Otel İşletmelerinde Uygulanan Oryantasyon Eğitiminin İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Örgütsel Destek Algısının Rolü** (The Role of Organizational Support Perception in The Effect of Orientation Training Applied in Hotel Businesses on the Intention to Qui

Yazarlar

  • Eda KESKİN
  • Oya AYTEMİZ SEYMEN

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2020.594

Anahtar Kelimeler:

Oryantasyon eğitimi- İşten ayrılma niyeti- Örgütsel destek algısı

Öz

Yazında oryantasyon eğitimi, işten ayrılma niyeti ve örgütsel destek algısı, farklı değişkenlerle veya birbirleriyle araştırma konusu yapılmış olsa da bu üç değişken arasındaki ilişkiyi bir arada açıklayan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma, oryantasyon eğitiminin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde örgütsel destek algısının rolü olup olmadığını ortaya koyması açısından yazına katkı sağlamaktadır. Çalışmanın örneklemini, Ankara ilinde faaliyet gösteren dört ve beş yıldızlı otel işletmeleri oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri anketler aracılığıyla toplanmış olup; bu kapsamda 347 anket analiz edilmiştir. Yapılan analizin sonuçlarına göre; oryantasyon eğitiminin işten ayrılma niyeti üzerinde olumsuz, örgütsel destek algısı üzerinde olumlu bir etki gösterdiği görülmüştür. Aynı zamanda oryantasyon eğitiminin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde, örgütsel destek algısının aracı bir değişken olduğu saptanmıştır. Oryantasyon eğitimi, işgörenlerde örgütleri tarafından bir destek algısı oluşturup onların işten ayrılma niyetini azaltırken; oryantasyon eğitimi almayan veya bunu bir destek olarak algılamayan işgörenlerde işten ayrılma niyetlerinin arttığı görülmektedir.

Referanslar

Acevedo, J. M., & Yancey, G. B. (2011). Assessing new employee orientation programs. Journal of Workplace Learning, 23(5), 349-354.

Akbaş, V. (2008). Halk eğitimi merkezlerinde eğitici personel adaylarının seçim süreci ve seçim sonrası eğitici personelin iş doyum düzeyleri. (Yüksek Lisans Tezi) Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Akgunduz, Y., & Sanli, S. C. (2017). The Effect of employee advocacy and perceived organizational support on job embeddedness and turnover intention in hotels. Journal of Hospitality and Tourism Management, 31, 118-125.

Akgündüz, Y., & Çakıcı, A.C. (2015). Algılanan örgütsel desteğin örgütsel vatandaşlık davranışlarına etkisinde örgütsel stresin aracılık rolü: Beş yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma. Uluslar Arası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(2), 29-41.

Alıcı, U. P. & Çakır, A. (2009). Hemşirelerin Özel bir hastanede uygulanan klinik oryantasyon programına ilişkin görüşleri. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2, 45-56.

Allen, D. G., Shore, L. M., & Griffeth, R. W. (2003). The Role of perceived organizational support and supportive human resource practices in the turnover process. Journal of Management, 29(1), 99-118.

Allen, M. W., Armstrong, D. J., Reid, M. F., & Riemenschneider, C. K. (2008). Factors İmpacting the perceived organizational support of ıt employees. Information & Management, 45(8), 556-563.

Altuğ Turgut, B. (2010). Tüketici etnosentrizminin satın alma davranışlarına etkisi: Hizmet sektöründe bir uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.

Anafarta, N. (2015). Algılanan örgütsel destek ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: İş tatmininin aracılık rolü. İstanbul Management Journal, 26(79), 112-130.

Artan, S. (1989). Personel yönetimi. (2. Baskı), İstanbul: Gül Basım ve Yayın.

Aslan, Ö. G. H., & Büyükbeşe, T. (2017). Otel işletmelerinde eğitim uygulamaları ve örgütsel iletişimin işten ayrılma niyetine etkisi. International Journal of Academic Value Studies, 3(12), 1-12

Ataklı, A. (1992). Verimlilik için işe alıştırma eğitimi ve önemi. Verimlilik Dergisi, 21(3), 7-22.

Atay, H. (2011). Duygusal oryantasyon süreci: Kuşadası'nda bulunan a grubu seyahat acentaları üzerine bir araştırma (Doktora tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.

