Sezgisel Yeme Davranışının Demografik Özelliklere Göre İncelenmesi (Investigation of Intuıtive Eating Behavior According to Demographic Characteristics)

Ayça Sena  ÖNALAN; Neslihan  SERÇEOĞLU; Zuhal  OKCU

doi:10.21325/jotags.2023.1190

Yazarlar

Ayça Sena ÖNALAN
Neslihan SERÇEOĞLU
Zuhal OKCU

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1190

Anahtar Kelimeler:

Sezgisel yeme- Beslenme- Sağlıklı yaşam- Demografik özellikler

Öz

Yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan beslenme doğumdan başlayıp ölünceye kadar devam eden bir ihtiyaçtır. Birçok faktörün de etki ettiği beslenmede insanların duygusal durumları önemli bir yer tutmaktadır. Son zamanlarda duygu haline göre besin tüketimindeki bu değişimlerin fark edilmesi ve bunlarla başa çıkılabilmesi için yeme davranışları üzerinde durulmaktadır. Sezgisel yemekte insanların kendi ihtiyaçlarını öğrenip duygusal açlık yerine fiziksel açlığa odaklanması hedeflenmektedir. Sezgisel yeme; yeme alışkanlıklarının zihinsel, bedensel ve ruhsal iyi olmayı nasıl etkileyebileceği konusunda farkındalık kazanmada geniş bir çerçeve sunan, kronikleşmiş diyet döngülerini kırıp diyetsiz yaşam tarzına yönlendiren, açlık tokluk gibi içgüdüsel tepkileri odağına alan bir yaklaşımdır. Bu araştırma gastronomi ve mutfak sanatları bölümü öğrencilerinin sezgisel yeme davranışlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. İlki öğrencilerin demografik özelliklerini ikincisi ise öğrencilerin sezgisel yeme davranışını ölçmek için yapılan anketlere parametrik olmayan testler uygulanmıştır. Sonuçta cinsiyetlerine göre sezgisel yeme davranışları incelendiğinde; erkeklerin fiziksel nedenlerle kadınların ise duygusal nedenlerle yemek yedikleri, sınıflarına göre birinci sınıfların daha bilinçli olduğu, süreye göre bakıldığında ise yemeğe bir saatten fazla zaman ayıranların daha bilinçli olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak sağlıklı bir yaşam için sezgisel yemenin faydaları üzerine daha fazla araştırma yapılmalı ve farklı örneklemlerle araştırmalar artırılmalıdır.

Referanslar

Altunışık, R., Çoşkun, R., Bayraktaroğlu, S. & Yıldırım, E. (2012). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı, Geliştirilmiş 7. Baskı, Sakarya Yayıncılık.

Ardies, C. M. (Ed.). (2014). Diet, Exercise, and Chronic Disease: The Biological Basis of Prevention. CRC Press.

Bacon, L., Keim, N. L., Van Loan, M. D., Derricote, M., Gale, B., Kazaks, A., & Stern, J. (2002). Evaluating a ‘non-diet’wellness intervention for improvement of metabolic fitness, psychological well-being and eating and activity behaviors. International Journal of Obesity, 26(6), 854-865.

Baş, M., Karaca, K. E., Saglam, D., Arıtıcı, G., Cengiz, E., Köksal, S., & Buyukkaragoz, A. H. (2017). Turkish version of the Intuitive Eating Scale-2: Validity and reliability among university students. Appetite, 114, 391-397.

Bennett, B. L., & Latner, J. D. (2022). Mindful eating, intuitive eating, and the loss of control over eating. Eating Behaviors, 101680.

Bruce, L. J., & Ricciardelli, L. A. (2016). A systematic review of the psychosocial correlates of intuitive eating among adult women. Appetite, 96, 454-472.

Canetti, L., Bachar, E. & Berry, EM (2002). Yemek ve duygu. Davranışsal Süreçler , 60 (2), 157-164.

Derinalp Çanakçı, S. (2021). NeoGastronomik Akımlar. Nobel bilimsel eserler yayınları. Ankara. 1. Basım.

Gast, J. A., & Hawks, S. R. (2000). Examining intuitive eating as a weight loss program. Healthy Weight Journal, 14(3), 42-44.

