvelobs.com/societe/20070228.OBS4626/les-messages-sanitaires-deviennent-obligatoires.html Erişim Tarihi: 01.03.2021.
McGinnis, J. M., Gootman, J. A. & Kraak, V. I. (2006). Committee on food marketing and the diets of children and youth; food marketing to children and youth: threat or opportunity. Institute of Medicine of the National Academies, Washington.
Medya Okur Yazarlığı Araştırması. (2016, Şubat 1). Erişim adresi: https://www.rtuk.gov.tr/assets/Icerik/AltSiteler/medyaokuryazarligi-arastirmasi.pdf, Erişim Tarihi: 01.02.2021.
Molarius A, Seidel JC, Sans S, Toumilehto J, & Kuulasmaa K. (1999). Varying sensitivity of waist action levels to identify subjects with overweight or obesity in 19 populations of the WHO MONICA project. Journal of Clinical Epidemiology. 52(12), 1213-1224.
Narasimhamurthy, N. (2014). Television advertisement and its ımpact on attitudes, behaviors of children- a study. International Journal of Interdisciplinary and Multidisciplinary Studies (IJIMS), 1, (10), 14-22.
National Heart, Lung and Blood Instute (2021). GO, SLOW, WHOA Early Childhood Health Lesson. Erişim adresi: https://www.nhlbi.nih.gov/health/educational/wecan/tools-resources/eatplaygrow-gsw.htm#:~:text=Did%20you%20know%E2%80%A6,doughnuts%2C%20and%20fried%20potato%20chips
Öcal, A. (1970). Reklam ve haksız rekabet, Eskişehir İktisadi ve İdari İlimler Akademisi Dergisi, 6, (2), 96.
Özkan A. (2014). Reklam yönetimi. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası. ISBN978-605-137-402-4
Parkinson J. (2021, Haziran). Anti-obesity drive: Junk food TV adverts to be banned before 9pm. Erişim adresi: https://www.bbc.com/news/uk-politics-57593599
Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun. (2011). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6112.pdf
Reklam Özdenetimi Esasları. (2021). Erişim adresi: https://www.rok.org.tr/ozdenetim-esaslari/, Erişim Tarihi:01.02.2021.
Sağlık Bakanlığı, (2017). Çocuklara Yönelik Aşırı Tüketimi Tavsiye Edilmeyen Gıdalar İle İlgili Reklamlar İçin Besin Profil Modeli Kullanım Rehberi. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/Haberler/RTUK_REHBER_Son_21.07.2015.pdf Erişim Tarihi: 01.03.2021.
Shachar, R. & Anand, B. N. (1998). The effectiveness and targeting of television advertising. Journal of Economics Management Strategy, 7(3), 363–396.
Suprapto, B. & Wijaya, T. (2012). Model of consumer’s buying intention towards organic food: a study among mothers in Indonesian. International Conference on Economics, Business and Marketing Management, IPEDR vol.29, IACSIT Press, Singapore.
Sürgit, E. B. & Babaoğul, M. (2010). Tüketici Yazıları -2. (Ed. Babaoğul M. ve Şener A.) TÜPADEM. ISBN: 978-975-491-283-8
Ticari Reklam ve İlanlarda Alt Yazı ve Dipnotların Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ. (2015). Erişim adresi:
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/01/20150110-7.html
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. (2018). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/12/20181228-10.html
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun. (2013). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/11/20131128-1.html, erişim Tarihi: 2.03.2021.
Türkiye İstatistik Kurumu, (2021, Haziran 4). Türkiye sağlık araştırması. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2019-33661
Uzun, N. (2014). Ergenlerde Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları, Algılanan Ebeveyn Kontrolü ve Depresyon ile Obezitenin İlişkisi: Obezite İçin Koruyucu ve Risk Faktörleri. (Uzmanlık Tezi), Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimler Enstitüsü, Aydın.
Ustaahmetoğlu, E. & Toklu, İ. T. (2015). Organik gıda satın alma niyetinde tutum, sağlık bilinci ve gıda güvenliğinin etkisi üzerine bir araştırma. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (11), 197-211.
Walker, S. N. & Polerecky, H. (1997). Health-promotıng lıfestyle profıle II. Erişim adresi: https://www.unmc.edu/nursing/faculty/HPLPII_Scoring.pdf
Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik. (2011). Erişim adresi:https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/11/20111102-14.htm
Yerlikaya, İ. (2019). Gıda ve sağlıklı beslenmede medyanın rolü. I. Gıda ve Sağlıklı Beslenme Sempozyumu Raporu. 22-25.
Yılmaz, Y. (2020). Televizyonda aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen gıda reklamları için besin profili modelinin değerlendirilmesi. Uluslararası Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları Dergisi, 3(2), 106-130.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