Atik, H. A. (2015). Otel işletmelerinde oryantasyon eğitiminin değerlendirilmesi: İstanbul-Beyoğlu örneği. (Yüksek Lisans Tezi) Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.

Balbay, Z. (2007). Oryantasyon eğitiminin çalışanların turnoverına etkisi ve bir uygulama. (Yüksek Lisans Tezi) Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.

Baron, R. M. & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173.

Barutcu, K. (2015). Kamu personelinde algılanan örgütsel desteğin örgütsel bağlılık ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri ile ilişkisini belirlemeye yönelik bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi) Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.

Batılı, S. B. (2010). Oryantasyon eğitimi ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik mevcut durum analizi ve finans sektöründe bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi) Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Bolat O. İ. (2011). Lider-üye etkileşimi ve tükenmişlik ilişkisi. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi. 13 (2), 63-80.

Bolat, O. İ., Bolat, T., & Seymen, O. A. (2009). Güçlendirici lider davranışları ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin sosyal mübadele kuramından hareketle incelenmesi. Balıkesir University Journal of Social Sciences Institute, 12(21).

Bulgulu, B. M. (2008). İşgörenin toplumsallaşma sürecinde işe alıştırma eğitiminin önemi üzerine bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi) Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Byars, L. L., & Rue, L. (2000). Human resources management: Theory and practice. London: Macmillan Press. Development on The Bottom Line (4th Ed.), London: Pitman.

Casper, W. J., & Buffardi, L. C. (2004). Work-life benefits and job pursuit intentions: The role of anticipated organizational support. Journal of Vocational Behavior, 65(3), 391-410.

Cho, S., Johanson, M. M., & Guchait, P. (2009). Employees intent to leave: A comparison of determinants of intent to leave versus intent to stay. International Journal of Hospitality Management, 28(3), 374-381.

Çağıl, E. (2007). İşletmelerde personel eğitimi, verimlilik ile ilişkisi ve bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi) Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Derinbay, D. (2011). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algıladıkları örgütsel destek düzeyleri. (Yüksek Lisans Tezi) Pamukkale Üniversitesi, Denizli.

Dysvik, A., & Kuvaas, B. (2013). Perceived job autonomy and turnover intention: The moderating role of perceived supervisor support. European Journal of Work and Organizational Psychology, 22(5), 563-573.

Eisenberger, R., Armeli, S., Rexwinkel, B., Lynch, P. D., & Rhoades, L. (2001). Reciprocation of perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 86(1), 42.

Eisenberger, R., Fasolo, P., & Davis-Lamastro, V. (1990). Perceived organizational support and employee diligence, commitment, and innovation. Journal of Applied Psychology, 75(1), 51.

Eisenberger, R., Huntington, R., Hutchison, S., & Sowa, D. (1986). Perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 71(3), 500.

Fındık, M. (2011). Algılanan örgütsel desteğin, örgütsel özdeşleşme ve işten ayrılma niyetine etkisi araştırması: Konya aile hekimleri örneği (Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

Gaertner, S. (1999). Structural determinants of job satisfaction and organizational commitment in turnover models. Human Resource Management Review, 9(4), 479-493.

Gerstner, C. R., & Day, D. V. (1997). Meta-analytic review of leader–member exchange theory: Correlates and construct issues. Journal of Applied Psychology, 82(6), 827.

Graen, G. B., & Uhl-Bien, M. (1995). Relationship-based approach to leadership: Development of leader-member exchange (lmx) theory of leadership over 25 years: Applying A Multi-Level Multi Domain Perspective. The Leadership Quarterly, 6(2), 219-247.

Günay, F. (2010). Oryantasyon eğitiminin örgütsel bağlılığa olan etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Gürbüz, S. (2006). Örgütsel vatandaşlık davranışı ile duygusal bağlılık arasındaki ilişkilerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi.

Gürbüz, S., & Bekmezci, M. (2012). İnsan kaynakları yönetimi uygulamalarının bilgi işçilerinin işten ayrılma niyetine etkisinde duygusal bağlılığın aracılık ve düzenleyicilik rolü. Istanbul Business Research, 41(2), 189-213.

Hair, J. F., Tomas, G., Hult, M., Ringle, C. & Sarstedt, M. (2014). A primer on prtial least squares structural equation modeling (Pls-Sem). Sage Publications.