Gast, J., & Hawks, S. R. (1998). Weight loss education: the challenge of a new paradigm. Health Education & Behavior, 25(4), 464-473.

George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 Update (10a ed.) Boston: Pearson

Gödde, J. U., Yuan, T. Y., Kakinami, L., & Cohen, T. R. (2022). Intuitive eating and its association with psychosocial health in adults: A cross-sectional study in a representative Canadian sample. Appetite, 168, 105782.

Hawks, S., Madanat, H., Hawks, J., & Harris, A. (2005). The relationship between intuitive eating and health indicators among college women. Journal of Health Education, 36(6), 331-336.

Hawks, S., Merrill, R. M., & Madanat, H. N. (2004). The intuitive eating scale: Development and preliminary validation. American Journal of Health Education, 35(2), 90-99.

Herbert, B. M., Blechert, J., Hautzinger, M., Matthias, E., & Herbert, C. (2013). Intuitive eating is associated with interoceptive sensitivity. Effects on body mass index. Appetite, 70, 22-30.

İnalkaç, S., & Arslantaş, H. (2018). Duygusal yeme. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 27(1), 70-82.

Jackson, A., Sano, Y., Parker, L., Cox, A. E., & Lanigan, J. (2022). Intuitive eating and dietary intake. Eating Behaviors, 45, 101606.

Kalaycı, Ş. (2014), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, Ankara: Asil Yayın Dağıtım.

Linardon, J. (2022). Reciprocal associations between intuitive eating and positive body image components: A multi-wave, cross-lagged study. Appetite, 178, 106184.

Linardon, J., Tylka, T. L., & Fuller‐Tyszkiewicz, M. (2021). Intuitive eating and its psychological correlates: A meta‐ analysis. International Journal of Eating Disorders, 54(7), 1073-1098.

Macht, M. (1999). Characteristics of eating in anger, fear, sadness and joy. Appetite, 33(1), 129-139.

Maslow, A. H. (1981). Motivation and Personality. Prabhat Prakashan.

Mıışoğlu D, Hayoğlu I. (2005). Perception, identification and grading of treshold values of taste. Harran University Journal of Faculty of Agriculture, 9(2): 29- 35.

Özkan, N., & Bilici, S. (2018). Yeme davranışında yeni yaklaşımlar: sezgisel yeme ve yeme farkındalığı. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 16-24.

Robbins, T. W., & Fray, P. J. (1980). Stress-induced eating: fact, fiction or misunderstanding?. Appetite, 1(2), 103-133).

Saygı, Y. B. (2022). Farkında Olarak Yemek, Aydın Gastronomy, 2022, 6 (1), 91-106.

Schaefer, J. T., & Magnuson, A. B. (2014). A review of interventions that promote eating by internal cues. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 114(5), 734-760.

Taş, E., & Kabaran, S. (2020). Sezgisel yeme, duygusal yeme ve depresyon: Antropometrik ölçümler üzerinde etkileri var mı. Sağlık ve Toplum, 20, 127-139.

Tribole, E. & Resch, E. (1995). Intuitive eating: a recovery book for the chronic dieter: rediscover the pleasures of eating and rebuild your body image.

Tribole, E., & Resch, E. (2012). Intuitive Eating. Macmillan.

Tribole, E., & Resch, E. (2020). Intuitive Eating: A Revolutionary Anti-Diet Approach. St. Martin's Essentials.

Tylka, T. L. (2006). Development and psychometric evaluation of a measure of intuitive eating. Journal of Counseling Psychology, 53(2), 226.

Tylka, T. L., & Kroon Van Diest, A. M. (2013). The Intuitive Eating Scale–2: Item refinement and psychometric evaluation with college women and men. Journal of Counseling Psychology, 60(1), 137.

Tylka, T. L., Calogero, R. M., & Daníelsdóttir, S. (2015). Is intuitive eating the same as flexible dietary control? Their links to each other and well-being could provide an answer. Appetite, 95, 166-175.

Van Dyke, N. & Drinkwater, E. J. (2014). Review article relationships between intuitive eating and health indicators: literature review. Public Health Nutrition, 17(8), 1757-1766.

World Health Organization. (2017). Global diffusion of eHealth: making universal health coverage achievable: report of the third global survey on eHealth. World Health Organization.