Hekman, D. R., Bigley, G. A., Steensma, H. K., & Hereford, J. F. (2009). Combined effects of organizational and professional identification on the reciprocity dynamic for professional employees. Academy of Management Journal, 52(3), 506-526.

Islam, T., Ahmad, U., Ali, G., Ahmed, I., & Bowra, Z. A. (2013). Turnover intentions: The influence of perceived organizational support and organizational commitment. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 103, 1238-1242.

İshakoğlu, G. (1998). Örgüt-birey uyumunun sağlanmasında personel seçimi ve sosyalleşmenin önemi (Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

İşçi, E. (2010). Psikolojik sözleşme ihlalinin örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde güvenin rolü (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Jayasundera, J., Jayakody, J., & Jayawardana, L. (2016). Perceived organizational support and turnover ıntention of generation Y employees: The role of leader member Exchange. Sri Lankan Journal of Management, 21(2), 1-35.

Johlke, M. C., Stamper, C. L., & Shoemaker, M. E. (2002). Antecedents to boundaryspanner perceived organizational support. Journal of Managerial Psychology, 17(2), 116-128.

Kanten, P. (2014). İşyeri nezaketsizliğinin sosyal kaytarma davranışı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde duygusal tükenmenin aracılık rolü. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 1126.

Karasar, N. (2003). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Ankara: Nobel.

Kayış, A. (2010). Güvenilirlik analizi. Spss uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri, 5, 403-419.

Kerse, Y., & Gelibolu, L. (2015). Tüketicilerin etnosentrik eğilimlerinde rolü olan faktörlerin etkisinin incelenmesi: Kars ilinde bir uygulama. Business & Management Studies: An International Journal, 3(2), 169-189.

Kocabacak, A. (2006). İnsan kaynakları eğitiminde oryantasyon: perakendecilik sektöründe bir uygulama (Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

Kraimer, M. L., & Wayne, S. J. (2004). An examination of perceived organizational support as a multidimensional construct in the context of an expatriate assignment. Journal of Management, 30(2), 209-237.

Liden, R. C., & Graen, G. (1980). Generalizability of the vertical dyad linkage model of leadership. Academy of Management Journal, 23(3), 451-465.

Liu, W. (2004). Perceived organizational support: linking human resource management practices with important work outcomes (Doctoral Dissertation).

Loi, R., Hang‐Yue, N., & Foley, S. (2006). Linking employees' justice perceptions to organizational commitment and intention to leave: the mediating role of perceived organizational support. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 79(1), 101-120.

Mathis, R. L., & Jackson, J. H. (2010). Human resource management, Mason: South

Mobley, W. H. (1982). Employee turnover: Causes, consequences, and control. Addison- Wesley.

Noe, R. A. (1999). İnsan kaynaklarının eğitim ve gelişimi, (Çev. Canan Çetin). İstanbul: Beta Yayınları.

Okakın, N. (2008). Çalışma hayatında insan kaynakları yönetimi, İstanbul: Beta Yayınları.

Örücü, E., & Boz, H. (2014). Konaklama işletmelerinde işe alıştırma eğitiminin örgütsel bağlılığa etkisi.Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 61-76.

Örücü, E., & Özafşarlıoğlu, S. (2013). Örgütsel adaletin çalışanların işten ayrılma niyetine etkisi: Güney Afrika Cumhuriyetinde bir uygulama. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(23), 335-358.

Özdevecioğlu, M. (2003). Algılanan Örgütsel destek ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkilerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2).

Özdevecioğlu, M. (2004). Algılanan örgütsel desteğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkileri. Amme İdaresi Dergisi, 37(4), 97-115.

Özer, Ö. (2004). İşletmelerde oryantasyon eğitimi ve bir uygulama. (Yüksek Lisans Tezi) Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Özkalp, E. (2004). Davranış bilimlerine giriş, Açıköğretim Fakültesi Yayınları, Eskişehir.

Pack, S. M. (2005). Antecedents and consequences of perceived organizational support for ncaa athletic administrators (Doctoral Dissertation). The Ohio State University.

Rhoades, L., & Eisenberger, R. (2002). Perceived organizational support: A review of the literature. Journal of Applied Psychology, 87(4), 698.

Roehl, W. S., & Swerdlow, S. (1999). Training and it’s impact on organizational commitment among lodging employees. Journal of Hospitality & Tourism Research, 23(2), 176-194.

Rusbult, C. E., Farrell, D., Rogers, G., & Mainous Iıı, A. G. (1988). Impact of exchange variables on exit, voice, loyalty, and neglect: An integrative model of responses to declining

Seymen, O. A. (2002). Turizm işletmelerinde oryantasyon eğitiminin insan kaynakları yönetimi açısından önemi ve buna yönelik program modelinin oluşturulması. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 13(1), 15-26.

Sherman W.A. & Bohlander, W.G. (1992). Managing human resources. (9. Baskı), Ohio: College Division, South- Western Publishing.

Smith, S. A., & Mazin, R. (2004). The Hr answer book: An İndispensable guide for managers and human resources professionals, New York: American Management Association.

Stamper, C. L., & Johlke, M. C. (2003). The İmpact of perceived organizational support on the relationship between boundary spanner role stress and work outcomes. Journal of Management, 29(4), 569-588.

Şenatalar, F. (1978). Personel yönetimi ve beşeri ilişkiler. İstanbul Üniversite Kitabevi.

Taştan, S., İşçi, E., & Arslan, B. (2014). Örgütsel destek algısının işe yabancılaşma ve örgütsel bağlılığa etkisinin incelenmesi: İstanbul özel hastanelerinde bir çalışma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (19), 121138.

Tekingündüz, S., & Kurtuldu, A. (2015). İşten ayrılma niyeti, iş tatmini, örgütsel bağlılık, liderlik ve iş stresi arasındaki ilişkilerin analizi: Bir Hastane Örneği. International Journal of Human Sciences, 12(1), 1501-1517.

Turunç Ö., & Çelik, M. (2010). Algılanan Örgütsel desteğin çalışanların iş-aile, aile-iş çatışması, örgütsel özdeşleşme ve işten ayrılma niyetine etkisi: Savunma sektöründe bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi.14(1), 209-232.

Ulutaş, M. (2010). Birey-örgüt uyumu kuramı ve dalaman havalimanı çalışanları üzerine bir alan araştırması (Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

Ünlüönen, M. B., & Boylu, Y. (2016). İşe Alıştırma eğitimlerinin iş tatmini üzerindeki etkisi: Otel işletmelerinde bir araştırma.. İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(2), 407- 426.

Ünsar, S. (2003). İnsan kaynakları yönetiminde oryantasyon eğitimi. Mess Mercek Dergisi, 8(28), 33-87.

Wayne, S. J., Shore, L. M., & Liden, R. C. (1997). Perceived Organizational support and leader-member exchange: A social exchange perspective. Academy of Management Journal, 40(1), 82-111.

Yalçın, S. (1994). Personel yönetimi, İstanbul: Beta Yayıncılık.

Yenilmez, K., Kaya, S., Balçık, P. Y., & Dolgun, N. A. (2016). Hastanelerde işe alıştırma (oryantasyon) programının değerlendirilmesi: Hacettepe Üniversitesi hastaneleri örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(2).

Yıldırım, M. H., Erul, E. E., & Kelebek, P. (2014). Tükenmişlik ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki banka çalışanları üzerine bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(1), 34-44.

Yoon, J., & Thye, S. R. (2002). A dual process model of organizational commitment: job satisfaction and organizational support. Work and Occupations, 29(1), 97124.

Yukl, G. (2010). Leadership in organizations. Pearson Education Inc., New Jersey: Upper Saddle River.

Zagenczyk, T. J. (2001). A social influence analysis of perceived organizational support (Dissertation of Doctor of Philosophy). The Katz Graduate School of Business, University of Pittsburgh.

Tett, R. P., & Meyer, J. P. (1993). Job satisfaction, organizational commitment, turnover intention, and turnover: Path analyses based on meta‐analytic findings. Personnel Psychology, 46(2), 259-293.

Yayınlanmış

14-04-2023

Nasıl Atıf Yapılır

Otel İşletmelerinde Uygulanan Oryantasyon Eğitiminin İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Örgütsel Destek Algısının Rolü** (The Role of Organizational Support Perception in The Effect of Orientation Training Applied in Hotel Businesses on the Intention to Qui. (2023). Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi, 8(2), 1033-1057. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.594